यत्र कुत्रापि तुलसीवनस्य छाया पतति, तत्र पितृभ्यः कृतं तर्पणं नित्यं अक्षय्यं भवति। अस्य मूलदेशे ब्रह्मा निवसति, मध्ये जनार्दनः, पुष्पे रुद्रः स्थितः; अतः तुलसीः पावनी कथ्यते। सायंकाले यः तुलसीं विना शौचं करोति, तस्य तत् सर्वं राक्षसैः ह्रियते, नरकाय च याति। यः पुरुषः तुलसीपत्रात् पतितं जलं शिरसि क्षिपति, स गङ्गास्नानस्य पुण्यं प्राप्नोति, शतगवां फलम् अपि लभते। विशेषतः यः शिवमन्दिरे तुलसीं रोपयति, तस्य यावन्ति बीजानि तावत् कल्पपर्यन्तं स्वर्गे वसति। पुरा हिमालये उमा शिवाय शतं तुलसीवृक्षान् रोपयामास; अहं तेषां नम्रः। यः उत्सवकाले, श्रावणमासे, सूर्यस्य संक्रान्तौ वा तुलसीं रोपयति, स महत् पुण्यं प्राप्नोति। यः नित्यं तुलसीं पूजयति, स दरिद्रोऽपि स्वामी भवति; कृष्णः सर्वसिद्धिदाता तस्मै कीर्तिं ददाति। यत्र यत्र शालग्रामशिला दृश्यते, तत्र हरिः सन्निहितः; तत्र स्नानं दानं च वाराणस्याः शतगुणं पुण्यं ददाति। कुरुक्षेत्रे, प्रयागे, नैमिषारण्ये च शालग्रामपूजा कोटिगुणं पुण्यं जनयति। यत्र शालग्राममयी मुद्रिका स्थाप्यते, तत्र वाराणस्याः सर्वं पुण्यं लभ्यते। यः कश्चन पापं कुर्यात्, ब्रह्महत्यां अपि, तस्य तत् सर्वं शीघ्रं नश्यति शालग्रामपूजनात्। एवं हे भगवति, नारदः उवाच—तव प्रसादात् अहं तुलसीमहिमानं शुश्रुवे; अधुना त्रिरात्रतुलसीव्रतम् आख्यातुं त्वं मां अनुगृह्णीष्व। सदा शिवः उवाच—हे द्विजश्रेष्ठ, पुरातनं व्रतमिदं शृणु; तस्य श्रवणेन सर्वपापात् विमुक्तिः स्याद्, न संशयः। पुरा रैभ्ये कल्पे प्रजापतिर्नाम राजा आसीत्; तस्य पत्न्यनया चन्द्रमुख्या महापतिव्रता ख्यातिः। सा देवीद्वारा एतद्व्रतं कृतं, यत् सर्वकामफलदं; तस्य त्रिरात्रव्रतस्य धर्मार्थकाममोक्षप्रदत्वं जातम्। येषां जीवनं तुलसीव्रतश्रवणेन धन्यं, विशेषतः कार्तिकशुक्लनवम्यां। व्रती नियमेन स्थित्वा, भूमौ शयनं कृत्वा, इन्द्रियसंयमेन, शुद्धचित्तः, त्रिरात्रं व्रतं चरति। स नियतं समाचर्य, तुलसीवनस्य समीपे शयनं करोति; ततः मध्यान्हे नदीषु वा सरसि वा शुद्धाम्बुना स्नानं कुर्यात्। स्नात्वा पितृभ्यः देवताभ्यश्च विधिपूर्वकं तर्पणं दद्यात्; तत्र सुवर्णेन जनार्दनस्य लक्ष्म्या सह प्रतिमां निर्मायेत्। स्वहितकाम्यया न कदापि धनविषये कपटं कुर्यात्; ततः पीतवस्त्रं शुक्लवस्त्रं वा युग्मं समर्पयेत्, नवग्रहशान्तिं च विधिवत् आचरितव्यं। तत्र हवनं कृत्वा, वैष्णवं होमं समाचरेत्; द्वादश्यां देवाधिपतिं सम्यक् पूजयेत्। शुद्धं निर्मलं पात्रं पञ्चरत्नैः भूषितं, पत्रैः औषधिभिश्च पूरितं, विधिपूर्वकं स्थापयेत्। तस्मिन्नुपरि पात्रे जनार्दनं लक्ष्म्या सह स्थापयेत्; तदनन्तरं तुलसीमूले वेदपुराणोक्तमन्त्रैः प्रतिष्ठापयेत्। केवलं क्षीरैः तुलसीवनं प्रोक्षयेत्; पश्चात् पञ्चामृतैः जगद्गुरोः स्नानं सम्पाद्य। योऽयं अनन्तरूपः, विश्वरूपधारी, यः जगतां धर्मं क्षीराब्धौ धारयति, स नित्यः ईश्वरः, शक्त्या विश्वस्य स्रष्टा, स मे प्रसन्नोऽस्तु। तत्र अच्युतं देवाधिदेवं तेजःस्वरूपं जगन्नाथं प्रार्थयेत्—“अच्युत आगच्छ, त्रैलोक्यनाथ, सदा तमोहर, मां संसारसागरात् रक्ष।” पञ्चामृतैः, सुगन्धितोदकैः, गङ्गादिजलैः स्नापितः अनन्तः सन्तुष्टोऽस्तु। चन्दनागुरुकर्पूरकुङ्कुमादीन्यभ्यक्तानि भक्त्या मया समर्पितानि लक्ष्म्या सह त्वं गृहाण। नारायणाय नमः, पातकसागरात् त्रातृ, त्रैलोक्यनाथ, शुभवस्त्राणि तव समर्पयामि। दामोदराय नमः, संसारसागरात् त्रायस्व, मया दत्तं यज्ञोपवीतं परमात्मन् गृहाण। माल्यानि, मल्लिकादीनि सुगन्धीनि पुष्पाणि, भगवन्, सन्तोषेण गृहाण। नानारसान्नसमेतं नयनेयं नैवेद्यं परमेश, तव समर्पयामि। सुपारी, नागवल्ली, कर्पूरसहितानि, मया दत्तानि, भगवन्, ताम्बूलं गृहाण। आचार्याय धूपं भक्त्या दद्यात्, घृतयुक्तं गुग्गुलुं च; एवं पूजां कृत्वा, घृतदीपं प्रज्वालयेत्। लक्ष्मीनारायणयोः सम्मुखे तुलसीवनस्य सन्निधौ, एकचित्तेन नानाविधान् दीपान् स्थापयेत्। तत्र चक्रपाणये देवाधिदेवाय अर्घ्यं दद्यात्; नवम्यां उत्तमं अर्घ्यं पुत्रार्थं नारिकेलसहितं समर्पयेत्। दशम्यां धर्मार्थकामसिद्ध्यर्थं मातुलुङ्गं दद्यात्; एकादश्यां दारिद्र्यनाशाय दाडिमं समर्पयेत्। सप्तविधानि धान्यानि वेतसपात्रे, सप्तविधानि फलानि च, पत्रं सुपारीसहितं संकल्प्य, वस्त्रेण छाद्य, देवतायै समर्पयेत्। हे द्विजश्रेष्ठ, एकचित्तेन एतत् मन्त्रं शृणु—इति। एवं तुलसीव्रतस्य माहात्म्यं, पूजाविधिं च, भगवतः कृपया नारदाय सदा शिवेन सम्यक् निवेदितम्।