तस्मिन्नेव काले ब्रह्मा, लोकपितामहः, मम प्रति इदं अवदत्—“त्वं साम्यमनीश्वरः अधर्मजनदण्डकः असि। यथादोषं दण्डं स्थापय, चण्डपुत्र। यो जनः मातरं पितरं च अवमानयति, अथवा गुरुम् अपमानं करोति—एतौ द्वावपि महापापिनौ, त्वया नरके क्षिप्तव्यौ। दशसहस्राणि वर्षाणि यावन्ति, तावन्ति वर्षाणि, सर्वेषु नरकेषु तौ दुःखं अनुभूतुम् अर्हतः। दक्षिणदिग्पते, एतयोः कदापि दया न कर्तव्या।” यमः उवाच—“एवं ब्रह्माज्ञया, यो जनः गुरुम् अपमानयति वा पितरं मातरं च अवमानयति, तस्य कर्म न करोत्यहम्, हे सभासदः। एष ब्राह्मणः गुरुद्रोही; तस्य द्रोहात् अकालमृत्युम् उपगम्य, मम आज्ञया, दूतैः इह आनयितः दृश्यः। हे दूताः, प्रथमं तं रौरवघोरनरके दशसहस्रवर्षाणि क्षिप्त्वा, तत्रातः अन्यत्र पुनः स्थापयत। यावत् कालं, गुरुनिन्दकः पापी सर्वनरकेषु यथायोग्यं शीघ्रं स्थास्यति।” मुकुन्दः उवाच—“हे वेदायनगुरो, तव दूतैः यमाज्ञया, घोररौरवनरके बद्ध्वा, पतितः अस्मि। तत्र अहं तं तीव्रदुःखं सहस्रगुणं अनुभवम्, एकः क्षणः युगवत् अभवत्। त्रिंशद्दिनानि तत्र स्थित्वा, एकत्रिंशद्दिने तस्मात् स्थलात् निर्गतः। अस्मिन उत्तमतीर्थे अस्थिभङ्गेषु पतितः, गुरुनिन्दाजन्यं पापं तत्क्षणात् नष्टम्। तस्य तीर्थस्य प्रसादेन स्वर्गमवाप्तवान्; चतुर्दशेन्द्रकालपर्यन्तं सुखेन स्वर्गे वत्स्यामि। यमपुरीमध्ये तत्र वासिनः पापिनां प्रति भीषणाः, पुण्यजनानां प्रति रम्याः। सिंहमुखाः, गजवराहमुखाः, महादंष्ट्राः, स्थूलपोटाः, मार्जारमुखाः, पीतकेशाः, दीप्ताः, दीर्घबाहवः च। तीर्थस्य प्रसादेन, पापमुक्तः सन्, तान् दिव्यरूपधारिणः यमालयवासिनः अपश्यम्। सर्वे सत्यवादिनः, विनयशालिनः, सदाचारयुक्ताः, दिव्याभरणधारिणः, दिव्यवस्त्रपरिधानाः। इति ते यद् पृष्टं तत् सर्वं उक्तम्; अधुना स्वर्गपतिसदनं गन्तुम् अनुमतिं दत्त्वा। नारदः उवाच—एवं श्रुत्वा, तपस्वी शिष्यस्य वचनानि शृण्वन् धर्मात्मा सः द्विज Mukunda पुनः पप्रच्छ, हे राजन्। वेदायनः उवाच—बाल्ये एव सर्वं मया सह, शब्दविद्यया, वेदसंपूर्णेन, सर्वक्रमेण, स्नेहेन अधीतम्। सेवा या मया प्राप्ता, भक्त्या त्वया कृतम्; त्वयि शमः, दमः, सद्गुणाः दृष्टाः। कथं गुरुनिन्दाजन्यं पापं ते सम्प्राप्तम्? कथय, यथार्थं ज्ञातुम् इच्छामि। मुकुन्दः उवाच—नाहं किञ्चन कर्तव्या उपनयनकर्तारः वा वेदः वा उपनयनदाता वा आज्ञां उल्लङ्घितवान्। श्वशुरे श्वश्वायां च सेवकवत् सेवां कृतवान्; त्वं शास्त्रगुरु, तवापि कदापि उल्लङ्घनं न कृतवान्। यः कुलपुरोहितः, वेदविद्, वेदान्तविद्, तस्मिन् किञ्चित् अपराधः मया कृतः; तं श्रोतुम् अर्हसि। यदि धर्मनिपुणः पुत्रः कुले जायते, तदा पुरोहिताय दक्षिणारूपेण गौः वा समम् दातव्यम्। तत् दत्वा कुलं शुद्धं स्थाप्यते; किन्तु पूर्वं, शुभे दिने, स्वपुत्रजन्मे—पिता, अहं मूढबुद्धिः, कुलकर्म न कृतवान्; तस्य त्यागात् कुलनाशकः अभवम्। सर्वं यथासम्भवम् उक्तम्, कुलनाशजन्यं पापं यथा मम अभवत्; अनुमतिं दत्त्वा, स्वर्गस्थानं गच्छामि। वेदायनः उवाच—इन्द्रप्रस्थप्रदेशे कोशलायाः शुभा स्थितिः; तस्य प्रसादेन पूर्वजन्मस्मृतिर्दृश्यते। कस्य पुण्यस्य प्रसादेन तव अस्थि अस्मिन तीर्थे पतितम्? कथय, यदि स्मृतिः अस्ति। मुकुन्दः उवाच—एकदा सायं काले ब्राह्मणः मम गृहम् आगतः; तं यथाविधि आसनं, भोजनं च दत्तवान्। स इच्छया भुक्त्वा, उत्तमशय्यायां शयानः, मध्यरात्रे, तीव्रज्वरः तस्य सर्वाङ्गे अभवत्। सर्वाङ्गपीडितः, स ब्राह्मणः निद्रां न प्राप्तः; प्रातः, मृत्युसमीपे, जीवितं त्यक्तवान्। तस्य दाहकर्म यथाविधि कृतम्, अस्थि गङ्गायाम् सम्यक् विसृष्टम्। तस्य पुण्येन मम अस्थि अस्मिन कोशलातीर्थे पतितम्, ब्रह्मदेवेन निर्मिते, शुभदायके। नारदः उवाच—एवं उक्त्वा, स ब्राह्मणः देवसमः, तत्क्षणात् दिव्ययानं आरूढः स्वर्गं गतः; अहं तस्य चौरहत्याजन्यं मृत्युम्, तस्य तीर्थराजस्य प्रसादेन स्वर्गप्राप्तिं, कथितवान्। एवं द्विशतदशाध्यायः मुकुन्दचरिते, कलिन्दीमाहात्म्ये, उत्तरखण्डे, श्रीपद्मपुराणे, पञ्चपञ्चाशत्सहस्रश्लोकसमेतः, समाप्तः। नारदः उवाच—हे शुभे, तव पुरतः मुकुन्दस्य उत्तमं चरितं उक्तम्; अधुना चण्डकस्य नापितस्य कथा शृणु। यदा मुकुन्दः ब्राह्मणः चण्डकेन हतः, तदा तद्वृत्तान्तं नगरवासिनः श्रुतवन्तः। श्रुत्वा, तं स्पष्टं राज्ञः पुरतः निवेदितवन्तः; नगरवासिनः ऊचुः—“चण्डकः मुकुन्दं ब्राह्मणश्रेष्ठं हन्तुम् अर्हति, हे राजन्।