शौनकः उवाच— हे सूत महाभाग! केन कर्मणा पापक्षयः स्यात्? श्रीहरिकृपया सदा सन्ततं भूयात्— कृपया तद्विस्तरतो वद। सूतः उवाच— शृणु, शौनक! यद् श्रवणमात्रेण पापनाशनं भवति, येन विष्णोः प्रसादः नूनं लभ्यते, तदहं ते कथयामि। हे द्विजश्रेष्ठ! यः कश्चित् पूर्णिमायां भक्तियुक्तः जगन्नाथस्य बहुविधैः उपायैः पूजनं करोति, तस्य जन्मजन्मान्तरार्जितं पापं विनश्यति, लक्ष्मीवल्लभस्य कृपा नूनं लभ्यते। यः द्वादश्यां श्रद्धया द्विजातये भोजनं ददाति, तस्य पापानि सूर्येण तमसो यथा नश्यन्ति। यः द्वादश्यां क्षीरैः श्रीहरिं स्नापयति, तस्मै श्रीहरिः साक्षात् साक्षराद्युपहारैः प्रीतिं ददाति। किन्तु, हे ब्राह्मण! मन्त्रवर्जितं यः श्रीहरये समर्पयति, स शिलापुष्पं यथा समर्पयन् अधमां गतिं याति। यः पतितायाज्ञाय वा दानं शिलावत् करोति, स तस्मात् दानात् पुण्यं न प्राप्नोति। यः द्विजोऽज्ञानवान् मोहात् दानं गृह्णाति, स पुरातनं वह्निं निगलति इव, नरकं याति। यथा काष्ठमयः हस्ती चित्रपटमृगश्च, तथैव ज्ञानहीनो द्विजः— नाममात्रं तेषां त्रयाणां भवति। यथा मार्गस्थं जलं वाय्वर्काभ्यां शुद्ध्यति, तथा भक्तियुक्तं भक्तदर्शनं पापनाशनं भवति। यः आश्विनमासे पूर्णिमायां श्रीहरये सर्पिषा मिश्रितलाजांश्च वा क्रीडार्थं मुद्रां ददाति, स भक्त्या हरिसदनं गच्छति, पुनर्न निवार्यते; मोहात् यः न ददाति, स हरिं न तुष्यति। यावत् मुद्राः श्रीहरये पूर्णिमायां दत्ताः, तावत् दिनानि स आश्विनमासे हरिसदने वसति। करवीरनगरे कश्चन क्रूरः शूद्रः कालद्विजो नाम बभूव, स पापिष्ठः भयङ्करः च। स सदा स्वकार्ये व्यग्रः स्वामिकर्मविनाशकः च। एकदा मृतः स यमदूतैः भीषणैः नीतः। तं बद्ध्वा यमलोकं नयन्तः तेषां कर्म दृष्ट्वा यमः स्वमन्त्रिणं पप्रच्छ। स उवाच— हे चित्गुप्त! अस्य शुभाशुभानि कर्माणि विस्तारतः वद। चित्रगुप्तः उवाच— अयं पापी दुष्टाचारः स्वामिकर्मविनाशकः, पुण्यलेशोऽपि नास्ति, नरके क्लेश्यताम्। शतमन्वन्तराणि क्रूरसर्पत्वं यान्तु, ततः शिलायां जन्म लभत्वा गृहे सदा तिष्ठतु। सूतः उवाच— तावद् कालं स नरके पतितः, ततः शिलायां सर्पत्वेन गृहे दुःखमश्नुते। एकदा, आश्विनपूर्णिमायां स सर्पः स्वगुहायां लाजांश्च मुद्रां च निष्कास्य हरिसन्निधौ पातितवान्। यत् तद् हरिसाम्निध्ये पतितं, तेन तस्य पापक्षयकारणं जातम्; दीनबन्धुः श्रीहरिः तस्य पापं शीघ्रं नाशयामास। काले गते स मृतः, बहुवारं यमदूताः तं नेतुम् आगच्छन्। ते तं बद्ध्वा यमलोकं नयन्तः, तदा विष्णुदूताः शङ्खचक्रगदाधारिणः आगम्य, तस्य पाशं छित्वा, तं दिव्यरथे उपवेश्य, यमदूतान् पलाययन्। तदा तैः परिवृतः स सर्पः विष्णुलोकं गतः, तत्र हरिसमीपे पुनर्जन्मविमुक्तः स्थितवान्। हे ब्राह्मण! यः श्रद्धया लाजसर्पिषः क्रीडामुद्रां वा हरये समर्पयति, तस्य निश्चितं कियत् पुण्यं स्यात्, अहं न जानामि। यः पापनाशकं एतच्छाखाध्यायं शृणोति, तस्य पापानि श्रीहरिकृपया नश्यन्ति। शौनकः पुनः पप्रच्छ— हे सर्वज्ञ! तुलसीकृपया सर्वजनहिताय पापनाशिनीं महतीं माहात्म्यकथां श्रोतृभ्यः वद। सूतः उवाच— हे ब्राह्मण! यत्र गृहे तुलसीवनं सन्निहितं भवति, तद् गृहम् तीर्थसदृशं भवति; तत्र यमदूताः न आगच्छन्ति। तुलसीवनं पुण्यं सर्वपापप्रणाशनं च; ये उत्तमजनाः तद् रोपयन्ति, ते आदित्यलोकं न पश्यन्ति। यः तुलसीं रोपयति, पालयति, सेवते, पश्यति, स्पृशति वा, तस्य सर्वपापं नश्यति। यः कोऽपि श्रीहरिं कोमलतुलसीदलैः पूजयति, स कालधामं न याति। गङ्गाद्याः सर्वाः पुण्यनद्यः, विष्णुर्ब्रह्मा महेश्वरश्च, देवाः तीर्थानि च पुष्करादीनि, सर्वे तुलसीपत्रे वसन्ति। यः पापिष्ठोऽपि तुलसीपत्रैः भूषितः प्राणान् त्यजति, स विष्णुलोकं गच्छति— एष सत्यम्। यः शतपापदूषितोऽपि तुलसीमृदया अनुलेपितः प्राणान् त्यजति, स हरिमन्दिरं गच्छति। यः तुलसीकाष्ठचन्दनं धारयति, तं पापं न स्पृशति, स परां गतिं प्राप्नोति। यः तुलसीकाष्ठमालां कण्ठे धारयति, स मलिनोऽपि दुष्टाचारोऽपि भक्त्या हरिगृहं गच्छति। यस्य शरीरे धात्रीफलतुलसीकाष्ठमाला दृश्यते, स भगवत्भक्त एव। एवं सूतेन शौनकादिभ्यः पापनाशकं श्रीहरिभक्त्युत्तमं मार्गं तुलसीमाहात्म्यं च श्रद्धया निवेदितम्।