शृणु, भगवतः सनातनधर्मस्य महात्म्यकथाम् अहम् एकत्रित्य निवेदयामि। यदा नारदः धर्मस्य रहस्यं सूताय ब्रूते स्म, तदा स कथयामास—यावन्ति तीर्थानि, व्रतानि, नियमाश्च लोके सन्ति, तेषां किञ्चिदपि जयन्त्याः दिनस्य षोडशांशमपि न समं भवति। हे पुत्र, यः कश्चन भाद्रपदस्य कृष्णपक्षे वा शुक्लपक्षे वा राधाकृष्णाष्टमीं स्वपत्नीसमेतः आचरति, स साक्षात् हरिसायुज्यं प्राप्नोति। यः सदा हरिं प्रति व्रतानि पुण्यकर्माणि च आचरति, जयन्तीं च सम्यग् उपोष्यति, स विष्णोः वैकुण्ठं गच्छति। जयन्ती हि हरिप्रियतमास्ति—या आचारहीनस्य, कुलपतनस्य, यशःशून्यस्य, नीचकुलोद्भवस्यापि पापानि शीघ्रं नाशयति। जयन्त्याः व्रतानुष्ठाता सर्वाणि पापानि, मेरुसमानी अपि, ब्रह्महत्यानि च, दहति। पुत्रकामः पुत्रं, धनकामः धनं, मोक्षकामश्च मोक्षं लभते। येषां चेतांसि जयन्त्याः अनुष्ठाने पूर्णतया निबद्धानि, तान् यमः अपि बिभेति; ते च परमं पदं प्राप्नुवन्ति। एवं नारदः कथेयं निवेद्य यथागतं निर्जगाम; सूतः अपि ब्रह्मणः विषये यद् पृष्टं तद् सम्यक् शौनकाय न्यवेदयत्। ये भक्त्या जयन्तीमाहात्म्यं शृण्वन्ति, ते अपि पापमुक्ताः परमपदं लभन्ते। हे ब्रह्मन्, ये पुराणपाठकं वा जयन्त्याः व्रतानुष्ठातारं पश्यन्ति, ते पापिनोऽपि परमं स्थानं यान्ति। ततः शौनकः सूतं पप्रच्छ—"कस्य कर्मणः कृतेन पापक्षयः स्यात्? श्रीहरेः कृपा बहु स्यात्—दयया मम कथय।" सूतः प्रत्युवाच—"शृणु, हे शौनक, यत् पापक्षयं करोति श्रोतॄणां, येन च विष्णोः कृपा निश्चितं लभ्यते, तद् वक्ष्यामि। हे ब्रह्मन्, पौर्णमास्यां यः भक्तियुक्तः जगन्नाथस्य नानाविधेन पूजनं करोति, तस्य कोटिजनन्याः मलानि नश्यन्ति, लक्ष्मीवल्लभस्य कृपापि निश्चितं लभ्यते।" "द्वादश्यां भक्त्या द्विजाय भोजनदानं यः करोति, तस्य पापानि सूर्यस्योदयकाले तमो यथैव नश्यन्ति। द्वादश्यां श्रीहरिं पयसा स्नापयति यः, स त्वरितं श्रीहरेः प्रियं लभते। किंतु, मन्त्रवर्जितं दानं यः करोति, स स्फटिकपुष्पं यथा समर्पयन् अधमं स्थानं याति। यदि अयोग्याय मूढाय वा दानं दत्तं, तस्मात् पुण्यं न लभ्यते।" "अज्ञः द्विजः मोहात् दानं गृह्णाति चेत्, स जर्जरं वह्निं निगलति यथा, नरके पतति। यथा काष्ठहस्तिः चित्रमृगः च, तथा अज्ञः द्विजः—नाममात्रं धारयन्ति। पन्थान्युदकं वातरश्मिभ्यां शुद्ध्यति, तथा भक्त्या भक्तदर्शनात् मलानि नश्यन्ति।" "आश्विनमासस्य पौर्णमास्यां, यः भक्त्या श्रीहरये लाजं घृतयुक्तं वा क्रीडार्थं मुद्रां ददाति, स हरिसायुज्यं लभते, पुनरावृत्तिर्नास्ति; मोहात् दानं न कुर्यात् चेत्, हरिं न तुष्यति। यावन्ति मुद्राणि पौर्णमास्यां हरये दत्तानि, तावन्ति दिनानि स आश्विनमासे हरिसदने वसति।" "करवीरपुर्यां कश्चन निर्दयः शूद्रः कालद्विज इति नाम्ना वसति स्म, पापी च भीषणः सदा स्वकार्यनिरतः, स्वामिकर्मविनाशकः। एकदा मृतः, तस्य समीपं यमदूताः आगच्छन्। ते तम् बद्ध्वा यमालयं नेतुं प्रस्थिताः; दृष्ट्वा यमः मन्त्रिणं पप्रच्छ—'हे चित्तरूप, अस्य पुण्यपापानि विस्तरेण कथय।'" "चित्रगुप्तः उवाच—'एषः पापी, दुष्टाचारी, स्वामिकर्मविनाशकः, पुण्यराशेः कणमपि नास्ति—नरके पीड्यताम्। शतमन्वन्तराणि सर्परूपेण जन्म लभेत, ततोऽपि शिलारूपेण गृहे स्थित्वा नित्यं तिष्ठतु।'" "सूतः पुनः कथयति—एवं स नरके पतितः, ततोऽनन्तरं शिलागृहे सर्परूपेण जातः, महतीं पीडां प्रपेदे। एकदा आश्विनस्य पौर्णमास्यां, स सर्पः स्वबिलात् लाजांश्च मुद्रां च निष्किप्तवान्। यत् तत् हरिपुरतः पतितं, तत् तस्य पापक्षयस्य कारणं जाता; दीनबन्धुः हरिः शीघ्रं तस्य दुःखं नाशयामास।" "तस्य कालः प्राप्तः, स मृतः; बहुवारं यमदूताः तं नेतुम् आगच्छन्। तं बद्ध्वा यमालयं नेतुं यत्नं कुर्वन्तः, विष्णुदूताः शङ्खचक्रगदाधारिणः तत्र आगच्छन्। ते तस्य पाशं छित्त्वा, तं पापक्षयितं दिव्यरथ उपवेशयामासुः; यमदूताः पलायिताः। तदा विष्णुदूतैः परिवृतः सर्पः विष्णोः धाम प्राप, तत्र हरिसम्मुखे स्थित्वा पुनर्जन्म न प्राप।" "हे ब्रह्मन्, भक्त्या लाजं घृतयुक्तं मुद्रां च हरये ददाति यः, तस्य पुण्यस्य निश्चितं फलम् अहं न वेद्मि। यः पापक्षयकारिणीं कथां शृणोति, तस्य श्रीहरेः कृपया पापानि नश्यन्ति।" एवं शौनकः पुनः पप्रच्छ—"हे सर्वज्ञ, तुलसीदये कृपया सर्वजनहिताय पापनाशिनीं महिमां विस्तरेण कथय।" इति श्रीपद्मपुराणे धर्ममहात्म्ये जयन्तीव्रतस्य, पौर्णमासीपूजनस्य, दानस्य च महिमानं, पापक्षयस्य उपायांश्च, शृणुता कथां एकरूपेण निवेदितवान्।