स्वयं प्रकाशमानः, जगतः कारणं, कारणातीतः, गुणैः सम्पन्नः, नित्यः, ज्ञानस्वरूपः, आनन्दमयः, स्वप्रकाशेन जगत् दीपयति। न जीह्वा तस्य स्वादं करोति, न नेत्रं तं पश्यति, न कर्णः तं शृणोति; न कर्णः तस्य गन्धं जिघ्रति, न नासिका, न त्वचः तं स्पृशति। इन्द्रियातीतः सः आत्मप्रकाशः, आत्मद्रष्टा, न वस्तु, मनसः परः, बुद्धेः अगोचरः। तस्यावताराः शुद्धस्वभावाः देवाः; ते तं सेवन्ति, किन्तु तस्य रूपं न जानन्ति, यद् अस्तित्वानास्तित्वयोः परं। एवं, को मोहितमना सत्यमात्मनं प्रति क्रुद्धः स्यात्, यस्य उत्पत्तिः नास्ति, न च विनाशः। एवं द्विशतनवत्यधिक नवमः अध्यायः समाप्तः, कालिन्द्याः माहात्म्ये, उत्तरखण्डे, श्रीपद्ममहापुराणे, पंचपञ्चाशत्तिसहस्रग्रन्थसमुच्चये। नारदः उवाच—एवं तान् सर्वान् परमार्थवाक्यैः उपदेश्य, सः हंसः आत्मसंबन्ध rites कर्तुं तान् प्रेरितवान्। तदा मुकुन्दस्य पत्नी, गर्भवती, पतिं अनुसर्तुम् इच्छन्ती, तेन धिमता निवारिता। तस्याः अस्थीनि गृहीत्वा, संन्यासिना सह, तस्य भ्राता, राजन्, गङ्गायाः जलान्ते तानि विसर्जयितुं प्रस्थितः। तौ ब्राह्मणः च संन्यासी च, कियन्तः दिवसान् अतीत्य, भाग्येन, इन्द्रप्रस्थं पवित्रस्थलं प्राप्तवन्तौ। एषा कोशला, राजन्, यमुनातटे इन्द्रप्रस्थसमीपे प्रवहति; तत्र भूमौ, यमुनातटे, तौ रात्रौ शयने स्थितवन्तौ। तयोः मध्ये अस्थिसञ्चयं स्थापयित्वा, यात्रायाः श्रान्तौ, गाढं निद्रां प्राप्तवन्तौ। तदा, मध्यरात्रे, सर्वे यात्रिकाः सुप्ताः सन्तः, कश्चित् श्वानः तत्र आगतः, पक्वान्नम् इच्छन्। सः सर्वं वासस्थानम् विचरन्, पुनः पुनः पात्राणि जिघ्रन्, भाण्डानि च लिहन्, केषुचित् स्थलेषु शिरसि प्रहारान् सहन्। शिरसि प्रहृतः, सः मौनं पलायितः, प्रत्युत्तरं न कर्तुं शक्नुवन्, पत्न्या निगृहीतः पुरुषः इव। यत्र श्वानः दण्डैः, पाषाणैः, इत्यादिभिः ताडितः, तत्र पुनः प्रवेशं कृतवान्, अन्नभाण्डयोर् लोभेन। सुखलोभेन विचरन्, दरिद्रः पुरुषः गणिकायाः स्नेहं यथा इच्छति, तथा सः श्वानः विचरन्, तौ सुप्तौ प्राप्तवान्। श्वानः तयोः मध्ये स्थापितं वस्त्रपुटं गृहीत्वा, किञ्चित् दूरं गत्वा, तं दन्तैः धारयन्। तत्र अन्तः अस्थीनि विदार्य, तानि मांसरहितानि दृष्ट्वा, तानि नदीजले क्षिप्तवान्। यदा तानि अस्थीनि जले क्षिप्तानि, तदा, राजन्, मुकुन्दः दिव्यं विमानं आरुह्य तत्र आगतः। गुरुं च अनुजं सुप्तौ दृष्ट्वा, सः सौम्यं जागारयन्, प्रणम्य, दिव्यरूपेण गुरुम् उवाच। मुकुन्दः उवाच—हे वेदायन महागुरो, नमः ते, अनुजाय च शुभम्। मम अस्थीनि राजप्रासादात् इमं पवित्रस्थलम् पतितानि। मृत्युम् प्राप्त्वा, नरकं गत्वा, तत्र फलम् अनुभवितम्; किंतु अस्य पवित्रस्थलस्य कृपया, दिव्यं स्वरूपम् अधिगतवान्। अत्र आगतः, गुरवे प्रणामं कर्तुं, यः पवित्रस्थलस्वरूपः। विमानं आरुह्य, सुरलोकं गन्तुं प्रस्थितवान्। प्रणम्य, अस्मै पवित्रस्थलाय, अनुजाय च, दृष्ट्वा, अनुमतिं याचामि, स्वर्गं गन्तुं, सुखस्य कारणम्। नारदः उवाच—एवं मुकुन्दस्य वचनानि श्रुत्वा, वेदायनः गुरुः, विस्मितः, विमानस्थं तं उवाच। देवायनः उवाच—मुकुन्द, सत्यम् वद, मृत्युम् प्राप्त्वा, कस्य लोकं गतवान्? कुत्रतः स्वर्गं गन्तुं प्रस्थितः? तत्र किं जातम्? कः तस्य लोकस्य अधिपः? के तत्र जनाः? कः तत्र धर्मः? सर्वं कथय। मुकुन्दः उवाच—गुरो, मृत्युः प्राप्त्वा यत् अभवत्, तत् वक्ष्यामि। अस्य पवित्रस्थलस्य कृपया, स्मृतिरेव उत्पन्ना। दुष्टनापितेन हता, यमस्य सेवकाः, भीषणाः, तं मम अपहाय। तव्याननाः, रक्तकेशाः, कृष्णदेहाः, नखोद्ग्राः, लघुका, दीर्घपादा, चपला नासिका, महद् दन्ताः। "धर्मराजस्य आज्ञया, सः सम्यमनीपुरीं नीयताम्!" इति परस्परं उक्तवन्तः। एवं, दण्डकर्तारः, क्रोधेन पूर्णाः, दारुणैः बन्धनैः बद्ध्वा, लोहदण्डैः ताडयित्वा, दुःखमय शरीरं स्थापयित्वा। तैः ज्वलितशिलायाः मार्गे आकृष्टः, ताडनैः पुनः पुनः पिडितः, तीव्रवेदनया रुदन्। यमदूताः कठोरं भाषन्तः, बहूनि वचनानि उक्तवन्तः—"गुरुम् अवमान्य, अक्षरं ब्रह्म वक्तुम्, महापापम् कृतवान्।" "यमस्य पुरतः किं करिष्यसि? तस्य भीषणं मुखं द्रष्टव्यम्। पापस्य फलं दुःखदं भोग्यम्।" "एतस्य एव पापस्य कारणात्, अयोग्यं मृत्युम् प्राप्तः।" इति उक्त्वा, क्षणात् बहुयोजनदूरस्थलं नीतवन्तः। सम्यमनीपुरीं नीत्वा, यत्र धर्मराजः स्वयम् निवसति, तं नमस्कृत्य, तस्मै उपस्थापितवन्तः। "अयं द्विजः पापी" इति निवेदितवन्तः। धर्मराजः तं दृष्ट्वा सभायाम् अभाषत्। यमः उवाच—"हे सभा, मम वचनानि सावधानं शृणु।