एकदा एकादश्यां योगेन हृषीकेशं सम्पूज्य यदि गोमयं न लभ्यते तर्हि मन्त्रैः सम्यक् पूजनं कर्तव्यम्। द्वादश्यां व्रती पुनः मन्त्रैः गोमूत्रं पिबेत्, त्रयोदश्यां क्षीरं चतुर्दश्यां दधि च सेवनं कुर्यात्। एवं पापक्षयाय चत्वारः दिवसाः यथाविधि यत्नेन उपवासः कर्तव्यः। पञ्चमे दिने स्नात्वा केशवं सम्यक् पूज्य भक्त्या ब्राह्मणान् भोजयेत्, तान् दानैः च सम्पूजयेत्। रात्रौ मन्त्रैः शुद्धीकृतं पञ्चगव्यं स्वयं सेवेत्। यदि कश्चित् एतत् कर्तुं अशक्तः स्यात्, सः फलमूलानि वा हविर्भागं वा नियमेन भक्षयेत्। यः ब्राह्मणः पञ्चतुलसीपत्रैः भगवन्तं हरिं सम्पूजयति, स एव नारायणं स्वयं सम्पूजयति इति विज्ञेयम्। त्रेतायां युगे कश्चन शूद्रः दण्डकः नाम आसीत्, सः सदा चौरमार्गे स्थितः, धर्मनिन्दकः, मिथ्यावादी, स्वमित्रघाती, वेश्याभिरतिः, ब्राह्मणवित्तापहारी, क्रूरः, परदाराभिरतश्च। शरणागतवधः, पाखण्डिसंयोगः, गोमांसभोजनं, सुरापानं, परनिन्दायाम् नित्यं प्रवृत्तः। सः विश्वासघातकः, स्वबान्धवानां जीविकाविनाशकः च आसीत्। तस्य पापाचारं दृष्ट्वा सर्वे बान्धवाः क्रुध्यन्तः तम् उपालभन्त—"रे पापिष्ठ, त्वं अस्माकं कुलं नाशयसि, यत् अस्माकं पवित्रं कुलं पूर्वैः स्थापितम्।" एवं क्रुद्धाः, लज्जाभयात्, सर्वे तं कुलकल्मषं दुष्टं परित्यज्य जग्मुः। सः सर्ववित्तविहीनः महावने गतः, तत्र चौरैः सह चौर्यकर्माणि अकुरुत। मार्गे गच्छन्तः ते जनाः, भयात् स्वलभ्यं किञ्चिदपि न अश्नन्ति, क्षुधया पीडिताः, अन्यत्र जग्मुः। तत्र प्रविश्य ते बहून् साधून् ददृशुः, श्रेष्ठांश्च वैष्णवब्राह्मणान्, उदुम्बरतरुमूले स्थितान्। तत्र सर्वे चौराः दण्डकसहिताः समीपं गत्वा प्रणम्य तान् अभिवादयन्। दण्डकः उवाच—"भो ब्राह्मणश्रेष्ठाः, अहं क्षुधया पीडितः, नूनं प्राणाः गमिष्यन्ति। किंचित् भोक्तव्यं ददात, शरणागतं मां पालयत।" तस्य वचः श्रुत्वा धर्मनिष्ठाः ते ब्राह्मणाः प्रत्यब्रुवन्—"त्वं विष्णुपञ्चके सर्वपापविनाशकः इति विख्यातः। कथं अद्य हरिदिने भोजनं इच्छसि? नाम किम्, स्थितिः का, वद।" सः हृष्टः उवाच—"अहं दण्डकः, सर्वपापयुतः। कथं मोक्षः स्यात्?" ते ऊचुः—"विष्णुपञ्चकव्रतं उत्तमं कुरु।" ब्राह्मणाज्ञया सः विष्णुपञ्चकव्रतं सम्यक् अकरोत्। ततः मृत्योरनन्तरं सः दिव्येन विमाननेन हरिलोकं गच्छन्, हरिस्वरूपं लब्ध्वा, जन्मबन्धनात् मुक्तः अभवत्। यः कश्चित् श्रद्धया एतदाख्यानं शृणोति, तस्य कोटिजन्यपापानि तत्क्षणात् नश्यन्ति। शौनकः उवाच—"भो विद्वन्, सत्यवेदिन्, दानमाहात्म्यं विस्तारतः शृणोतुम् इच्छामि।" सूतः उवाच—"भूमिदानं सर्वेषां दानानां श्रेष्ठतमं, यत् किञ्चिद् भूमिदत्तं तत् सर्वदानफलप्रदं। यः ब्राह्मणाय सस्ययुक्तां भूमिं ददाति, सः चतुर्दशेन्द्रकालपर्यन्तं विष्णुलोके सुखं भुङ्क्ते। पुनः पृथिव्यां जात्वा, राजा भूत्वा, सर्वां भूमिं भोक्त्वा, श्रीहरिधाम गच्छति। यः गोचर्ममात्रं भूमिं द्विजाय ददाति, सः सर्वपापविनिर्मुक्तः हरिलोकं गच्छति। यत्र शतम् गवां, एकश्च वृषभः, यत्र स्वच्छन्देन तिष्ठन्ति, सा भूमिः गोचर्ममात्रा इति मुनिभिः उच्यते। भूमिं यः नयति, भूमिं यः ददाति, तौ द्वौ स्वर्गगामिनौ; भूमिदानं द्विजातिभिः अन्यदानानि परित्यज्य स्वीकर्तव्यम्। यो ब्राह्मणः मूढः भूमिं परित्यजति, सः प्रतिजन्म दुःखभाग् भवति। यः अन्यत्र प्राप्तां भूमिं द्विजाय ददाति, तस्मै जगन्नाथः परमपदं ददाति। द्विजो यः स्वयंदत्तां वा परदत्तां वा भूमिं गृह्णाति, सः कोटिकुलैः सह घोरनरकं यान्ति। यो ब्राह्मणात् वा देवतात् वा भूमिं गृह्णाति, तस्य न कोऽपि प्रायश्चित्तं, शतकल्पकोटिभिः अपि। राजा परदत्तां भूमिं रक्षन्, कोटिगुणं पुण्यं लभते। सप्तद्वीपवतीं पृथ्वीं दत्वा यत् पुण्यं लभ्यते, तत् द्विजाय गवां दानात् अपि लभ्यते। यो दरिद्रगृहस्थाय वृषभं ददाति, सः सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोकं गच्छति। यो ब्राह्मणाय तिलमात्रं सुवर्णं ददाति, सः कोटिकुलैः सहितः हरिलोकं गच्छति। यो पुण्यात्मने ब्राह्मणाय रजतं ददाति, सः सोमलोकं गत्वा तत्र सोमपानं करोति। यो प्रवालमुक्तावज्ररत्नानि ददाति, सः स्वर्गलोकं गच्छति। एवं धर्मपरम्परया, विष्णुपञ्चकव्रतस्य माहात्म्यं, भूमिदानस्य च उत्तमत्वं, सर्वपापविनाशकत्वं च शास्त्रसम्मतया प्रवृत्तम्।