ब्राह्मणश्रेष्ठ, पुण्यदा तुलसीवनस्य माहात्म्यं शृणु। यः कश्चन नरः तुलसीवनं रोपयति, तस्य सर्वपापानि नश्यन्ति; स सूर्यधाम न पश्यति, नरकं न गच्छति। यः तुलसीरोपणं, पालनं, सेवा, दर्शनं, स्पर्शनं वा करोति, तस्यापि सर्वपापक्षयः स्यात्। ये च सौम्याः तुलसीदलैः श्रीहरिं सम्पूजयन्ति, ते कालगृहं न गच्छन्ति, मृत्योरधीनाः न भवन्ति। तुलसीपत्रे गङ्गाद्याः पुण्यनद्यः, विष्णुब्रह्मशिवादयश्च देवाः, पुष्करादीनि तीर्थानि च निवसन्ति। यः पापात्मापि तुलसीपत्रैः भूषितो देहं त्यजति, स विष्णोः धाम प्राप्नोति, एतत् सत्यम्। मृत्युकाले तुलसीमृदया लेपितोऽपि शतपापयुक्तो नरः संसारेन्मुक्त्वा हरिमन्दिरं यान्ति। यः तुलसीकाष्ठचन्दनं वा धारयति, तं पापं न स्पृशति; स परमं पदं प्राप्नोति। यः कण्ठे तुलसीकाष्ठमालां धारयति, सापवित्रोऽपि दुष्चरितोऽपि भक्त्या हरिगृहं गच्छति। यस्य देहे धात्रिफलं तुलसीकाष्ठमयं वा हारः दृश्यते, स भगवतो भक्तः स्यात्। यः कण्ठे तुलसीपत्रमयं हारं विशेषतस्तु विष्णुप्रदत्तं धारयति, स देवानामपि वन्दनीयः भवति। यः तुलसीकाष्ठमयं हारं कण्ठे स्थाप्य जनार्दनं पूजयति, तस्य प्रतिपुष्पं दशसहस्रगवदानेन तुल्यं पुण्यं लभते। ये दुष्टबुद्धयः हारं न धारयन्ति, ताः हरिकोपाग्निना दग्धाः नरकात् न मोच्यन्ते। तुलसीहारं विशेषतः धात्रिहारं कदापि न परित्यजेत्; एतत् महापापविनाशनं धर्मार्थकामदायकं च। यावन्ति रोमाणि धात्रिहारस्पर्शेन नराणां कलेयुगे स्पृश्यन्ते, तावन्ति वर्षसहस्राणि केशवधाम्नि वसति। यः भक्त्या केशवाय तुलसीकाष्ठमयं हारं समर्प्य धारयति, स निःपापः भवति। मृत्युपतेः दूताः यदा तुलसीकाष्ठहारं पश्यन्ति, तदा ते वातपवनेन पत्रवत् दूरं पलायन्ते। यः तु श्रेष्ठः नरः तुलसीवनमध्ये वा धात्रिच्छायायां पितृभ्यः श्राद्धं ददाति, तस्य पितरः मोक्षं लभन्ते। यः धात्रिफलं हस्ते, शिरसि, कण्ठे, कर्णयोः, मुखे वा धारयति, स हरीरूपः इति विज्ञेयः। धात्रीपत्रफलाभ्यां श्रीहरिं पूजयन्, एकस्मिन्नपि पूजाकर्मणि, कोटिजन्मार्जितपापं नाशयति। कार्तिकमासे यज्ञदेवाः, ऋषयः, तीर्थानि च सदा धात्रिवृक्षस्य समीपे निवसन्ति। कार्तिके द्वादश्यां, यः धात्रीपत्रं वा तुलसीपत्रं समर्पयति, स यातनायुतं नरकं न गच्छति। कार्तिके धात्रिच्छायायां भुक्तं भोजनं सर्ववार्षिकपापकृत्यं नाशयति। कार्तिके तुलसीवनमध्ये वा धात्रिमूलस्थले हरिं पूजयन्, स नूनं वैकुण्ठं प्राप्नोति। पापात्मापि यः श्रद्धया तुलसीमूलतो जलं शिरसि धारयति, स हरिधाम प्राप्नोति। यः तुलसीपत्रात् पतितं जलं शिरसि क्षिपति, स सर्वतीर्थस्नानफलं प्राप्य, अन्ते हरिगृहं गच्छति। पुरा द्वापरयुगे महर्षेः समीपे कश्चन श्रेष्ठब्राह्मणः स्नानान्ते तुलसीवनं दत्त्वा गृहमगच्छत्। तत्र आदित्यनामकः पुरुषः, मार्ताण्डसदृशतेजाः, पिपासया क्लीबः, पापकर्मणां भारयुक्तश्च, तत्र अन्नार्थी समागतः। स तुलसीमूलतो जलं पीत्वा, तस्य पापानि नाशितानि; तदा तत्र आसिमर्दननामकः मृगयुः शीघ्रं समागतः। स तं उवाच—"अन्नं भुक्तं, भुक्त्वा नष्टं; किं शेषम्? मम पात्रे अन्नं पाच्यागतः, हे क्रूर!" इति। स तमाक्रान्तवान्; तस्य प्राणे गच्छति, क्रुद्धा यमदूताः पाशमुद्गृह्य, यमाज्ञया तं नेतुमागताः। तं बद्ध्वा नेतुं यमदूताः ययुः; विष्णुदूताः तत्र आगत्य, पाशं छित्वा, तं शोभनरथे स्थापयामासुः। ते शीघ्रं तं आरोप्य, प्रहृष्टा अपृच्छन्—"कस्य पुण्येनायं नीयते?" इति। ते प्रत्युवाचुः—"एषः पूर्वं राजा आसीत्, बहु पुण्यं कृतवान्; संकटे कन्यां रक्षितवान्।" तेन पापेन राजा यमधाम गतः; तत्र यमाज्ञया त्वया तस्य क्लेशः कृतः। तां ताम्राङ्गीं स्त्रीं क्रीडायां निद्रायां च उपगम्य, तप्तलोहशय्यायां राजा दुःखितः जातः। यमाज्ञया भयानकं तप्तलोहस्तम्भं आलिङ्ग्य, स दीर्घकालं दुःखं अनुभूतवान्। यमसदने, अन्यैः क्षारवारिप्रवाहैः क्षिप्तः, पुनः पुनः शेषनरकेषु प्रविशति, पापजन्येषु। पुनर्जन्म लब्ध्वा, स्वकर्मजनितं दीर्घकालदुःखं अनुभवति; किन्तु तुलसीमूलतो जलं पीत्वा, स हरिधाम प्राप्नोति। इति श्रुत्वा, यमदूताः यथागतं निर्गताः; स विष्णुदूतैः सह वैकुण्ठमन्दिरं गतः। एवं ब्राह्मण, तुलसीमाहात्म्यं पापनाशनं वर्णितम्। या भक्त्या सेवते, तस्य किमप्राप्यं भवेत्, मुनिश्रेष्ठ!