सूतः शौनकं प्रति उवाच—“शृणुष्व, द्विजश्रेष्ठ, पापक्षयकरं वक्ष्यामि यद् श्रवणेन विष्णोः प्रसादो जायते, पापविनाशनं च भवति। या पूर्णिमायां भक्तिपूर्वकं जगन्नाथस्य नानाविधैः पूजनैः यः नरः पूजयति, तस्य कोटिजन्मार्जितं मलम् अपि नश्यति, तथा श्रीरामस्य कृपा अपि तस्मिन् नूनं जायते। द्वादश्यां यः श्रद्धया द्विजाय अन्नदानं करोति, तस्य पापानि सूर्येण तमः इव विनश्यन्ति। द्वादश्यां विशेषतः क्षीरेण साकं शर्करादिभिः श्रीहरिं स्नापयति यः, स त्वरितं श्रीहरेः प्रसादं लभते। किन्तु, द्विजश्रेष्ठ, मन्त्रवर्जितं श्रीहरये दत्तं, अथवा शिलासमं पुष्पं समर्प्यते चेत्, दाता अधमगतिं प्राप्नोति। अयोग्याय वा मूढाय शिलासमं दानं दद्यात् चेत्, तस्य तद्दानात् किञ्चित् पुण्यं न भवति। द्विजः अपि अज्ञः मूढः चेत् दानं गृह्णाति, स नरकं याति, यथा जीर्णं वह्निं ग्रसन् नरः। यथा काष्ठमयो हस्ती चित्रितमृगः च, तथा ज्ञानहीनः द्विजः—एते नाममात्रधारिणः भवन्ति। यथा मार्गस्थं जलं वातेन सूर्येण च विशुद्ध्यति, तथा भक्तिपूर्वकं भक्तदर्शनात् मलविनाशः भवति। अश्विनमासस्य पूर्णिमायां यः श्रीहरये लाजान् घृतयुक्तान् वा क्रीडार्थं मुद्रां ददाति, स भक्त्या हरिधाम्नि निवसति, पुनर्जन्म न लभते; मोहात् तु यः न ददाति, तस्मिन् हरिः न तुष्यति। यः पूर्णिमायां यथाशक्ति लघुमुद्राः हरये समर्पयति, स अश्विनमासे तावत् दिनानि हरिधाम्नि वसति। करवीरपुरनगरे कश्चन निर्दयः शूद्रः कालद्विजः नाम्ना, पापिष्ठः भीषणः च, किल वसति स्म। स सदा स्वकर्मणि प्रवृत्तः, स्वामिनः कर्म च नाशयन्, कदाचित् मृतः; तदा भीषणाः यमदूताः समुपेत्य तम् आनयितुम् आगतः। बद्ध्वा नीत्वा च यमस्य समीपं गत्वा, यमः स्वमन्त्रिणं पप्रच्छ—‘हे चित्गुप्त, अस्य पापिनः शुभाशुभं कर्म विस्तारतः कथय।’ चित्गुप्तः उवाच—‘एष पापी दुष्टाचारी स्वामिकर्मनाशकः, पुण्यकणमात्रं अपि नास्ति; अतः नरके सम्यक् पाच्यताम्।’ राजन्, शतमन्वन्तरपर्यन्तं सः सर्पयोनेः गर्भे क्रूरः भविष्यति, पश्चात् शिलारूपेण गृहस्थः सदा स्थितः भविष्यति। सूतः पुनः उवाच—‘तावन्तं कालं स नरके पतितः, ततः शिलागृहे सर्पयोनेः जातः, महतीं पीडां प्राप्नोत्।’ कदाचित् अश्विनमासस्य पूर्णिमायां तस्मात् सर्पात् बिलात् लाजमात्रं मुद्रां च निष्कासितम्। तत् दानं हरिपुरतः पतितम्, स भगवान् दीनबन्धुः दुःखनाशकः सत्वरं तस्य पापं नाशयामास। यदा तस्य कालः समुपस्थितः, स मृतः; ततः बहवः यमदूताः तम् आनयितुम् आगच्छन्। बद्ध्वा यमालयं नेतुं यतमानान्, तदा शङ्खचक्रगदाधराः विष्णुदूताः समुपेत्य, पाशं छित्वा, तं पापमुक्तं दिव्यरथे स्थापयित्वा, यमदूताः तत्रतः पलायिताः। तेषां मध्ये तं सर्पं विष्णुलोकं नीतवन्तः, स च तत्र हरिपुरतः पुनर्जन्मरहितः स्थितवान्। यः भक्त्या लाजं घृतमिश्रं लघुमुद्रां च हरये ददाति, द्विजश्रेष्ठ, तस्य किमपि पुण्यं न लभ्यते इति न जानामि। यः पापनाशकं एतदध्यानं शृणोति, तस्य पापानि श्रीहरेः कृपया नश्यन्ति। शौनकः पुनः पप्रच्छ—‘सर्वज्ञ, पापविनाशकं महात्म्यं सर्वजनहिताय तुलसीदया च कृपया वद।’ सूतः उवाच—‘यस्मिन् गृहे तुलसीवनं स्यात्, तद् गृहम् तीर्थसदृशं भवति, तत्र यमदूताः न आगच्छन्ति। तुलसीवनं पुण्यकरं पापापहरं च, ये उत्तमाः तद् रोपयन्ति, ते न सूर्यलोकं पश्यन्ति—नरकं न गच्छन्ति। यः तुलसीस्य रोपणं, पालनं, सेवां, दर्शनं, स्पर्शनं वा करोति, तस्य सर्वपापानि नश्यन्ति। ये नराः कोमलतुलसीपत्रैः हरिं पूजयन्ति, ते कालगृहं न यान्ति। गङ्गादयः पुण्यनद्यः, विष्णुर्ब्रह्मा शिवश्च, पुष्करादीनि तीर्थानि च तुलसीपत्रे निवसन्ति। पापिष्ठोऽपि यः तुलसीपत्रैः भूषितः देहं त्यजति, स विष्णुलोकं यास्यति—एतत् सत्यम्। शतपापैः मलिनोऽपि मरणे तुलसीमृदया लिप्तः, स जीवन्मुक्तः हरिमन्दिरं गच्छति। यः तुलसीकाष्ठचन्दनं धारयति, तस्य देहे पापं न स्पृशति, स परां गतिं प्राप्नोति। यः तुलसीकाष्ठमालां कण्ठे धारयति, स पापयुक्तोऽप्यशुचिर्वा, भक्त्या हरिगृहं गच्छति। यस्य देहे धात्रीफलतुलसीकाष्ठयुतमाला दृश्यते, स भगवत्भक्तः एव। यः तुलसीपत्रैः कण्ठे मालां धारयति, विशेषतः विष्णुप्रसादितां, स देवानामपि वन्दनीयः भवति।” एवं सूतमुखेन पावनं पापविनाशकं हरिमाहात्म्यं तुलसीमहिमा च शौनकादीनां सम्यग् निवेदितम्।