शृणुत, मुनयः, एषा ब्रह्मविद्याया अद्भुता कथा यथा पद्मपुराणे निरूपिता। यत् सर्वभूतानां जीवनं, यत्र लोका विलयं यान्ति, या च ब्रह्मणः सूक्ष्मा आनन्दरूपा, सा मोक्षकाङ्क्षिभिः प्रत्यगात्मनि अनुभूयते। तस्यां मध्ये केवलं ब्रह्मैव प्रतिष्ठितम्, यज्ज्ञानस्वरूपम्, अनन्तम्, सत्यम्, ईश्वरः। तदेकं चिन्तयेत् मौनं स्थापयन्। एषा परा विद्या रहस्यानां रहस्यम्, यत् केवलं यतिभ्यः कथ्यते। यः कश्चिदत्र नित्यं स्थित्वा तदेकत्वयोगं प्राप्नोति। तस्मात्, यो ज्ञाननिष्ठः स्वात्मदर्शने च निरतः, स ब्रह्मविद्यां यत्नेन अभ्यासेत, येन बन्धनात् विमुच्यते। सर्वेषां वस्तूनां व्यतिरिक्तं, केवलानन्दरूपं, अक्षयं, विज्ञानमात्मानं चिन्तयित्वा, ततः परमं ध्यायेत्। यतः सर्वभूतानि उत्पद्यन्ते, यं ज्ञात्वा न किञ्चिदत्र जायते, स एवेश्वरः, स देवता, सर्वातीतः प्रतिष्ठितः। स एव नित्यः, शिवः, अक्षरात्मा, अन्तर्यामी, यस्य प्राप्तिः गुह्यतमास्ति, स एव महेश्वरः। यतिभ्यः विहिताः नियमाः, तेषु चापि, प्रत्येकस्य अपराधस्य प्रायश्चित्तं उक्तम्। यदि कश्चिद् कामात् स्त्रियं प्रति गच्छेत्, तदा समाधिना प्रायश्चित्तं कुर्यात्, प्राणायामं च सान्तपनं च, शुचिर्भूत्वा। ततः संयम्य, कृत्स्नं कृत्स्रं च चरित्वा, यतिधर्मे पुनः प्रव्रज्य, यथाशक्ति अच्युतव्रतमाचरेत्। धर्मानुसारं मिथ्यावचनं न दोषकरं मनीषिभिः उक्तम्, तथापि तदपि नाचरेत्, तस्य फलानि भीषणानि। यदि यतिः धर्मकामः मिथ्यावदेत्, एकरात्रोपवासं शतं च प्राणायामं कुर्यात्। महतीषु आपदेष्वपि, न कदापि स्तेयं कुर्यात्; श्रुतिः वदति—नास्ति स्तेयात् पातकतरं किञ्चन। हिंसा, अतिलोभः, याचनं च, आत्मज्ञानं नाशयन्ति; परद्रव्यं प्राणैव, तस्मात् यः परद्रव्यं गृह्णाति, स परप्राणं गृह्णाति, स च पापकर्मा धर्मात् पतति। यदि यतिः संन्यस्तः संकल्पं त्यक्त्वा, स्वधर्मे न प्रमाद्येत; यदि तु हिंसा जायते, तदा कठोरं प्रायश्चित्तं वा चान्द्रायणं कुर्यात्। यदि इन्द्रियदौर्यबल्यात् स्त्रीदर्शनात् पतति, तदा षोडश प्राणायामान् कुर्यात्; यदि दिवा पतनं, त्रिरात्रोपवासः, शतं प्राणायामः च विहितः। मधु, मांसं, नवश्राद्धे भोज्यं, लवणस्य प्रत्यक्षग्रहणं च यदि कुर्यात्, तदा प्राजापत्यं प्रायश्चित्तं शुद्ध्यर्थं विधीयते। यः ध्याननिष्ठः, तस्य सर्वं पापं नश्यति; अतः सदा नारायणं ध्यायेत्, ध्यानपरः स्यात्। यत् परं ज्योतिः ब्रह्मणः, यदक्षरं, कूटस्थं, अन्तरात्मनि प्रविष्टं, तत् परं ब्रह्म महेश्वरः ज्ञेयः। स एव देवः, महादेवः, परः शिवः; स एवैकः अक्षरं, अद्वितीयं, नित्यं परं धाम। तस्मात् स देवः स्वधाम्नि, ज्ञानरूपे प्रतिष्ठितः, आत्मैक्ययोगेन परतत्त्वे महादेव इति कथ्यते। स एव अन्यं देवमपश्यन्, आत्मरूपेण महादेवं यः पश्यति, स परं धाम आप्नोति। यः आत्मानं परमेश्वरात् पृथक् पश्यति, स तं देवमपश्यन्, तस्य प्रयासः निष्फलः। एकं परं ब्रह्म, अक्षरं सत्यमेव ज्ञेयम्; स एव देवो महादेवः, तदज्ञानात् बन्धनं भवति। अतः यतिः सदा यत्नं कुर्यात्, निगृहीतात्मा, ज्ञानयोगनिष्ठः, शान्तः, महादेवभक्तः। एष धर्मः यतिनां शुभः, पूर्वं पितामहर्षिणा उक्तः, ब्राह्मणाः, इति निगद्यते। एष परमदेवो, यतिधर्मः, आत्मविद्या च, न पुत्राय, न शिष्याय, न योगिने अपि कदापि वक्तव्यः। एवं यतिनां विधिः उक्तः, यो देवेषु प्रीत्येककारणम्; येषां मनः स्थिरं, तेषां न पुनर्जन्म, न पुनर्मरणं, ते सदा एतदाचरन्ति। इति श्रीपद्मपुराणे स्वर्गखंडे षष्टितमोऽध्यायः समाप्तः। अथ, सूतः उवाच—पुरातने काले, व्यासः, सत्यवत्याः पुत्रः, अप्रमेयतेजाः, ऋषीन् इत्युक्त्वा, सर्वान् सान्त्वयित्वा, यथागतं निर्गतः। वर्णाश्रमधर्माः मया युष्मभ्यं व्याख्याताः। एवं कृत्वा विष्णोः प्रियः भवति, नान्यथा। अधुना रहस्यं वक्ष्यामि, शृणुत, द्विजोत्तमाः। अत्रोक्ताः वर्णाश्रमधर्माः, न हरिभक्तेः अंशतुल्याः; द्विजाः, न तु समाः। कलौ तु केवलं हरिभक्तिः साध्या नराणाम्; अन्येषु युगेषु, धर्माः तु निश्चित्य आचर्याः। कलियुगे, यः नारायणं देवम् उपासते, स धर्मवान्; दामोदरः, हृषीकेशः, पुरुहूतः, स नित्यः। यः हृदि परं शान्तं हरिं स्थापयित्वा, त्रैलोक्यं जित्वा, कलिकल्पविषात्, पापात्, मृत्युविषाच्च रक्ष्यते। यः हरिभक्त्यारसं पीत्वा, द्विजः परं याति; यदि श्रीहरिनाम श्रूयते, किमन्यत् जप्यं आवश्यकम्? यदि विष्णुपादोदकं शिरसि धार्यते, किम् अधिकं स्नानं कार्यम्? यदि हृदि हरिपादारविन्दं स्थाप्यते, किम् अधिकं यज्ञं कार्यम्? यदि हरिचरितं सभायां प्रकाशितं, किम् अधिकं दानं कार्यम्? यः हरिगुणगणं श्रुत्वा पुनः पुनः हृष्यति— एवं पद्मपुराणस्य स्वर्गखण्डे एषा दिव्या कथा, ज्ञानयोगस्य, यतिधर्मस्य, हरिभक्तेः च महिम्नः, मुनिभिः श्राविता।