निरूप्यते अत्र सनातनधर्मस्य यत् परं व्रतम्, यः सर्वेषु वस्तुषु मुक्तः, द्वन्द्वातीतः, अभयः च, स एव ज्ञानत्यागी इति कथ्यते, आत्मनि एव स्थितः। यः प्रतिदिनं वेदाध्ययनं करोति, निराशः, निरुपाधिः, तं वेदत्यागिनं विद्यात्, मोक्षकामं, जितेन्द्रियम्। यः अग्निं आत्मानं मन्यते, ब्रह्मनिष्ठाय यजनाय समर्पितः, द्विजातीनां प्रति, स कर्मत्यागी, महायज्ञनिष्ठः उच्यते। एतेषु त्रिषु ज्ञानिनः श्रेष्ठत्वं निश्चितम्, तस्य न कर्तव्यं न च बाह्यचिह्नम्; स हि प्राज्ञः। यः निरुपाधिः, अभयः, शान्तः, द्वन्द्वातीतः, पत्रभोजनः, जीर्णकौपीनवसनः, नग्नो वा, ध्याननिष्ठः। यः ब्रह्मचर्ये स्थितः, यथालाभेन ग्रामात् भिक्षां संचित्य, आत्मविचारे एव तिष्ठेत्, अनाश्रितः, निराशः। एकाकी सन्, सुखाय विचरेत्, न मृत्यौ न जीवने हृष्येत्। स काले प्रतीक्षेत, सेवकवत्, न पठेत्, न कुर्यात्, न शृणुयात्। एवं ज्ञाननिष्ठः योगी ब्रह्मभावाय अर्हः, एकवस्त्रधारी वा कौपीनधारी, प्राज्ञः। स मुण्डी शिखी त्रिदण्डी वा, निरुपाधिः, काषायवस्त्रधारी, ध्यानयोगनिष्ठः। ग्रामसीम्नि, वृक्षे, देवालये वा वसेत्, शत्रौ मित्रे च, मानापमानयोः समः। सदा भिक्षया जीवेत्, न कदापि एका गृहात् भुञ्जीयात्; यदि मोहात् एवं कुर्यात्, स न सन्न्यासी। तस्य न प्रायश्चित्तं शास्त्रे, रागद्वेषवर्जितः, भूमिशिलासुवर्णेषु समदृष्टिः। सर्वभूतानां अहिंसकः, मौनी, सर्वकामविवर्जितः, शुद्धदृष्ट्या पादारोपणं कुर्यात्, वस्त्रनिष्कर्षितं जलं पिबेत्। शुद्धसत्यवाक्यं वदेत्, शुद्धचित्तेन कर्म कुर्यात्; यतिः वर्षासु तिष्ठेत् न, अन्यत्र वसेत्। स्नात्वा शुचिः सदा, कमण्डलुधारी, ब्रह्मचारी, शौचयुक्तः, वने वासे रमेत्। मोक्षशास्त्रेषु प्रवृत्तः, ब्रह्मसूत्री, जितेन्द्रियः, अनसूयुः, अमानी, परदोषदूषणवर्जितः। आत्मज्ञानगुणयुक्तः, मुक्तिं प्राप्य, सदा प्रणवाख्यं सनातनं देवतत्त्वं साधयेत्। स्नात्वा विधिवत् शुद्धः, देवालयादिषु, यज्ञोपवीती, शान्तचित्तः, कुशधारी, एकाग्रः। प्रक्षालितकाषायवस्त्रधारी, रोमावलिप्तः, ब्रह्मयज्ञकर्माणि च देवयज्ञकथां च जपेत्। सदा वेदान्तोक्तानि अध्येतव्यः, पुत्रेषु स्थितोऽपि, संन्यासी मुनिः ब्रह्मचारी। सदा वेदं पठेत्, तेन परां गतिं लभते; अहिंसा, सत्यं, अस्तेयम्, ब्रह्मचर्यम्, तपः च परमम्। क्षमा, दया, तुष्टिः, विशेषतः व्रतानि; वेदान्तविज्ञाने स्थितः, पञ्चयज्ञनिष्ठः वा। भिक्षार्थं प्रतिदिनं स्नायात्, नान्यस्मिन्नर्थे; यथाकालं हव्यजपं कुर्यात्, एकचित्तः। नित्यं स्वाध्यायं कुर्यात्, सन्ध्ययोः सवित्रीं जपेत्; सदा एको देवतां, परं प्रभुं, ध्यानयेत्। एकाकी भक्ष्यत्यागः, कामक्रोधविमुक्तः, द्विवस्त्रधारी वा शिखी यज्ञोपवीती, कमण्डलुधारी, त्रिदण्डी, विद्वान्, तां परां गतिं प्राप्नोति। एवं श्रीपद्ममहापुराणे, स्वर्गखण्डे, एकोनषष्टितमे अध्याये, संन्यासिनां धर्मविवरणं नामाध्यायः। व्यास उवाच—एवं चतुर्षु आश्रमेषु स्थितानां, संयतानां संन्यासिनां, भिक्षया वा फलमूलैः वा जीविका विधीयते। एकवारं भिक्षां याचेत, नात्यर्थं; भिक्षायुक्तस्य संन्यासिनः विषयासक्तिः जायते। सप्तगृहात् भिक्षाम् याचेत्, न लभेत् चेत्, पुनः न याचेत्; गोदोहनेन कालेन प्रतीक्षेत्, नम्रः। एकवारं "भिक्षाम्" इति उक्त्वा, मौनं कृत्वा गृह्णीयात्, वाक्संयमी, शुचिः; हस्तपादौ प्रक्षालयेत्, शौचं कुर्यात्। भोजनं सूर्याय दर्शयित्वा, पूर्वाभिमुखः भुञ्जीत; पञ्चप्राणान् समर्प्य, अष्टगुलां भुञ्जीत, एकचित्तः। आचम्य, दिव्यं ब्रह्म परमेश्वरं ध्यानयेत्, मृन्मयं वैष्णवपात्रं अलाबुशब्दितं च। मनुः प्रजापतिः उक्तवान्—चतुर्यात्राणि संन्यासिनां, प्रातः, मध्यरात्रे, अपररात्रे च। सन्ध्यायाः विशेषजपेन, सदा ईश्वरं ध्यानयेत्, विश्वाख्यं कारणं हृदयपद्मे स्थापयेत्। यदात्मा तमसः परः, स सर्वभूताधारः, अव्यक्तः, आनन्दमयः, सर्वदीपकः अक्षरः। स प्रधनपुरुषातीतः, व्योम, अग्निः, शिवः; सर्वभूतान्तः, ईश्वरः, ब्रह्मस्वरूपः। प्रणवान्ते आत्मानं परात्मनि लीनं कृत्वा, मध्यव्योम्नि स्थितं ईश्वरं ध्यानयेत्। विष्णुं सनातनं पुरुषं, सर्वकारणं, आनन्दरूपं शरणं, ध्यानयन्, बन्धनात् विमुच्यते। अथवा प्रकृतिगुहायां परमाकाशं, विश्वमोहस्थलं, सर्वकारणं चिन्तयेत्।