महर्षिः व्यासः कथयति— वने निवसन् मुनिः, अग्निहीनः स्थिराश्रमवर्जितश्च, मोक्षे चित्तं निवेश्य, तपस्विभ्यः ब्राह्मणेभ्यश्च यत्र यत्र स्यात्, यात्रार्थं भिक्षां लभेत। गृहेषु, अन्येषु ब्राह्मणेṣu, वने वासिनां मध्ये च, स ग्रामात् अष्टौ ग्रासान् संचित्य, वने निवसन् तान् भुञ्जीत। पत्रे, हस्ते, वा कण्टके प्राप्तां भिक्षाम् आदाय, आत्मसंसिद्ध्यर्थं नानाविधानि उपनिषदः पठेत्। विशेषज्ञानं, सावित्रीं, रुद्रसूक्तं चाभ्यसेत्; महाप्रस्थानं, उपवासं, वह्निप्रवेशं, वा अन्यं ब्रह्मार्पणं कर्तव्यम्। एवं श्रीपद्मपुराणे स्वर्गखण्डे ‘वानप्रस्थाश्रमधर्मवर्णनं’ नाम अष्टपञ्चाशत्तमोऽध्यायः। पुनरपि व्यासः उवाच— एवं जीवनस्य तृतीयभागं वने व्यतीत्य, चतुर्थभागे क्रमशः संन्यासं समाचरेत्। अग्नीनात्मनि स्थापयित्वा, द्विजः संन्यासी भवेत्, योगाभ्यासरतः, शान्तः, ब्रह्मविद्यायै समर्पितः। सर्वेषु विषयेषु वैराग्यं चेतसि जातं चेत्, तदा संन्यासं कामयेत; अन्यथा पतति। प्राजापत्यं वा आग्नेयं यज्ञं कृत्वा, वा स्वशरीरमनोमलिन्यौ शमयित्वा, ब्रह्माश्रमं प्रविशेत्। ज्ञानसंन्यासी, वेदसंन्यासी, कर्मसंन्यासी च—एते त्रिविधाः संन्यासिनः। सर्वेभ्यः मुक्तः, द्वन्द्वातीतः, निर्भयः, आत्मन्येव स्थितः ज्ञानसंन्यासी उच्यते। नित्यं वेदं पठन्, निराशः, निरुपधिः, जितेन्द्रियः, मोक्षार्थी वेदसंन्यासी कथ्यते। अग्निमात्मनं कृत्वा, ब्रह्मार्पणनिष्ठः, द्विजः कर्मसंन्यासी महान्याग्न्यर्थं समर्पितः। एषु त्रिषु ज्ञानिनः श्रेष्ठता; तस्य न कर्तव्यं न च बाह्यलिङ्गं, स पण्डितः। असङ्गः, निर्भयः, शान्तः, द्वन्द्वातीतः, पत्रभोजी, जीर्णाजिनवसनः, नग्नो वा, ध्याननिष्ठः। ब्रह्मचर्यवान्, यथोचितं भोजनं समाचरन्, ग्रामात् भिक्षां संचिन्वन्, आत्मनि स्थितः, न कस्यचित् आश्रयः। अकेन सहचर्य, सुखार्थं विचरेत्; न मृत्यौ न जीवने हर्षं कुर्वीत। कालेन सह प्रतीक्षेत, वेतनवद्; न पठेत्, न कर्म कुर्यात्, न शृणुयात्। एवं ज्ञाननिष्ठः योगी ब्रह्मभावाय योग्यः; एकवासनः, काषायवसनः, वा केवलमेकचेलधारी, स पण्डितः। मुण्डितशिराः, शिखी, त्रिदण्डी वा, निरुपधिः, नित्यं काषायवसानः, ध्यानयोगनिष्ठः। ग्रामसीम्नि, वृक्षमूले, देवालये वा वसेत्; शत्रौ मित्रे च, मानापमानयोः समः। सदा भिक्षया जीवेत्, न कदापि एकस्मात् गृहे भोजनम्; मोहात् यदि कुर्यात्, न सः सन्न्यासी। तस्य न प्रायश्चित्तं शास्त्रे; रागद्वेषवर्जितः, भूमिशिलासुवर्णेषु समदृष्टिः। सर्वभूतेषु अहिंसकः, मौनी, सर्वकामवर्जितः, पादं शुद्धदृष्ट्या स्थापयेत्, वस्त्रनिष्पूतं जलं पिबेत्। सत्यशुद्धवाक्यं वदेत्, मनःशुद्ध्या कर्म कुर्यात्; भिक्षुः वृष्टिकाले न तत्रैव वसेत्, अन्यत्र गच्छेत्। स्नात्वा, शुचिः सदा, कमण्डलुधारी, ब्रह्मचर्यनिष्ठः, वनवासे रमेत्। मोक्षशास्त्रेषु प्रवृत्तः, ब्रह्मसूत्रधारी, जितेन्द्रियः, कपटमदवर्जितः, परनिन्दामत्सर्यवर्जितः। आत्मज्ञानगुणसम्पन्नः, मोक्षं प्राप्तुम्, प्रणवाख्यां नित्यदेवतां सदा साधयेत्। स्नात्वा, विधिवत् शुद्धिकर्म कृत्वा, देवालयादिषु शुद्धः, यज्ञोपवीती, शान्तचित्तः, कुशधारी, एकाग्रः। धौतकाषायवसानः, रोमाणि संवृत्य, ब्रह्मयज्ञसम्बन्धिनः मन्त्रान्, देवसम्बन्धिनः मन्त्रांश्च पठेत्। नित्यं वेदान्तोक्तानि ब्रह्मशास्त्राणि पठेत्; पुत्रादिभ्यः परितः स्थितोऽपि, यती, मुनिः ब्रह्मचारी स्थातव्यः। सदा वेदं पठेत्; एवं परमं पदं लभेत। अहिंसा, सत्यम्, अस्तेयं, ब्रह्मचर्यं, परमं तपः। क्षमा, दया, तुष्टिः च विशेषव्रतानि; वेदान्तज्ञाननिष्ठः, पञ्चमहायज्ञनिष्ठः वा। भिक्षार्थं नित्यं स्नानं कुर्यात्, नान्यस्मिन् हेतौ; यथाकालं हव्यकर्ममन्त्रान् सदा जपेत्, एकचित्तः। नित्यं स्वाध्यायं कुर्यात्, सायं प्रातः सावित्रीं जपेत्; एकाकी, परमेश्वरं सदा ध्यानयेत्। सर्वदा एकाकिनं भोजनं, कामं, क्रोधं, सम्पत्तिं च वर्जयेत्; एकवासा, द्विवासा, शिखी, यज्ञोपवीती, कमण्डलुधारी, त्रिदण्डी, विद्वान्, तेन सः परमं पदं लभते। एवं श्रीपद्ममाहापुराणे स्वर्गखण्डे ‘संन्यासिनां धर्मविवरणं’ नाम एकोनषष्टितमः अध्यायः। पुनरपि व्यासः उवाच— आश्रमे स्थितानां, आत्मवशानां संन्यासिनां, भिक्षया वा फलमूलैः वा जीविका विधीयते। एकवारं भिक्षां याचेत, नात्यर्थं सेवेत; भिक्षारतस्य संन्यासिनः विषयेषु रागः जायते। सप्तगृहात् भिक्षां याचेत, यदि न लभेत्, पुनः न याचेत; गोदोहकालमात्रं कालेन प्रतीक्षेत, नतमस्तकः।