यः सर्वसंसारबन्धात् मोक्षं इच्छति, सः हरिं सततं श्रद्धया पूजयेत्। यः योगं, मोक्षं, ज्ञानं वा ऐश्वर्यं इच्छति, सः देवेश्वरं विरूपाक्षं भक्त्या पूजयेत्। महान् भोगः ज्ञानं च यः इच्छति, सः महेश्वरं पूजयेत्। भूताधिपं च केशवं च, यः भोगार्थं पूजयन्ति, तेषाम् इच्छितं फलं लभन्ति। यः जलं ददाति, सन्तुष्टिं प्राप्नोति, यथा मेघः वर्षणेन सन्तुष्टः भवति। यः तैलं ददाति, सः इच्छितं सन्ततिं लभते; दीपं ददाति, उत्तमं दृष्टिं प्राप्नोति; भूमिं ददाति, सर्वं प्राप्नोति; सुवर्णं ददाति, दीर्घायुर्भवति। गृहं ददाति, श्रेष्ठं निवासं लभते; रजतं ददाति, उत्तमं रूपं प्राप्नोति; वस्त्रं ददाति, शशिसद्म प्राप्नोति; अश्वं ददाति, उत्तमं वाहनं लभते। अन्नं ददाति, इच्छितं ऐश्वर्यं प्राप्नोति; गौः ददाति, ब्राह्मणलोकं प्राप्नोति; वाहनं शय्यां च ददाति, पत्नीं राज्यं च प्राप्नोति; अभयं ददाति, अभयं प्राप्नोति। यः धान्यं ददाति, स्थायि सुखं प्राप्नोति; ब्रह्मज्ञानं ददाति, शाश्वतं ब्रह्म प्राप्नोति; ब्राह्मणेभ्यः यथाशक्ति धान्यं दातव्यं। वेदविद्यायाम् विशिष्टेभ्यः दत्त्वा, मृत्युः अनन्तरं स्वर्गं प्राप्नोति; गौः अन्नं च दत्त्वा, सर्वपापात् विमुक्तः भवति। इन्धनं दत्त्वा, दीप्तं अग्निं लभते; फलानि, पानानि, शाकानि च दातव्यानि। एतानि ब्राह्मणेभ्यः सदा हर्षेण दातव्यानि; रोगिणः औषधं, तैलं, अन्नं च दातव्यं रोगनिवारणाय। एतानि दत्त्वा, रोगमुक्तः, सुखी, दीर्घायुर्भवति; तीक्ष्णतृणवनं, यत्र शूलदंशनानि, सः निर्गच्छति। छत्रं पादत्राणं च दत्त्वा, तीक्ष्णतापं सः पारं गच्छति; यद् यः लोकस्य श्रेष्ठं, गृहस्य आवश्यकं च—तत् योग्येभ्यः दातव्यं अक्षयपुण्यार्थम्। उत्तरायणदक्षिणायनयोः, विषुवद्वेलायाम्, ग्रहणेषु च—यद् दत्तं, तत् अक्षयम् भवति। प्रयागादिषु पुण्यस्थलेषु, संगमेषु च, यद् दत्तं, तत् अक्षयम् भवति; दानधर्मात् अन्यः धर्मः नास्ति। तस्मात्, द्विजैः वेदविद्यायाम् विशिष्टेभ्यः ब्राह्मणेभ्यः दानं दातव्यं, स्वर्गस्य, ऐश्वर्यस्य, पापनाशस्य च हेतुना। यः मोक्षकामः, सः ब्राह्मणेभ्यः प्रतिदिनं दानं दद्यात्; यः मोहात् गौः, ब्राह्मणः, अग्निः, देवः च दानं निवारयति—सः अधर्मात्मा, तिर्यक् जन्म प्राप्नोति। यः धनं प्राप्त्वा ब्राह्मणान् देवांश्च न पूजयति—राजा तस्य सर्वं धनं गृह्णीयात्, तं राज्यात् निष्कासयेत्। यः दुर्भिक्षे ब्राह्मणेभ्यः अन्नं न ददाति—यदा ब्राह्मणाः मृत्युप्राप्ताः, सः ब्राह्मणः निन्द्यः; अन्ये तस्य किञ्चन न गृह्णीयुः, न च सह वसन्ति। राजा, एतत् ज्ञात्वा, तं स्वराज्यात् निष्कासयेत्; यः पश्चात् स्वधनं योग्येभ्यः धर्माय ददाति—सः पूर्वात् अधिकं पापी, नरके पच्यते। ब्राह्मणाः यः स्वाध्यायनिष्ठाः, विद्वांसः, जितेन्द्रियाः, सत्यनिष्ठाः, तेषु एव दानं दातव्यं, द्विजश्रेष्ठ। विद्वान् धर्मात्मा ब्राह्मणः, यद्यपि भुक्तं, तं भोजनं दातव्यम्। मूढाय, दुष्टाचारे, दशरात्रोपवासी ब्राह्मणाय न दातव्यम्; यः योग्यं विद्वांसं त्यक्त्वा, तादृशे ददाति—सः पापी, सप्तपीढां दग्ध्वा, नश्यति। यदि ब्राह्मणः गुणैः, ज्ञानैः, आदिभिः श्रेष्ठः—तस्मै यत्नेन दातव्यं, उपस्थितान् परित्यज्यापि। यः आदरात् दत्तम् स्वीकरोति, सः आदरेण दद्यात्। उभौ स्वर्गं प्राप्नोति; विपरीते, नरकं गच्छन्ति। नास्तिकाय, वेदनिन्दकाय, जलमपि न दातव्यम्। पाठकाय, वेदधर्मविविक्ताय, न दातव्यम्; रजतं, सुवर्णं, गौः, अश्वः, भूमिः, तिलाः वा। यदि अज्ञः गृह्णाति, सः काष्ठमिव भस्मीकृतः भवति; ब्राह्मणः केवलं योग्यद्विजातिभ्यः धनं याचेत्। क्षत्रियात्, वैश्यात् अपि, शूद्रात् कदापि न। केवलं अल्पजीवनाय याचेत्, न धनसंग्रहे। यः धनलोभेन आसक्तः, सः ब्राह्मण्यात् पतति; सर्ववेदाध्ययनं, सर्वयज्ञं कृत्वापि—सः तुष्टिप्राप्तिं न लभते। शूद्रात् दानं न इच्छेत्, न गृह्णीयात्। ब्राह्मणः यः जीविकातः अधिकं गृह्णाति, सः अधमं प्राप्नोति; यः न तुष्टः, सः स्वर्गयोग्यः न। सः प्राणिनः व्यापद्यते, चौरस्य इव। यः आचार्यस्य, सेवकस्य च जीविकां हरति, देवातिथिसंतुष्टिः कृत्वापि—सः सर्वतः गृह्णीयात्, किन्तु स्वयम् तुष्टः न भवेत्। गृहस्थः, संयमी, देवातिथिपूजायाम् निष्ठः—नियतचित्तः, परमं पदं प्राप्नोति। पत्नीं पुत्रेभ्यः समर्प्य, वनं गच्छेत्, तत्त्वज्ञः। सः सदा एकाकी, विरक्तः, एकचित्तः विचरेत्। एवं, द्विजश्रेष्ठ, गृहस्थधर्मः ते प्रतिपादितः; एतत् ज्ञात्वा, संयतः भवेत्, द्विजान् यथायोग्यं शिक्षयेत्। एवं, एकानादिं प्रभुं गृहस्थधर्मेण निरन्तरं पूजयेत्; सर्वप्राणिनः प्रकृतिं च अतीत्य, परमं प्राप्नोति, पुनः न जायते। व्यासः उवाच—एवं, द्वितीयांशं जीवनं गृहस्थाश्रमे यापयित्वा, पत्नीं, अग्निं च गृहीत्वा, वानप्रस्थाश्रमं गच्छेत्। पत्नीं पुत्रेभ्यः समर्प्य, वनं गच्छेत्; अथवा, पुत्रपौत्रान् दृष्ट्वा, शरीरं वृद्धं, क्षीणं च ज्ञात्वा, वानप्रस्थाश्रमं प्रविशेत्।