व्यासनुवाच – श्रुणु, ब्रह्मविदां साधूनां समक्षं ब्रह्मणा पूर्वं कथितं दानस्य परमं धर्मं ते विस्तारतः वक्ष्यामि। यथायोग्यं श्रद्धया योग्ये पात्रे सम्पत्तिं समर्पयन् यः, तस्य दानं नाम, यः भोगं च मोक्षं च ददाति। यः उत्तमपात्रे परमया श्रद्धया ददाति, तस्य दानमेव तत्त्वतः दानं मन्ये; अन्यत् तु अन्यस्मै सुरक्षितं भवति। दानं त्रिविधं उच्यते – नित्यं, नैमित्तिकं, काम्यं; चतुर्थं शुद्धं, सर्वेषां दानानां उत्तमं कथ्यते। यद् ब्राह्मणे प्रतिदिनं, निष्कामं, फलाभिलाषेण रहितं, यथाशक्ति दीयते, तत् नित्यदानं इति। यत् पापक्षयार्थं, विद्वत्पात्रे दीयते, तत् नैमित्तिकं दानं, साधुभिः परमं समस्तं प्रशंसितं। यद् पुत्रार्थं, विजयार्थं, धनार्थं, सुखार्थं दीयते, तत् धर्मनिष्ठैः काम्यदानं इति। यद् ब्रह्मविदे धर्मयुक्तचित्तेन, भगवतोऽनुकूल्याय दीयते, तत् शुद्धं शुभं दानं इति। यदा योग्यं पात्रं लभ्यते, यथाशक्ति दानं कर्तव्यम्; स पात्रं पूज्यः, यः सर्वदुःखात् मोचयति। यत् कुटुम्बस्य अन्नवस्त्रादि आवश्यकं अतिक्रान्तं, तत् दातव्यं; अन्यथा दीयमानं न यथाफलं ददाति। श्रद्धया विद्वान्, कुलीनः, विनीतः, तपस्वी, व्रतानुष्ठानपरः, वा दरिद्रः – तस्मै दानं दातव्यम्। यः श्रद्धया भूमिं ब्राह्मणे यज्ञाग्निधारिणे ददाति, सः परं स्थानं प्राप्नोति, यत्र गत्वा न शोचति। यः शर्करायुतं, यवसंपन्नं, गोधूमयुक्तं, वा शालिसंपन्नं भूमिं वेदविदे ददाति, सः पुनर्जन्म न प्राप्नोति। यः गोचर्ममात्रं भूमिं दरिद्रब्राह्मणे ददाति, सः सर्वपापात् विमुक्तः भवति। भूमिदानात् अधिकं दानं नास्ति; अन्नदानं तस्य तुल्यं, विद्यादानं तयोः श्रेष्ठं। यः नियमानुसारं शान्ताय, शुद्धाय, धर्मिष्ठाय ब्राह्मणे विद्यां ददाति, सः ब्रह्मलोकं पूज्यं प्राप्नोति। यः प्रतिदिनं श्रद्धया ब्रह्मचारी ब्राह्मणे सुवर्णं ददाति, सः सर्वपापात् विमुक्तः ब्रह्मलोकं प्राप्नोति। गृहीते अन्नं ददाति, सः पुण्यं प्राप्नोति; अन्नदानं एव कर्तव्यम्, तेन परमं फलम् आप्नोति। वैशाखपूर्णिमायां, नियमानुसारं उपवसन्, शान्तः, शुद्धः, एकचित्तः, सप्त वा पञ्च ब्राह्मणान् पूजयेत्। विशेषतः कृष्णतिलैः मधुना च पूज्य, धर्मराजस्य प्रीतिं मनसि चिन्तयन्। तस्मात् क्षणात् सर्वजीवनपापं नश्यति; कृष्णमृगचर्म, तिल, सुवर्ण, मधु, घृतं च ब्राह्मणे दत्त्वा। यः एतानि सर्वाणि ब्राह्मणे ददाति, सः सर्वदुष्कृतात् तरति; विशेषतः वैशाखे घृतशालि, कुम्भं च दत्त्वा। धर्मराजाय समर्प्य ब्राह्मणेषु दत्त्वा, सः भयात् विमुक्तः; सप्त वा पञ्च ब्राह्मणान् सुवर्णतिलैः तृप्त्वा। कुम्भैः तृप्त्वा ब्रह्महत्यापापं नाशयति; माघस्य कृष्णपक्षे द्वादश्यां उपवसन्। शुक्लवस्त्रधारी, कृष्णतिलान् अग्नौ समर्प्य, तिलान् ब्राह्मणे यत्नेन ददाति। यः द्विजः एवं करोति, जन्मारम्भात् सर्वपापात् तरति; अमावास्यायां, तपस्विनं ब्राह्मणं उपगम्य। यद् केशवभक्त्या देवेशाय समर्प्यते, तेन शाश्वतः विष्णुः हृषीकेशः प्रीयते। कृष्णचतुर्दश्यां स्नात्वा पिनाकिनं देवं पूजयन्, सप्तजन्मपापं क्षिप्रं नाशयति। यः ब्राह्मणमुखेन पूजयति, सः मोक्षं प्राप्नोति; विशेषतः कृष्णाष्टम्यां धर्मिष्ठं ब्राह्मणं पूजयेत्। स्नात्वा, विधिपूर्वकं, पाद्यादिकं कृत्वा, स्वधनं समर्पयेत्, यथा महादेवः प्रीयते। सः सर्वपापात् विमुक्तः, परं स्थानं प्राप्नोति; विशेषतः कृष्णचतुर्दश्यां, कृष्णाष्टम्यां, ब्राह्मणैः कृतं। अमावास्यायां त्रिविक्रमं भक्तैः पूज्येत; एकादश्यां उपवसन्, द्वादश्यां पुरुषोत्तमं पूजयेत। यः ब्राह्मणमध्यमेन पूजयति, सः परमं स्थानं प्राप्नोति; शुक्लपक्षे द्वादशी वैष्णवी इति। तस्यां दिने जनार्दनं यत्नेन पूजयेत; यः शुद्धब्राह्मणे भगवद्भावेन ददाति। यद् शुद्धब्राह्मणे भगवत्स्मरणेन दत्तं, तद् अनन्तफलदं, विष्णवे दत्तमिव। यः यं देवतां पूजयितुमिच्छति, सः ब्राह्मणान् यत्नेन पूजयेत; तेन तं देवतां प्रीयते। देवाः सदा ब्राह्मणशरीरे निवसन्ति; केचित् प्रतिमादिषु पूजयन्ति, यत्नेन प्रतिमायां इच्छितं फलम् आप्नोति। देवाः विशेषतः ब्राह्मणेषु पूज्याः; यः सदा ऐश्वर्यं इच्छति, सः इन्द्रं पूजयेत। यः तेजोऽभिलाषी, सः ब्रह्माणं पूजयेत; यः ज्ञानं इच्छति, सः विद्वानं; यः आरोग्यं, सः सूर्यं; यः धनं, सः अग्निं पूजयेत। यः कर्मसिद्धिं इच्छति, सः विनायकं; यः भोगं, सः चन्द्रं; यः बलं, सः वायूं पूजयेत। एवं ब्रह्मणा पूर्वं ब्रह्मविद्भ्यः उक्तं दानधर्मं व्यासः साधूनां समक्षं विस्तरेण उपदिदेश।