शृणुत, धर्मज्ञाः, पद्मपुराणस्य स्वर्गखण्डे यत् पुण्यकथनं व्यासेन प्रोक्तं, तदहं संक्षेपेण निवेदयामि। प्राचीनकाले, धर्मशास्त्रेषु, केचन आहारनियमाः प्रतिपादिताः। तत्रोक्तं—मयूरः, तित्तिरिः, कपोतः, वर्तिकः, गृध्रः, बकः, मत्स्यः, हंसः, च तित्तिरिः च—एतेषां भक्षणं अनुमतम्। तेषु मत्स्येषु शफरी, सिंहतुण्डः, पाठीने, रोहितश्च—एते द्विजश्रेष्ठानां भोक्तव्या इति धर्मवचनम्। एतेषां मांसं शुद्धिकृत्य, यथाविधि, द्विजातिभिः काम्यया, प्राणसंकटे वा, भोक्तुं शक्यम्। अन्येषां तु मांसभक्षणं न कर्तव्यम्। यदि चिकित्सार्थं, अशक्तत्वात्, आज्ञया, यज्ञार्थं वा शिष्टमांसं भक्ष्यते, तर्हि दोषो न विद्यते। यदि कोऽपि श्राद्धे वा दिव्ये कर्मणि आमन्त्रितः सन् मांसं त्यजति, तदा यावन्ति रोमाणि तस्य पशोः, तावन्ति वर्षाणि स नरकं गच्छति। अपेयमद्यम्, अदार्यम्, अस्पृश्यं च—एतानि द्विजातीनां सदा वर्जनीयानीति धर्मः। अतः सर्वदा मद्यं परित्याज्यं, यः पिबति स धर्मात् पतति, समाजे चापात्रो भवति। यदि द्विजः अयुक्तं खादति वा मद्यं पिबति, तावत् स न योग्यः, यावत् तानि कर्माणि परित्यजति। अतः ब्राह्मणेन सदा सावधानतया अयुक्तं, निषिद्धं च त्याज्यम्; अन्यथा स रौरवनरकं यान्ति। इत्येवं षट्पञ्चाशत्तमोऽध्यायः, "भोज्याभोज्यविधान"नामकः, श्रीपद्मपुराणस्य स्वर्गखण्डे समाप्तः। ततः परं श्रीव्यासः प्रोवाच—"अधुना दानस्य परं धर्मं वक्ष्यामि, यं ब्रह्मणा ब्रह्मविदां ऋषीणां पुरा निगदितम्। यथायोग्यं श्रद्धया यः पात्राय धनं ददाति, स 'दान'मिति कथ्यते, यः भोगमोक्षदायकः। यः श्रद्धया श्रेष्ठाय ददाति, तद् एव सत्यम् दानं, अन्यत् परस्य रक्षणाय भवति। दानं त्रिविधं—नित्यं, नैमित्तिकं, काम्यम्; चतुर्थं शुद्धं दानं सर्वश्रेष्ठमिति स्मृतम्। यद् ब्राह्मणाय नित्यं, निष्कामं, न प्रतिफलाकाङ्क्षया दत्तं, तत् 'नित्यदान'मिति। पापनाशनाय, पण्डितहस्ते यद्दत्तं, तन्नैमित्तिकं, सत्तमैरुत्तमं स्मृतम्। सन्तानविजयधनसुखकामनया यद्दत्तं, तत् काम्यदानं धर्मनिष्ठैः कथ्यते। ब्रह्मविदे, धर्मयुक्तचित्तेन, भगवत्प्रीत्यर्थं यद्दत्तं, तत् शुद्धं पुण्यदानमिति। यदा पात्रमवाप्नोति, शक्त्या च ददाति, स पात्रः पूज्यः, यः सर्वदुःखात् मोचयति। यद् गृहस्य भोजनवस्त्राद्यतिक्रान्तं, तद्देयम्; अन्यथा दत्तं न यथाफलदायकम्। दानं श्रद्धया विदुषे, कुलीनाय, विनीताय, तपस्विने, व्रतीनां, दरिद्राय वा देयम्। यः श्रद्धया ब्राह्मणाय वह्निधारिणे भूमिं ददाति, स परमां गतिं प्राप्नोति, यत्र गत्वा न शोचति। यः इक्षुयवगोधूमशालिसम्पन्नां भूमिं वेदविदे ददाति, स पुनर्जन्म न प्राप्नोति। यः गोचर्ममात्रां भूमिं दरिद्रब्राह्मणाय ददाति, स सर्वपापैः विमुच्यते। लौके दानात् भूमिदानं न श्रेष्ठतरम्, अन्नदानं तद् तुल्यम्, विद्यादानं तु तयोः श्रेयस्करम्। यः नियमेन शान्ताय, शुद्धाय, धर्मिष्ठाय ब्राह्मणाय विद्यां ददाति, स ब्रह्मलोकसम्मानं प्राप्नोति। यः श्रद्धया ब्रह्मचारिणे ब्राह्मणाय सुवर्णं प्रतिदिनं ददाति, स सर्वपापैः विमुक्तः ब्रह्मसदनं यान्ति। गृहीते अन्नं दत्त्वा पुण्यं लभते, अन्नदानं कर्तव्यम्, तेन परमं लक्ष्यं प्राप्नोति। वैशाखपूर्णिमायां नियमेन उपोष्य, शान्तः, शुद्धः, एकचित्तः सन् सप्त वा पञ्च ब्राह्मणान् पूजयेत्। विशेषतः कृष्णतिलैः मधुना च पूज्य, धर्मराजः प्रीयतामिति चेतसा। यत् पापं जीविते कृतं, तत् तस्मिन्क्षणे विनश्यति; कृष्णमृगचर्म, तिलं, सुवर्णं, मधु, घृतं च ब्राह्मणाय दत्त्वा। एतानि सर्वाणि दत्त्वा पापात् परं तीतरति, विशेषतः वैशाखे घृतोदनं कुम्भं च दत्त्वा। धर्मराजाय समर्प्य, ब्राह्मणाय दत्त्वा, निर्भयः भवति; सप्त वा पञ्च ब्राह्मणान् सुवर्णतिलैः तृप्त्वा। जलपात्रैः तृप्त्वा ब्रह्महत्या पापं नश्यति; माघमासस्य कृष्णपक्षे द्वादश्यां उपोष्य। श्वेताम्बरः सन् कृष्णतिलान् वह्नौ समर्प्य, ततः ब्राह्मणाय तिलान् दद्यात्। एवं द्विजः जन्मतः कृतं सर्वपापं तीतरति; अमावास्यायां तपस्विनं ब्राह्मणं समीपं गत्वा। यत् किंचिद् दत्तं, केशवभक्त्या देवेशाय, तेन चिरस्थायि विष्णुः हृषीकेशः प्रीयताम्। कृष्णचतुर्दश्याम् अभिषिक्त्वा पिनाकिनं पूजयन्, सप्तजन्मकृतं पापं त्वरया नश्यति। ब्राह्मणमुखेन पूजयन् मोक्षं लभते; विशेषतः कृष्णाष्टम्यां धर्मिष्ठं ब्राह्मणं पूजयेत्। स्नात्वा, सम्यक् पूजयित्वा, पाद्यादिभिः कर्मभिः, स्वधनं दद्यात्, यथा महादेवः प्रीयेत। एवं व्यासेन धर्मशास्त्रं, भोज्याभोज्यविधानं, दानधर्मं च, श्रद्धया, यथाक्रमं, साधूनां हिताय, पुण्याय च, उपदिष्टम्।