नृपते, यथा गोविन्दस्य यथाविधि पूजने इन्द्रियाणां सुखं दृश्यते, तथा एव द्वारकायाः महात्म्यश्रवणे अपि सुखं लभ्यते। द्वादश सुवर्णकुम्भानां दाने, सूर्यग्रहणे वा चन्द्रग्रहणे च, यः पुण्यलाभः स्यात्, तद्वत् एष महात्म्यश्रवणेन एव लभ्यते। पुत्रप्राप्त्याख्यायाः शुद्धश्रवणेन पुत्रः प्राप्तव्यः, यः च परमभक्तिलाभः मित्रेण लभ्यते, स एवात्र अपि सम्पद्यते। यः श्रद्धया राक्षसीनां मोक्षकथां शृणोति, स ताः इव दिव्यरथे देवानां लोकं यान्ति। त्रैलोक्यजनैः पूजिता या प्रसिद्धा द्वारका, शक्रतीर्थस्थिता च, तस्याः महात्म्यं कीर्तितं मया। किं पुनः परमं पुण्यं वक्ष्यामि ते? वद, परमश्रेयसि प्रवृत्ते विलम्बः न कर्तव्यः। एवमेतत्, श्रीपद्मपुराणस्य उत्तरखण्डे कालिन्दीमाहात्म्ये द्वारकाख्यानं नाम अष्टादशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः समाप्तः, पञ्चपञ्चाशत्सहस्रश्लोकसंयुक्तः। अथ युधिष्ठिरः उवाच— "भगवन्, कस्य तीर्थस्य महात्म्यं नारदः शिबये इन्द्रतीर्थे गतः समाख्यातवान्?" तस्मात्, भगवन्, मे श्रोतुम् इच्छाऽस्ति; शिबेः नारदस्य च पुण्यसंवादं कथय, तव अमृतोपमवचनानां पिपासया अहं प्रणतोऽस्मि। सौभरिरुवाच— धर्मराजन्, शिबिः राजा, द्वारकायाः महात्म्यं नारदवदनात् शृण्वन्, पुनरपि स आदरात् पप्रच्छ। शिबिरुवाच— "देवश्रेष्ठ, ब्रह्मपुत्र, द्वारकायाः परं महात्म्यं श्रुतं मया, इदं च अद्भुतमिव मे। यदि अयोध्यायाः किंचित् पुण्यं विद्यते, तन्मम आख्याहि, तव अमृतवचनानां तृष्णया पीडितोऽस्मि।" नारद उवाच— "अत्र पुण्यकथा अस्ति, या महापापविनाशिनी, एकस्य नापितस्य च द्विजस्य च नाम्ना मुकुन्दस्य चरितम्। हे राजन्, स नापितः ब्राह्मणघ्नः, द्विजश्च अकाले मृतः, उभौ कोसलस्य प्रसादेन स्वर्गं गतौ।" चन्द्रभागातटे नगरी सा स्थिताऽभूत्, तत्र पापात्मा नापितः चण्डकः नाम वसति स्म। स परद्रव्यहरणेन जीवति स्म, दुष्कृत्येषु प्रवृत्तः, शस्त्रैः रज्जुभिः च यात्रिकद्रोहकारकः। सदा जुआक्रीडायां मद्यपाने च आसक्तः, परदाराभिलाषी, देवालयस्य भित्तिं भित्त्वा ईंटाश्मानौ विक्रयित्वा धनं लभते स्म। तस्य समीपे ब्राह्मणो मुकुन्दो नाम वसति स्म, यः धनाढ्यः वेदविधौ च कुशलः आसीत्। कदाचित् रात्रौ, स युवा पत्नीं आलिङ्ग्य, गाढनिद्रां गतः, श्रान्तदेहः, निर्भयः च। तदा, मध्यरात्रे चण्डकः तस्य गृहं प्रविश्य, यानि किञ्चित् बाह्ये स्थापिता भूषणानि वा वस्तूनि तानि गृहित्वा स्वगृहं गतः, पुनः तस्य ब्राह्मणस्य गृहं प्रविश्य, द्वारं महता यत्नेन भित्त्वा प्रवेष्टुम् इच्छन्, तद्वै लोहयन्त्रेण सुरक्षितं आसीत्, न शक्नोत् तद् उद्घाटयितुम्। ततः स उपरि चढित्वा गृहं प्रविश्य, तत्र स्नेहदर्शितौ तौ दम्पती शयानौ, दुःखितौ च दृष्ट्वा, तेषां सुवर्णाभरणानि हर्तुम् उपचक्रमे। तानि बहूनि भूषणानि शय्यायाः एकदेशे स्थितानि गृहित्वा, तस्य चोरस्य हस्तस्पर्शेन ब्राह्मणः प्रबुद्धः, भयाकुलः, किंचिदपि न उक्त्वा, नेत्रे निमील्य, तत्रैव शयानः आसीत्। तदा स दुष्टः चौरः तस्य देहात् भूषणानि गृह्णन्, निष्क्रान्तः। निष्क्रममाणं चौरं ब्राह्मणः उभाभ्यां बाहुभ्यां गृहीत्वा, स्वधननाशं न सहन्, तं बन्धयामास। तदा, राजन्, तेन चौर्ये प्रवृत्तेन चण्डकेन कृपाणेन ब्राह्मणः हतः; तस्य उदरं विदारितम्, स पितरं मातरं च आह्वयन् करुणया रुरोद। जनाः समागताः, 'किमिदम्? किम् आपतितम्?' इति पृच्छन्तः, तं रक्तलिप्तदेहं, उदरभागे अन्त्राणि निष्क्रान्तानि दृष्ट्वा, सन्तप्ताः। ते पप्रच्छुः— 'कस्य कृत्यं एतत्?' सः क्लेशेन स्वबान्धवान् उक्तवान्— "एष एव मम पूर्वकर्मणां परिणामः; न कश्चन सुखदुःखयोः दाता अस्ति। धर्माधर्मयोः मूलं पूर्वकर्मणि एव।" एवं वदन्, स पीडया पीडितः, स्वजनानां मध्ये प्राणान् त्यक्तवान्। तस्मिन्नेव काले तस्य जननी सती ब्राह्मणी रुदती तस्य शिरः कर्णाभरणयुक्तं गोदाम् उपवेश्य, विलपन्ती इदम् अब्रवीत्— "वत्स, तव अन्तसमये त्वया अहं नष्टा; यथा पश्चिमपर्वतः पृष्ठे अस्ताचले सूर्ये दिनरूपं शोभां नष्टां गच्छति, एवं तव देहः, यः चन्दनलेपनयोग्यः, इदानीं धूलिना आवृतः, मां दुःखसागरं नयति।" "या तव ताम्बूलसेवनवृत्तिः, सा एव एष रक्तश्लेष्मस्रावस्य कारणम्; तव तानि नेत्रे, यानि पद्मसौन्दर्यं अतिक्रान्तानि, तानि इदानीं तमसा आवृतानि।" "उत्तिष्ठ, उत्तिष्ठ, वत्स, स्वयं शिष्येभ्यः शास्तु। यथा वैश्वदेवकर्मसमाप्तौ अतिथिं पूजयन्ति, तथा तव सखायः द्वारे स्थित्वा त्वां आह्वयन्ति— तेषां समीपं गच्छ।" "यद् दातव्यं, तत् देहि, यद् ग्राह्यम्, तत् गृहाण; हा, किञ्चिद् प्रत्युत्तरं ददातु, तव पादयोः पतामि।" एवं सा दुःखार्ता माता विलपन्ती तं पुत्रं शोकवेगेन आलिङ्ग्य रुरोद। तत्रैव तस्य जीवनस्य अन्तः अभवत्, तस्य च पापिनः चौरस्य चण्डकस्य दुष्कृत्यं सर्वे दृष्टवन्तः।