शिष्यः यदा गुरुपत्नी युवती स्यात्, तदा तस्याः चरणस्पर्शेन नमः न कर्तव्यः, किं तु भूमौ स्पृश्य "अहं भवत्याः" इति सम्मानं दातव्यः। यात्रातः प्रत्यागच्छन् शिष्यः गुरुपत्नीनां धर्मं स्मरन् प्रथमं तासां पादान् गृहीत्वा प्रणमेत्। मातुलानी, पितृष्वस्रू, श्वश्रूः, च पितृष्वसुः—एताः सर्वाः गुरुपत्न्यः इव, गुरुपत्नीसमाः मान्याः। तद्वद् स्वजातीयभ्रातॄणां पत्न्यः प्रतिदिनं प्रणम्याः; यात्रायाः अनन्तरं बन्धूनां स्त्रीणामपि अभिवादनं कार्यम्। पितृष्वसुः, मातृष्वसुः, भार्यायाः स्वसुः—एतेषु मातृवत् आचरणीयम्, यतः माता ताभ्यः श्रेष्ठा। यः शिष्टाचारयुक्तः, दमशीलः, आर्जवयुक्तश्च, तस्मै प्रतिदिनं वेदः, धर्मः, पुराणाङ्गानि चोपदेष्टव्यानि। शिष्यः संवत्सरमेकं गुरुकुले स्थित्वा, गुरुणा उपदिष्टज्ञानः, तत्रैव पापानां नाशं प्राप्नोति। गुरोः पुत्रः, एकाग्रचित्तः, ज्ञानदः, धर्मात्मा, शुद्धात्मा, समर्थः, उदारः, सदाचारी च—एवं धर्मतः उपदेष्टव्यः। यः यज्ञोपवीती, अकपटी, बुद्धिमान्, गुरुणा निर्दिष्टमार्गे चरति, विश्वसनीयः, प्रियः, विधिपूर्वकं वर्तते—एते षड्विधद्विजातयः शिक्षनीयाः। एषु ब्राह्मणेभ्यः दानं दातव्यं, अन्यत्र यथायोग्यं; सदा शुद्धात्मना, उत्तराभिमुखः, स्वाध्यायः कार्यः। गुरोः पादौ स्पृश्य, मुखं वीक्ष्य, "शिक्षयतु" इति वदेत्; समाप्तौ "विश्राम्यताम्" इति ब्रूयात्। पूर्वाभिमुखः, शुद्धवस्तूनां समीपे, अग्नेः समीपे च उपविश्य, त्रिः प्राणान् शुद्ध्वा, तदा प्रणवोच्चारणाय योग्यः स्यात्। ब्राह्मणः अन्तेऽपि प्रणवं पठेत्, द्विजातयः च विधिपूर्वकं कुर्युः; शिक्षायाः पूर्वं सदा अञ्जलिं कृत्वा उपदेष्टव्यम्। वेदः सर्वभूतानां नित्यदृष्टिः; सः सदा पठनीयः, ब्राह्मणात् एव ज्ञेयः, न अन्यथा। प्रतिदिनं ऋचः पठेत्, देवतानां साकं क्षीरं निवेद्य; यथाकालं काम्यैः हविभिः ताः तुष्टाः स्युः। यजुः नियमित्य पठन् दध्ना देवताः तुष्ट्वा; साम्नां पाठेन प्रतिदिनं घृतैः ताः तर्पयेत्। सः अथर्वाङ्गिरसां पठन् सदा मधुना देवताः तुष्ट्वा; धर्मपुराणाङ्गैः मांसैः देवताः तर्पयेत्। प्रभाते सायं च नियमेन, नित्यकर्मानुष्ठानेन, वने एकचित्तः गत्वा गायत्रीं जपेत्। गायत्री सहस्रपदी, मध्ये शतपदी, अन्ते दशपदी, सा प्रतिदिनं जप्या; एषः जपयज्ञः इति कथ्यते। भगवान् तुलायां गायत्रीं च वेदान् च तौलयामास; एकस्मिन्पार्श्वे चत्वारः वेदाः, अन्यस्मिन्पार्श्वे केवलं गायत्री। प्रथमं "ॐ" उच्चार्य, ततः व्याहृतयः क्रमशः, ततः सावित्रीं एकचित्तया श्रद्धया च जपेत्। प्राचीनकाले त्रयो महानित्यव्याहृतयः अभवन्—"भूः", "भुवः", "स्वः"—याः सर्वमङ्गलनाशिन्यः। पुरुषः, कालः, विष्णुः, ब्रह्मा, महेश्वरः; त्रिगुणानि—सत्त्वं, रजः, तमः—एतानि व्याहृतिरूपेण क्रमशः स्मर्यन्ते। "ॐ" परं ब्रह्म; ततः सावित्री; एषः मन्त्रः महायोगस्य सारः, सर्वसारस्य च सारः इति कथ्यते। यः प्रतिदिनं गायत्रीं, वेदमातरं, अर्थसम्पन्नया बुद्ध्या ब्रह्मचारिणा जपेत्, सः परं पदं प्राप्नोति। गायत्री वेदमाता; सा लोकान् शुद्धयति; गायत्र्याः जपात् श्रेष्ठः जपः नास्ति, एषः विज्ञेयः। श्रावणस्य पौर्णमास्याम्, द्विजश्रेष्ठ, अथवा आषाढ्यां प्रोष्टपद्यां वा, वेदाध्ययनस्य उपनयनं विधीयते। दक्षिणायनारम्भात् पञ्चमासान्, ब्रह्मचारी एकचित्तः शुद्धे स्थले पठेत्। पुष्ये मासि द्विजातिभिः छन्दसः बाह्यनिष्क्रमणं कर्तव्यम्; अथवा शुक्लपक्षे, प्रथमे दिवसे, प्रातः। शुक्लपक्षे द्विजातिभिः छन्दः अभ्यासनीयम्; कृष्णपक्षे वेदाङ्गपुराणानि पठनीयानि। एतानि निषिद्धदिनानि सदा परिहर्तव्यानि; शिक्षायामपि अभ्यासे अपि, सावधानता कार्य्या। रात्रौ वातशब्दे, दिवा रजःसमागमे, विद्युत्पाते, गर्जने, वर्षासमये, उल्कापाते च श्रोत्रे पठनं वर्जनीयम्। प्रजापतिना एते कालातीतविघ्नाः उक्ताः; अग्निषु शमितेषु, एतेषु समयेषु, वेदपाठः न कर्तव्यः। ऋतुव्यत्यये, मेघदर्शनसमये, गर्जने, कम्पने, नक्षत्रेषु आपत्तौ, पठनविरामः कार्यः। एते अनृतुकालेऽपि विघ्नाः; अग्निषु शमितेषु, विद्युत्पाते, गर्जने च, पठनविरामः। विद्युत्पाते, रात्रौ अपि दिवा इव, पठनविरामः; ग्रामे नगरे च सदा विरामः। धर्मकुशलकाङ्क्षिणां तु दूर्गन्धे, ग्रामे मृतशरीरे, चाण्डालसन्निधौ च, पठनविरामः सदा। मेघारम्भे, वर्षासमये, जले, मध्यरात्रे, मूत्रपुरीषविसर्जने च पठनविरामः। अशुचिः, श्राद्धभोजी, पठनं चिन्तयेत् अपि न; यश्च विद्वान् ब्राह्मणः, यज्ञदक्षिणां स्वीकृत्य, पठनं न कुर्यात्। त्रिदिनानि, नवं राजा जातः, ग्रहणे, एकमेव अन्नं शेषम्, तैले चाभावे, पठनविरामः कार्यः। एवं धर्मानुसारः शिष्यः, गुरुकुलवासी, ब्रह्मचारी च, सर्वदा श्रद्धया, शुद्धया च, वेदाध्ययनं, गायत्रीजपं, देवतार्चनं, गुरुपरिचर्या च आचरन्, परमं श्रेयः प्राप्नोति।