न कस्यचित् क्षेत्रे, न विवरे, न तीर्थे, न च मार्गमध्यगते, नोद्यानमध्ये, न च श्मशानसमीपे, नुष्के स्थले, न नगरे गृहे च शौचकर्म कर्तव्यम्। न पादे, न पादत्राणयुतः, न छत्रधारी, न विकीर्णे गगने, न स्त्रीगुरुब्राह्मणगवां पुरतः शौचं कर्तव्यम्। न देवालये, न देवगृहे, न जलसमीपे, न दीपमूर्तिदर्शने, न प्रतिमामुखे शौचं कर्तव्यम्। न सूर्याग्निचन्द्रमसां पुरतः, शुद्धां सुरभिं च नदीतीरात् समाहृत्य भूमिं शौचाय यत्नेन उपयुञ्जीत। शुद्धोदकं तु सम्यक् संगृह्य, तेनैव शौचं कुर्यात्; ब्राह्मणेन न कदापि धूलिपंकयुक्ता भूमिः ग्राह्या। न मार्गात्, नुष्के स्थले, न चान्येन शौचकृते शेषात्, न देवगृहात्, न कूपात्, न गृहात्, न जलात् भूमिः ग्राह्या। पश्चात् पूर्वोक्तविधिना सदा स्नानं कर्तव्यम्। एवं कर्मयोगविधाने स्वर्गखण्डे पद्मपुराणस्य द्विचत्वारिंशत्तमः अध्यायः समाप्तः। ततः व्यासः उवाच—एवं दण्डादिसम्पन्नः, शौचाचारनिष्ठः, आहूय, गुरोर्मुखं प्रेक्ष्य, मन्त्रं जपेत्। सदा प्राज्ञः, सुशीलः, संयतः च स्यात्; 'उपविश' इति उक्ते, गुरोः पुरतः उपविशेत्। न शयाने, न भुञ्जाने, न स्थितः, न गुरोः प्रतिमुखः प्रत्युत्तरं दद्यात्। गुरोः सन्निधौ तस्य शय्या पीठं चावश्यं नीचं स्यात्; दृष्ट्वा तु यथायोग्यं उपविशेत्। गुरोर्नाम कदापि न उच्चारयेत्, न तस्य गमनं भाषणं चेष्टां वा अनुकरणीयम्। यत्र गुरोर्निन्दा वा दूषणं श्रूयते, तत्र कर्णौ पिधाय, तस्मात् देशात् निष्क्रान्तव्यं। न दूरात् गुरुमर्चयेत्, न क्रुद्धः समीपं गच्छेत्, न स्त्रीसन्निधौ, न स्थितः प्रत्युत्तरं दद्यात्, न गुरोः अनुमतिं विना तस्य सन्निधौ उपविशेत्। सदा उदककुम्भं, कुशं, पुष्पं, समिधं च गुरवे आनयेत्, नित्यं च गुरोः अङ्गमर्दनं स्नानं च कुर्यात्। गुरोर्माल्यं, शय्याम्, पादत्राणं, उपानच्छ च न कदापि अतिक्रामेत्; न तस्य आसनं, न छायां अतिक्रमेत्। दन्तकाष्ठादिकं च सम्यक् आयोज्य, यद् यत् लभ्यते तत् गुरवे समर्पयेत्; अनुमतिं विना न निष्क्रामेत्, यत् प्रियं हितं च तस्य, तत्र नित्यं प्रवृत्तः स्यात्। गुरोः सन्निधौ पादौ न प्रसारयेत्, न जृम्भेत्, न हास्यं कुर्यात्, न कण्ठं पिधायेत्। गुरोः सन्निधौ न कदापि अंगानि क्रुण्णीयात्; यथाकालं अध्ययनं कुर्यात्, यावत् गुरुः न रुष्टो भवेत्। गुरोः अधः, पार्श्वे वा उपविश्य, एकचित्तेन सेवेत; गुरुः उपविश्यति, शय्यां वा आरूढो, वाहनस्थो वा, तदा न स्यात् स्थितः। यदा गुरुः धावति, तदा पृष्ठतः गच्छेत्; यत्र यत्र गच्छति, तत्र तत्र सह गच्छेत्—गोष्ठे, अश्वे, उष्ट्रे, याने, विमानस्थले, भूमौ वा। शिलायां, फले, नौकायां वा गुरुणा सह उपविश्य, सदा संयतः, जितेन्द्रियः, अमन्युः, शुचिः च स्यात्। सदा मृदुहितानि हितानि च वदेत्; गन्धान्, माल्यान्, रसान्, आभरणानि, प्राणिवधं च वर्जयेत्। तैलाभ्यङ्गं, अञ्जनं, मर्दनं, छत्रधारणं, कामं, लोभं, भीतिं, निद्रां, गीतवाद्यनृत्यं च त्यजेत्। भीषणं, निन्दां, स्त्रीदर्शनं, स्पर्शनं, परपीडनं, अपवादं च सर्वथा वर्जयेत्। सदा उदककुम्भं, पुष्पं, गोमयं, मृदं, कुशं च गुरवे आनयेत्; यावत् अन्नं न लभ्यते, तावत् भिक्षाटनं कुर्यात्। सर्वं घृतं, लवणं, जीर्णं च त्यजेत्; नित्यं गीतवाद्यनृत्ये उदासीनः स्यात्। न सूर्यं पश्येत्, न दन्तधावनं कुर्यात्; न च मलिनास्त्रीशूद्रादिभिः रहसि संवादं कुर्यात्। गुरोः अवशिष्टं भक्ष्यं, औषधं च उपयोगः कार्यः, न तु कामात्; गुरोः अनुपस्थितौ स्वयं न कदापि स्नानं शौचं वा कुर्यात्। ब्राह्मणः कदापि गुरुम् उत्सर्जयितुं न चिन्तयेत्; मोहात्, लोभात् वा, तं त्यक्त्वा पतति। लौकिकं, वैदिकं, आत्मविद्यां वा यः प्रददाति, तं कदापि न हिंस्यात्। गुरुः यदि गर्वितः, धर्माधर्मविवेके अज्ञः, पथात् भ्रष्टः अपि स्यात्, मनुना तस्य परित्यागः न विहितः। गुरोः गुरोः सन्निधौ अपि, स्वगुरुवत् आचारः कार्यः; गुरोः अनुमत्याऽभिवाद्य, तस्य गुरून् अभिवादयेत्। एवमेव विद्यागुरुषु, नित्याभ्यासेषु, योगिषु, धर्मनिषेधकेषु, हितोपदेशकेषु अपि अयं आचारः कार्यः। गुरोः पुत्रेषु, भार्यायाम्, बन्धुषु च सदा गुरुवत् आचारः कार्यः। शिष्यः यः शेषः अपि स्यात्, तेषु पूजार्हेषु सदा मानं दद्यात्; गुरुपुत्रे शिक्षायां तं गुरुवत् पूजयेत्। गुरुपुत्रस्याङ्गमर्दनं, स्नानं, उच्छिष्टभोजनं, पादप्रक्षालनं च न कुर्यात्। गुरोः समजात्याः स्त्रियः गुरुवत् पूजनीयाः; अन्यजात्याः स्त्रियः तु उत्थानेन, नमस्कारैः च पूजनीयाः। अभ्यङ्गं, स्नानं, अङ्गमर्दनं, केशसंस्कारं च गुरुपत्नीषु न कदापि कुर्यात्।