एकदा धर्मनिष्ठाः जनाः, सनातनधर्मस्य मार्गं अनुसरन्तः, आचार्यस्य उपदेशं श्रोतुं समागताः। तत्र आचार्यः प्रहर्षेण तान् इदं धर्मोपदेशं प्राह— "ब्राह्मणस्य कुशलं पृच्छेत्, क्षत्रियस्य आरोग्यं, वैश्यस्य समृद्धिं, शूद्रस्य च सुखमिति पृच्छेत्। एतेषां च वर्गाणां स्वस्वभावानुसारं कुशलप्रश्नः कर्तव्यः। गुरवः अपि विविधाः सन्ति—आचार्यः, पिता, ज्येष्ठभ्राता, आपत्तौ रक्षकः, मातुलः, श्वशुरः, मातामहः, पितामहः, जात्युत्कृष्टः, पितृव्यः च। एते पुरुषेषु गुरवः मन्यन्ते। माता, मातामही, पितुः मातुः च भगिन्यः अपि गुरवः एव। श्वश्वा, पितामही, वृद्धदायिनी—एता महिलाः अपि गुरवः उच्यन्ते। मातृकुलात् पितृकुलाच्च एषां गुरूणां समूहः ज्ञेयः, द्विजश्रेष्ठ। एतान् गुरून् मनसा, वाचा, कर्मणा चानुसरेत्। दृष्ट्वा तान् गुरून्, उत्थाय, प्रणम्य, अञ्जलिं कृत्वा तिष्ठेत्। तैः सह न समासीत, न आत्मनः हेतोः विवादं कुर्यात्। जीवितस्य अपि कृते, गुरुषु वैरभावेन न भाषेत। यः गुरुषु द्वेषं करोति, स अन्यगुणैः संयुक्तोऽपि पतति। सर्वेषां गुरूणां मध्ये, पञ्च विशेषतः पूज्याः। तेषु त्रयः श्रेष्ठाः—तत्र माता सर्वाधिकं पूज्या, या पालनकर्त्री, जन्मदात्री, विद्यारूपेण ज्ञानदात्री च। ज्येष्ठभ्राता, पतिः—एते पञ्च गुरवः मन्यन्ते। तान् प्राणत्यागेनापि यत्नेन पूजयेत्। विशेषतः एते पञ्च सम्पदिच्छता पूजनीयाः; यावत् पिता माता च स्थिरौ, तावत् पुत्रः सर्वं परित्यज्य ताभ्यां सेवाम् आचरन् स्यात्। यदि पिता माता च पुत्रस्य गुणैः सन्तुष्टौ, तदा सः पुत्रः सर्वधर्मलाभी भवति। न माता सदृशः देवः, न पिता सदृशः आचार्यः। ताभ्यां प्रतिकारः नास्ति; सदा तयोः प्रियं कर्मणा, मनसा, वाचा च कुर्यात्। तयोः अनुमतिं विना अन्यं कर्म न कुर्यात्, मुक्तिदायकं, नित्यं, नैमित्तिकं वा विना। एष धर्मस्य सारः उच्यते, यः मृत्युः अनन्तं फलप्रदः। आचार्यं सम्यक् पूजयित्वा, शिष्यः विद्या-फलम् आप्नोति, तस्य अनुमत्यैव। विद्या-फलम् उपभुज्य, मृत्युः अनन्तरं स्वर्गं गच्छति। यः पुनः मूढः, पितृवत् ज्येष्ठभ्रातरं न पूजयति, स दोषतः मृत्युः अनन्तरं घोरं नरकं प्राप्नोति। पुरुषेषु पतिः सदा पूज्यः विधिना। इह लोके अपि माता सहाय्यकारिणीति पूज्यते। मातुलः, पितृव्यः, श्वशुरः, ऋत्विक्, आचार्यः च—एतान् दृष्ट्वा उत्थाय, प्रणम्य, 'अत्र अस्मि' इति वदेत्। युवानपि, उपनीतं नाम्ना न संबोधयेत्। धर्मज्ञः 'भोः', 'आर्य' इति संबोध्य, प्रणम्य, मस्तकं नमयेत्। ब्राह्मणः, क्षत्रियः, अन्ये च सम्पदिच्छवः सदा सन्मानपूर्वकं प्रणम्येत्; किन्तु ब्राह्मणः कदापि क्षत्रियादीन् प्रत्युत्थानं न कुर्यात्। ते विद्यासम्पन्नाः, कर्मशीलाः, गुणिनः, बहुश्रुताः स्युः अपि, वेदः ब्राह्मणः सर्ववर्णान् आशीर्वदेत् इति वदति। स्ववर्गेषु परस्परं प्रणामः कार्यः; द्विजातिषु अग्निः आचार्यः, वर्णेषु ब्राह्मणः आचार्यः। स्त्रीणां पतिः एव आचार्यः; अतिथिः सदा आचार्यः; विद्या, कर्म, आयुः, बन्धुत्वं चत्वारि, धनं पञ्चमम्। एते पञ्च पूज्याः, पूर्वः पूर्वं श्रेष्ठः; त्रिषु वर्णेषु, श्रेष्ठः बलीयांश्च पूजनीयः। यत्र सः अस्ति, सः पूज्यः—even शूद्रः दशमस्थाने स्थितः। मार्गः ब्राह्मणाय, स्त्रियै, राज्ञे, प्राज्ञाय च दातव्यः। यत्नेन, प्रतिदिनं, योग्यगृहात् वृद्धाय, भारार्ताय, रोगिणे, दुर्बलाय च भिक्षां समाहरेत्। आचार्याय समर्प्य, तस्य अनुमत्यैव, वाक्संयतः भुञ्जीत; द्विजातयः यज्ञोपवीती, तव अनन्तरं भिक्षां याचेरन्। तत्र क्षत्रियः अनन्तरं, वैश्यः तस्य अनन्तरं याचेत्; मातुः, भगिन्याः, स्वमातुलभगिन्याः वा गृहे प्रथमं भिक्षां याचेत्, तां न तिरस्कुर्यात्। स्ववर्गे, सर्वेषु वा गृहेषु भिक्षां याचेत्। पतितास्त्रियः वर्जयित्वा, अवेदिव्रतानां गृहात् न याचेत्, स्वधर्मे प्रशस्तानाम् एव। शिष्यः प्रतिदिनं भिक्षां यत्नेन गृहात् गृहं गच्छन् समाहरेत्, न तु स्वाचार्यस्य, न स्वबान्धवस्य, न स्वजात्यस्य। अन्यस्माद् गृहात् न किञ्चित् लभते चेत्, पूर्वं पूर्वं वर्जयेत्; यदि तत्रापि न लभ्यते, ग्रामं सर्वं परिगच्छेत्। वाक्संयतः, सर्वदिशं न पश्यन्, यथालाभं भिक्षां समाचरेत्, अनृतं वर्जयन्। सदा श्रद्धया भुञ्जीत, वाक्संयमेन, एकाग्रचित्तः; सदा भिक्षया जीवेत्, व्रती एकस्मात् न भुञ्जीत्। भिक्षाजिविका उपवाससमानाः; सदा अन्नं पूजयेत्, न तिरस्कुर्यात्। दृष्ट्वा, हृष्टः स्यात्, तुष्टः, सदा कृतज्ञः; अतिक्रुद्ध्वा रोगः, आयुः ह्रासः, स्वर्गात् च्युतिः। अतिक्रुद्ध्वा निन्द्यं, लोकैः तिरस्कृतम्; तस्मात् तद् वर्जयेत्। पूर्वदिशं, सूर्यं वा प्रेक्ष्य भुञ्जीत। कदापि न उत्तरदिशं प्रेक्ष्य भुञ्जीत्; एष सनातनः नियमः। हस्तपादौ प्रक्षाल्य, भुञ्जन् द्विवारं आपः स्पृशेत्। शुचौ स्थले उपविश्य, भुक्त्वा द्विवारं आपः स्पृशेत्।" एवं धर्मज्ञः आचार्यः, शिष्यान् धर्ममार्गे प्रेरयन्, गुरुपूजायाः, भिक्षाचरणस्य, आचारस्य च रहस्यं प्रकटयामास। शिष्याः श्रद्धया तं धर्मोपदेशं श्रुत्वा, तदनुसारं जीवनं समारब्धुम् उद्युक्ताः।