प्रयागतीर्थे यः जनः गङ्गायमुनयोः संगमे, यमुनायाः दक्षिणे तटे अग्नितीर्थे स्नानं कृत्वा, तत्र निमज्जनं पानं वा यः करोति, स सप्तमं कुलं अपि शुद्धयति। यः तत्र प्राणान् त्यजति, स परमां गतिं प्राप्नोति। यमुनायाः दक्षिणे तटे पश्चिमदिशि धर्मराजस्य पुण्यतीर्थं स्थितम्, यत् सर्वेषां तीर्थानां श्रेष्ठतमं स्मृतम्। ये तत्र स्नानं कुर्वन्ति, ते स्वर्गलोकं यान्ति; ये तत्र म्रियन्ते, ते पुनर्जन्म न प्राप्नुवन्ति। एवं तत्र सहस्रशः पुण्यतीर्थानि दक्षिणतटे दृश्यन्ते। अधुना यमुनायाः उत्तरतटे विरजानामकं तीर्थं वदामि, यत् महात्मना सूर्येण स्वीकृतम्, यत्र इन्द्रसहिताः देवाः वसन्ति। तत्र, हे युधिष्ठिर, देवाः तथा अन्ये मुनयः सदा सन्ध्याकाले पूजनं कुर्वन्ति। श्रद्धया तत्र स्नानं कर्तव्यम्; तत्र अन्यानि अपि शुभानि तीर्थानि विद्यन्ते, ये पापानि सर्वाणि हन्ति। ये तत्र स्नानं कुर्वन्ति, ते स्वर्गं यान्ति; ये तत्र म्रियन्ते, ते पुनर्जन्म न लभन्ते। गङ्गा च यमुनाऽपि समफलप्रदा स्मृता। केवलं परमत्वात् गङ्गा सर्वत्र पूज्यते; तथैव, हे कुन्तीपुत्र, दिव्यतीर्थजलैः अभिषेकः कर्तव्यः। यः प्रातःकाले उत्तिष्ठन् एतत् शृणोति वा पठति वा, स जन्मान्तरकृतानि सर्वाणि पापानि क्षिप्रम् नाशयति। स सर्वपापैः विमुक्तः स्वर्गलोकं प्राप्नोति। एवं, 'यमुनामाहात्म्य' इति पञ्चचत्वारिंशः अध्यायः श्रीपद्मपुराणस्य स्वर्गखण्डे समाप्तः। ततः युधिष्ठिर उवाच— "श्रुतं मया ब्रह्मणा पुराणे कथितं, यत् सहस्रशः लक्षशश्च पुण्यतीर्थानि सन्ति। सर्वाणि पुण्यानि शुद्धानि च, तेषां मार्गः परमः स्मृतः; भूमौ नैमिषं पुण्यं, व्योम्नि पुष्करं च। किन्तु प्रयागः सर्वेषां जनानां मध्ये श्रेष्ठः, कुरुक्षेत्रवत्; अन्यानि सर्वाणि परित्यज्य, कथं त्वं केवलं एकं स्तौषि?" "एष वचनम् अप्रमेयं, अद्भुतं, अनुत्तमं च; तथापि त्वं परमं दिव्यं मार्गं च इच्छानुसारं भोगं च वक्तुम् इच्छसि। किं हेतोः त्वं स्वल्पेन कर्मणा महत्पुण्यं स्तौषि? एष मे संशयः, तं मे ब्रूहि, यथादृष्टं श्रुतं च त्वया।" मार्कण्डेय उवाच— "यत् विश्वास्यं न स्यात्, तत् न वक्तव्यम्, यद्यपि प्रत्यक्षं दृश्येत; पापबुद्धेः अपि विश्वासी जनस्य— यः श्रद्धया हीनः, अशुद्धः, दुष्टचित्तः, दुर्भाग्यश्च— सर्वे ते पापिनः; अतः एतत् उक्तम् मया। श्रृणु पुनः प्रयागस्य माहात्म्यं, यथादृष्टं श्रुतं च मया, प्रत्यक्षं परोक्षं च, यथा चान्यथा अपि। यथा अन्यानि अपि पूर्वं दृष्टानि श्रुतानि च मया, तथा शास्त्रप्रमाणेन आत्मयोगः लभ्यते। अन्यः पुरुषः तत्र यत्नं कुर्वन् अपि योगं न प्राप्नोति; मानवेषु योगः सहस्रजन्मभिः लभ्यते। यथा योगः सहस्रयोगैः लभ्यते, तथा यो रत्नानि सर्वाणि ब्राह्मणेभ्यः ददाति— तेन दानेन तेन कर्मणा योगः लभ्यते; किन्तु प्रयागे मृतः सर्वं तत् लभते, नान्यथा। प्रधानकारणं श्रद्धालूनां वक्ष्यामि, हे भारत; सर्वेषु भूतेषु यथा दृश्यते, तथा— ब्रह्मणः पृथक् किञ्चिद् नास्ति, केवलं व्याख्यानार्थं एतत् उच्यते; यथा ब्रह्म सर्वत्र सर्वेषु पूज्यते। एवं सर्वेषु लोकेषु प्रयागः पण्डितैः पूज्यते; सः तीर्थराज इति सत्यम्, हे युधिष्ठिर। ब्रह्मा अपि नित्यं प्रयागं स्मरति, परमं तीर्थं; तीर्थराजं प्राप्य अन्यं किमपि न इच्छति। कः हि, दिव्यत्वं प्राप्य, मानुषत्वं पुनः इच्छेत्? एतेनैव हेतुनाऽत्र त्वं बोध्यः, हे युधिष्ठिर। यथा धर्माधर्मौ मया उक्तौ, तथा एव।" युधिष्ठिर उवाच— "श्रुतं मया त्वया उक्तं, पुनः पुनः विस्मितोऽस्मि। कथं स योगः कर्मणा च स्वर्गः लभ्यते? तैः कर्मभिः किं भोगाः फलं च लभ्यते?" मार्कण्डेय उवाच— "पुनः पृच्छसि तानि कर्माणि येन भूमिः लभ्यते; तानि वक्ष्यामि, हे महाबाहो। यः गाः, अग्निं, ब्राह्मणं, शास्त्रं, सुवर्णं, जलं, स्त्रियः, मातरं, पितरं वा निन्दति, तस्योत्तिष्ठितुं न शक्यते— इति प्रजापतिः वदति; एवं योगस्य प्राप्तिः, यः दुःसाध्यः। ये पुरुषाः पापकर्माणि कुर्वन्ति, ते घोरं नरकं यान्ति; ये हस्तिनं, अश्वं, गाम्, वाहनं, रत्नं, मुक्तां, सुवर्णं वा चोरयन्ति— यः च चौर्येण किञ्चित् गृहित्वा ददाति, तस्य दानस्य स्वर्गगमनं नास्ति। एतेषां कर्मणां फलम् अधमाः नरके पच्यन्ते; एवं योगः, धर्मः, दाता च उक्तः। सत्यस्यासत्यस्य, अस्तित्वस्य नास्तित्वस्य च फलं यथाऽस्ति, तथा तदात्मनः प्राप्तिं स्पष्टं वक्ष्यामि।" एवं षट्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः 'प्रयागमाहात्म्य' स्वर्गखण्डे श्रीपद्मपुराणे समाप्तः। मार्कण्डेय उवाच— "पुनः शृणु, हे राजन्, प्रयागस्य माहात्म्यं, तथैव नैमिषं, पुष्करं, गोतीर्थं, सिन्धुसमुद्रसंगमं च। कुरुक्षेत्रं, गया, गङ्गासमुद्रसंगमं च— एतानि चान्ये च बहूनि पुण्यतीर्थानि, पुण्यशिखराणि च। दशसहस्राणि पुण्यतीर्थानि, त्रिंशत्कोट्यः च अधिकाः, प्रयागे नित्यं सन्ति— इति मनीषिभिः उक्तम्।