मन्दाकिन्याः पुण्ये तटे रम्ये कुले सः स्वकृतकर्मफलात् सह सहस्रैः स्त्रीणां मुनिभिश्च रमते स्म। स्वर्गे च सः सिद्धचरनगन्धर्वदेवैः पूज्यते, ततः स्वर्गात् पतित्वा जम्बूद्वीपेश्वरत्वं प्राप्नोति। तत्र सदा पुण्यकृत्यचिन्तनशीलः सत्त्वगुणसम्पन्नः, बहुधनसम्पद्वान् भवति, अत्र किञ्चिदपि सन्देहः नास्ति। यः जनः कर्मणा, मनसा, वाचा च सत्यम् धर्मं च प्रतिष्ठाप्य, गङ्गायमुनयोर्मध्ये दानं ददाति— सुवर्णरत्नमौक्तिकधान्यं वा, स्वार्थे, पितृकृत्ये, देवपूजायां वा यः ददाति—तस्य तद् पुण्यतीर्थं फलहीनं भवति यावत् सः फलम् न प्राप्नोति; तस्मात् पुण्यतीर्थे पुण्यस्थले च दानं कार्यम्। सर्वेषु तेषु कालेषु द्विजातिना सदा सावधानता कार्य्या; यः प्रयागे कपिलां रक्तवर्णां गावां ददाति— या सुवर्णशृङ्गा, रजतखुरा, ग्रीवायाम् वस्त्रयुक्ता, पयःप्रदा, प्रयागे विद्वान् धर्मज्ञः शान्तः शुक्लवस्त्रधारी वेदपारगः ब्राह्मणः सम्यक् स्वीकृतवान्—तस्मै संगमे गङ्गायमुनयोः दातव्या। तस्याः गवां रोमसंख्यया वस्त्ररत्नादीनि दातव्यानि, हे नरश्रेष्ठ। तस्य रोमसंख्यया सहस्रवर्षाणि स्वर्गे पूज्यते, यत्र यत्र सा गाः जातास्तत्र सः अपि जातः। तेन कर्मणा सः घोरं नरकं न पश्यति; उत्तरकुरुषु प्राप्त्वा अक्षयकालं रमते। एकां दुह्यमानां गाम् दत्त्वा पुत्रदारदासान् रक्षति, यथा लक्षगावः दत्त्वा। तस्मात् सर्वेषां दानानां मध्ये गवां दानं श्रेष्ठम्; दुःखदुःसहभीष्णकाले महापापे च गाः एव रक्षां ददाति—तस्मात् द्विजातये दातव्या। एवं श्रीपद्मपुराणस्य स्वर्गखण्डे द्विचत्वारिंशदधिकषष्टितमोऽध्यायः समाप्तः। युधिष्ठिरः उवाच—यथा त्वया प्रयागस्य माहात्म्यं वर्णितं, तथा अहं सर्वपापात् विमुक्तः अस्मि—अत्र निःसन्देहं। भगवन्, केन विधिना निश्चयं धर्मस्य प्रयातव्यम्? प्रयागस्य नियमान् ब्रूहि, महर्षे। मार्कण्डेय उवाच—प्रिय, तीर्थयात्रायाः यथाविधि मार्गं कथयामि। यः प्रयागं देवैः सह गच्छति, कुरुश्रेष्ठ— शृणु च वृषारोहस्य फलं—सः घोरे नरके वसति, गवां क्रोधेन दारुणेन। तस्य पितरः तस्मात् जलं न गृह्णन्ति; यः तु स्नात्वा स्वपुत्रेभ्यः जलं ददाति यथाविधि— ब्राह्मणेभ्यः सर्वेषां च स्वार्थे दानं ददाति; यः तु लोभात् वा मोहात् वाहनमारुह्य गच्छति— तस्य तीर्थयात्रा निष्फला; तस्मात् वाहनं परित्यज्य गन्तव्यम्। यः गङ्गायमुनयोर्मध्ये कन्यां ऋषिप्रदत्तविधिना यथाशक्ति ददाति— सः तेन कर्मणा न घोरं यमं न नरकं पश्यति। सः उत्तरकुरुषु गत्वा अनन्तं सुखं भुङ्क्ते; धर्मपत्नीपुत्रान् लभते। तत्र यथाशक्ति दानं दातव्यम्; तेन तीर्थस्य फलं वर्धते—अत्र न संशयः। हे राजन्, सः जगतः अन्तकाले स्वर्गे तिष्ठति; यः वटमूलस्य समीपे प्राणान् त्यजति— सः सर्वान् लोकान् अतीत्य रुद्रलोकं गच्छति; तत्र द्वादश आदित्याः रुद्रं शरणं कृत्वा तपः कुर्वन्ति। ते सर्वं जगत् दहन्ति, वटमूलं तु न दह्यते; चन्द्रसूर्यवायूनां विनाशे जगति एकस्मिन्नेव सागरे जाते— तत्र विष्णुः शय्यां करोति, पुनः पुनः जायमानः; देवदानवगन्धर्वर्षिसिद्धचरनाः— सदा तं पुण्यस्थलं गङ्गायमुनयोः संगमे सेवन्ते; तत्र प्रयागं यान्ति, यत् तेन संयुक्तम्। तत्र ब्रह्मादयः देवाः, दिशः, दिशां पालकाः, साध्याः, पितरः पूज्याः— सनत्कुमारः महर्षयश्चाङ्गिरसादयः ब्रह्मर्षयः— नागाः, सिद्धाः, सुपर्णाः, विहायसगताः, नद्यः, समुद्राः, पर्वताः, नागविद्याधराश्च— हरिः श्रीभगवान् च तत्र सन्निधत्ते प्रजापतिपूर्वकः; गङ्गायमुनयोर्मध्ये भूमेः गर्भः इति स्मृतम्। हे नृसिंह, प्रयागः त्रिषु लोकेषु विख्यातः; तस्मात् पुण्यतरं किञ्चिदपि नास्ति, हे भारत। तस्य पुण्यस्थलस्य नामश्रवणेन, नामोच्चारणेन, भूमिस्पर्शनेन वा, जनः पापात् विमुच्यते। संगमे यः दीक्षां कृत्वा व्रतस्थः, स राजसूयाश्वमेधयोः तुल्यं फलम् प्राप्नोति। प्रिय, न वेदवाक्यैः न लौकिकवाक्यैः प्रयागयात्रायाः विषये मनः चलनीयम्। दशसहस्राणि तीर्थानि षट् कोटयश्चान्यानि अत्र सन्ति, केवलं नामस्मरणेन, हे कुरुनन्दन। योगयुक्तः उत्तिष्ठन् यः गच्छति तेन गन्तव्यं स्थानं, तत् एव संगमे गङ्गायमुनयोः प्राणत्यागी प्राप्नोति।