तत्र तौ ब्राह्मणौ सम्यग्विधिना स्नानं कृत्वा, परमां हरिभक्तिम् आप्य, विनयपूर्वकं परस्परं प्रणम्य विचरन्तौ, तस्मिन्नेव काले संवादं चक्रतुः। तावूचतुः—यथा मार्गे अकस्मादेव अस्माकं मिलनं जातम्, एवं लोके गृहम्, भार्या, पुत्रादिसंयोगः अपि यदृच्छया एव जायते। इदानीं तु, यथा पन्थानुगतानां यात्रिकानां वियोगः निश्चितः, एवं अस्माकमपि वियोगः भविष्यति। एवं स्त्रियः, पुत्राः, अन्ये च, सर्वे कालक्रीडायाः वशे एव वर्तन्ते। स भाग्यवान् नरः, यः स्त्रीपुत्रसङ्गस्य अनित्यता ज्ञात्वा, तस्य क्षणभङ्गुरत्वं विवेच्य, सदा भगवतः शरणं प्रपद्यते, पूजां च करोति। नारद उवाच—मया स्मर्तव्यम्, अहं भवतः दासोऽस्मि, तव पादारविन्दयोः शरणागतः। एवं निश्चित्य, "मया किञ्चिद्वार्तां प्रेषणीयम्," इति उक्त्वा, स्वगृहाणि जग्मतुः। हे राजन्, शृणु—ततः किमभवत् विमलायाः सखीसम्बन्धे। तस्य ब्राह्मणस्य मार्गे गच्छतः राक्षसीनां मोक्षः संजातः। स ब्राह्मणः निर्जले देशे समुपेत्य, पापपीडिताः ताः राक्षस्यः, तीव्रहुताशनतृषार्ताः, दूरात् तं द्विजश्रेष्ठं मार्गे गच्छन्तं दृष्ट्वा, स्वयम् उचुः—"एष यात्री हस्ते कुम्भं वहति।" "किञ्चिदस्माकं क्षुधातृष्णे निवर्तिष्येते, तं खादामः, हस्तस्थितं जलं पिबामश्च।" "शतवर्षात् भूयोऽस्माकं तृष्णा क्षुधा च वर्धते। कुम्भः जलं च तृष्णा च—" नारद उवाच—"प्रथमं कश्चिदस्माभ्यं तस्य शरीरात् उष्णमांसं खादतु।" "ततः तस्य रक्तं पीत्वा, जीवनं पुनः लप्स्ये।" अपरः उवाच—"कियदस्य गजमुखस्य स्थूलत्वं?" "मम व्याघ्रमुख्याः अपि पानाय पर्याप्तं न दृश्यते।" अन्यैका, रथचक्रेति, उवाच—"मम वाक्यं शृणुत।" "तस्यान्तरयैः कुर्णिकाः कटीसूत्रं च निर्मास्ये।" अपरः उवाच—"तस्य कालकेषु दन्तेषु, क्रीडागृहाय अक्षान् निर्मास्ये।" "स षोडशाक्षक्रीडायां प्रवीणः।" इत्येवं परस्परं संवाद्य, ताः सर्वाः द्विजं प्रति अभ्यधावन्। विकटे मुखे, लोलजिह्वाः, दीर्घबाहुशोभिताः, ताः समीपं गच्छन्त्यः, स ब्राह्मणः ताः दृष्ट्वा भयेन पीडितः। स सर्वतः वेदमन्त्रैः आत्मानं रक्षितवान्। ताः भीमबलाः राक्षस्यः समीपं गत्वा, दूरस्थाः स्थिताः। तस्य तेजसा मन्त्रैश्च प्रतिहताः, ताः ऊचुः—"त्वं कः? कुत्रतः आगतः? तद्वद।" "त्वां दृष्ट्वा अस्माकं चित्तं शान्तिं लभते; त्वत्पादस्पर्शात् किमफलम् न सिध्येत्? तस्मात्, तव पद्मसदृशं पादं अस्माकं शिरसि स्थापय।" नारद उवाच—तासां वचः श्रुत्वा, हरिदत्तस्य सुतः प्रत्युवाच। ब्राह्मण उवाच—"पुण्यतीर्थेषु स्नानं कृत्वा, अहं ब्राह्मणः अत्र आगतः।" "इदानीं पुष्करं गच्छामि। किं इच्छथ? यद् इच्छथ, यदि शक्नोमि, दास्यामि।" राक्षस्य ऊचुः—"ब्राह्मणश्रेष्ठ, केषु केषु तीर्थेषु त्वं स्नातः? तानि सर्वाणि पावनानि, पापयोनि-जनानामपि मोक्षदायकानि। अस्माकं तृष्णा-क्षुधा अतीव तीव्रा।" ब्राह्मण उवाच—"अवन्त्याश्रमात् हरिपुरीं गतवान्, ततो द्वारकां, यत्र सोमसम्भूते जले स्नातम्।" "ततः प्रभासं तीर्थं समुद्रतीरे प्राप्तम्; तस्मात् सेतुं परमपवित्रं स्नात्वा।" "ततः महापुण्यां किष्किन्धां गतवान्, यत्र वानरपतिः वाली रामेण हतः।" "ततः सरस्वत्याः नर्मदायाश्च तटे स्थितं मठं प्राप्तवान्, यत्र भारती सर्वैः पूज्यते।" "दक्षिणदिशि वेणीं प्रविश्य, शिवार्कपुरीं विष्णुकाञ्चीं च दृष्टवान्।" "यत्र मृतः शिवार्थं विष्ण्वर्थं वा जायते; तस्मात् उत्कलप्रदेशं गतवान्, यत्र हरिः ईश्वरश्च निवसतः।" "स साक्षात् चतुर्वर्गप्रदः, भक्तैः इच्छितः; तं सम्यगुपास्य, विधिवत् नैवेद्यं समर्प्य," "तस्य प्रसादं प्राप्य, गङ्गासमुद्रसङ्गमं गतवान्; तत्र देवर्षिपितॄन् यथाविधि तर्पितवान्।" "यत्र गङ्गा शतमुख्या प्रवृत्ता, तत्र प्राप्तः; ततो गया-तीर्थं गतवान्, यथाविधि पिण्डप्रदानं कृतवान्।" "पितॄन् तुलसीचन्दनजलैः पूजितवान्; ततः कोशलां सरयूं च गतवान्, यस्याः जलं वातेन वह्यते।" "तत्र सर्वजनस्पर्शात् विशुद्धः अभवम्; तत्र गोप्रातारं नाम तीर्थं, देवैरपि दुर्लभम्।" "तत्र स्नानादिकं कृत्वा, ततः काशीं, उमापतेः राजधानीं गतवान्।" "विष्वेश्वरं वन्दित्वा, बिन्दुमाधवं च, मणिकर्णिकायां ज्ञानकूपे च भक्त्या स्नातवान्।" "त्रिरात्रं तत्र स्थित्वा, पुनः प्रयागं गतवान्, यत्र प्रजापति पौषशुक्लचतुर्दश्यां प्रकटः।" "माघमासे प्रातःस्नानं कृत्वा, ततः नैमिषं, गोमतीतीरं गतवान्।" "यत्र सर्वाणि तीर्थानि स्वशक्त्या स्थितानि; तस्मात् मथुरां गतवान्, यत्र विश्रान्तिः नाम स्थानम्।" "तस्य समीपे परमपुण्यं असिकुण्डं तीर्थमस्ति; कृष्णगङ्गा, ध्रुवा, अक्रूर, केशिकालियादीनि तीर्थानि च।" "तत्र यमुना परमपुण्या, सर्वकामदायिनी; तस्याः उभयतटे द्वादशवनानि धनैः शोभितानि।" "देवैः सञ्चर्यमाणानि, सर्वार्थसिद्धिदानि; यत्र स्नानं पानं च कृत्वा, पुनर्जन्म न विद्यते।