नारदः उवाच— ततः सन्ध्यां परमं ज्ञानतीर्थं प्राप्य, तस्य जलस्पर्शेन मनुष्यः संशयविनिर्मुक्तः प्राज्ञो भवति। रामस्य प्रसादेन तीर्थराजः प्राचीने काले प्रतिष्ठापितः; लोहित्यं समुपगम्य तत्र सुवर्णसमृद्धिं लभते। करतोया नदीं सम्प्राप्य त्रीणि रात्राणि उपोष्य पुरुषः अश्वमेधफलमवाप्य इन्द्रलोकं गच्छति। गङ्गासमुद्रसंयोगे विद्वांसः अश्वमेधस्य दशगुणं पुण्यम् आहु:। गङ्गायाः परमद्वीपं प्राप्य, तत्र स्नात्वा त्रीणि रात्राणि उपोष्य, सर्वकामान् आप्नोति। वैतरणीं पापविमोचिनीं गत्वा, विशुद्धं विरजातीर्थं सम्प्राप्य, चन्द्रवद्विभाति। तस्य प्रभावात् स वंशं शुद्ध्वा सर्वपापं निहन्ति; सहस्रगोफलमवाप्य स्वकुलं पुण्ययति। शोणाज्योति:रथ्ययोः संगमे शुचिः स्थित्वा, पितॄणां देवानां च तर्पणं कृत्वा, अग्निष्टोमफलमवाप्नोति। शोणानर्मदयोः स्रोतसि, वेतसकाननं स्पृष्ट्वा, वाजिमेधफलमवाप्नोति। कोसले ऋषभतीर्थं गत्वा त्रीणि रात्राणि उपोष्य, वाजिमेधस्य फलमवाप्नोति। कोसलं गत्वा कालतीर्थं स्पृष्ट्वा, ऋषभस्यैकादशगुणं पुण्यं लभते— नात्र संशयः। पुष्पवतीं नदीं स्पृष्ट्वा त्रीणि रात्राणि उपोष्य, सहस्रगोफलमवाप्य स्वकुलं उद्धरति। ततः बदरिकातीर्थे शुद्धचित्तः स्नात्वा दीर्घायुः स्वर्गलोकं गच्छति। महेन्द्रं गत्वा, यत्र जमदग्निः वर्तते, रामतीर्थे स्नात्वा वाजिमेधफलमवाप्नोति। मातङ्गस्य केदारं सम्प्राप्य, तत्र स्नात्वा सहस्रगोफलमवाप्नोति। श्रीपर्वतं गत्वा तटं स्पृष्ट्वा अश्वमेधफलमाप्नोति, परमसिद्धिं च गच्छति। श्रीपर्वते महादेवः देवीया सहितः परमसन्तुष्टः, ब्रह्मा देवैः सहितः तत्र विराजते। तत्र दिव्यसरोवरस्नानेन शुद्धचित्तः अश्वमेधफलमवाप्नोति, परमसिद्धिं च। ऋषभगिरिं भण्डे सम्प्राप्य, यत्र देवैः पूजितः, वाजपेयस्य फलमवाप्य परमस्वर्गे रमते। ततः कावेरीं गच्छेत्, यत्र अप्सरसां गणैः सेविता, तत्र स्नात्वा सहस्रगोफलमवाप्नोति। तत्र सागरतटे कन्यातीर्थे स्नात्वा सर्वपापविनिर्मुक्तः भवति। गोकर्णं त्रैलोक्यविख्यातं सागरसङ्गमे सम्प्राप्य, यत्र ब्रह्मादयः देवाः, तपस्विनः ऋषयः, भूतयक्षपिशाचकिन्नरमहोरगाः, सिद्धचारणगन्धर्वमानवानागाः, नद्यः, समुद्राः, पर्वतानि च, उमापतिं पूजयन्ति। तत्र ईश्वरं पूज्य त्रीणि रात्राणि उपोष्य, दशाश्वमेधफलमवाप्नोति, गणेशस्य च कृपां लभते। द्वादशरात्रोपवासनात् पुरुषः स्वार्थसिद्धिं प्राप्नोति; तत्रैव गायत्र्याः पीठं त्रैलोक्यविख्यातं वर्तते। त्रिरात्रवासेन सहस्रगोफलमवाप्नोति, तत्र ब्राह्मणेषु चिह्नं पश्यति। यः कश्चन मिश्रवर्णजन्मा तत्र गायत्रीं जपति, तस्य वाक् गीतिपद्यरूपिणी भवति। अब्राह्मणः सवित्रीं जपति चेत्, सा नश्यति; किन्तु स दुर्लभं संवर्तमुनेः सरः सम्प्राप्य, सौन्दर्यसम्पन्नः सुभगो जायते। ततः वेनां गत्वा पितॄणां देवानां च तर्पणं कुर्यात्। तत्र दिव्यं मयूरहंसविभूषितं रथमवाप्नोति; ततः गदावरीं गच्छेत्, या नित्यसिद्धैः सेविता, तत्र गवां पुण्यं प्राप्य वायुलोकं गच्छति; वेनासंगमे स्नात्वा वाजपेयस्य फलमवाप्नोति। वरदासंगमे स्नात्वा सहस्रगोफलमवाप्नोति; ब्रह्मस्तम्भं सम्प्राप्य त्रीणि रात्राणि उपोष्य, सहस्रगोफलमवाप्य स्वर्गलोकं गच्छति। कुब्जवनं सम्प्राप्य ब्रह्मचारिणः त्रीणि रात्राणि उपोष्य स्नात्वा सहस्रगोफलमवाप्नोति। कृष्णवेनाजलसम्भूतं दिव्यसरोवरं स्नात्वा, तेजःसरोवरे तथा कन्याश्रमं गत्वा, यत्रेन्द्रः शतयज्ञैः स्वर्गं गतः, केवलं तत्र गत्वा शताग्निष्टोमफलमवाप्नोति; सर्वदेवतासरोवरे स्नात्वा सहस्रगोफलमवाप्नोति। जन्मसरोवरे स्नानमात्रेण जातिस्मरः भवति। शरभङ्गस्य तथा महात्मनः शुकस्याश्रमं गत्वा, पितॄणां देवानां च पूजायाः निष्ठया सहस्रगोफलमवाप्नोति। महाबाहो, दण्डकवनं सम्प्राप्य शुद्धिं कुर्यात्। शरभङ्गशुकयोः आश्रमं गत्वा, तत्र पुरुषः कदापि अनिष्टं न प्राप्नोति, स्वकुलं च शुद्धयति।