युधिष्ठिर महाभाग, नारदः भगवाँस्ते महत्त्वं वाराणस्याः तत्र स्थितानां तीराणां च संक्षेपेण कथयति। तत्र दार्वासिकं, व्योमतीरं, चन्द्रतीरं, चिन्ताङ्गदेश्वरतीरं, विद्याधर ईश्वरः, उग्रनाम्ना केदारतीरं, अप्रतिमं कालञ्जरं, सरस्वतं, प्रभासं, शुभं रुद्रकर्णसरोवरं, महाकोकिलनाम्ना तीर्थं, महालयतीरं, हिरण्यगर्भं, गोप्रेक्षं, तथा अप्रतिमं तीर्थं, उपशान्तं, शिवं, अप्रतिमं व्याघ्रेश्वरं, महात्रिलोचनतीरं, लोकार्कं उत्तरनाम्नं, कपालमोचनतीरं—यत् ब्रह्महत्यापापं नाशयति—शुक्रेश्वरं, उत्तमं आनन्दपुरं च, एतानि वाराणस्यां प्रतिष्ठितानि तीर्थानि; यानि विस्तरेण वर्णयितुं शतकोटियुगेष्वपि न शक्यन्ते। एवं वाराणस्याः महत्त्वं तीराणां च अध्यायः सप्तत्रिंशः समाप्तः, श्रीपद्ममहापुराणस्य स्वर्गखण्डे। ततः नारदः पुनः उवाच—हे प्रभो, वाराणस्याः तीराणां महत्त्वं संक्षेपेण उक्तम्; अन्येषां तीर्थानां महत्त्वं शृणु। ततः गयां सम्प्राप्तः ब्रह्मचारी भक्तः केवलं गमनमात्रेण अश्वमेधस्य फलम् प्राप्नोति, हे भारत। तत्र त्रैलोक्यविख्यातः अक्षयो वटः अस्ति; यत्र पितृभ्यः यत् दत्तं, तत् अक्षयम् भवति। महतीं नदीं स्नात्वा, पितृदेवताभ्यः तर्पणं कृत्वा, अव्ययलोकान् प्राप्नोति, कुलं च उद्धरति। ततः ब्रह्मसरः गच्छेत्, यत्र तपस्विनः रमन्ते; तत्र रात्रेः समाप्तेः कमलं प्राप्तवद् फलम् लभते। ब्रह्मसरोवरस्य मध्ये उत्तमः यूपः स्थितः; तस्य परिक्रमा कृत्वा वाजपेयस्य फलम् प्राप्नोति। ततः, हे राजन्, धेनुकं गच्छेत्, यः लोकैः प्रसिद्धः; तत्र एकं रात्रिं स्थित्वा तिलगोदोहं दद्यात्। सर्वपापैः शुद्धचित्तः सोमलोकं प्राप्नोति; अद्यापि, हे महराजन्, अस्य लक्षणे सन्देहः नास्ति। पर्वते कपिला गोः पादाङ्कानि अद्यापि दृश्यन्ते; तत्र स्नानं कृत्वा, यत् किञ्चित् अशुभं वा पापं वा, तत् नश्यति। ततः गृध्रवटं गच्छेत्, यत्र त्रिशूलधारी भगवान् स्थितः; तत्र भस्मना स्नात्वा, वृषध्वजं पूजयेत्। ब्राह्मणः यत्र द्वादशवर्षव्रतं आचरति, तत्र तस्य व्रतं सिद्ध्यति; अन्येषां वर्णानां सर्वपापानि नश्यन्ति। ततः उदयपर्वतं गच्छेत्, यत्र गीतध्वनिः श्रूयते; तत्र सावित्रपदं दृश्यते। तत्र दृढव्रती ब्राह्मणः सायं पूजां कुर्यात्; तया सायं पूजया द्वादशवर्षव्रतं सिद्ध्यति। तत्र योनिद्वारं प्रसिद्धं; तत्र गत्वा, पुरुषः गर्भक्लेशात् मुक्तो भवति। यः गयायां शुक्लकृष्णपक्षयोः वसति, स सप्तपीढ्याः कुलं शुद्धयति—नात्र सन्देहः। पुत्रान् अनेकेषु इच्छेत्, किन्तु एकः अपि गयां गच्छति, अश्वमेधं वा कुर्यात्, नीलवृषं वा मोचयेत्, तस्य कृत्यं सिद्ध्यति। ततः, तीर्थभक्तः फल्गुं गच्छेत्; तत्र अश्वमेधस्य फलम् प्राप्नोति, परमं सिद्धिं च। ततः, एकचित्तः धर्मपृष्ठं गच्छेत्, यत्र धर्मः नित्यं निवसति, हे युधिष्ठिर। तत्र धर्मं सम्प्राप्तः वाजिमेधस्य फलम् प्राप्नोति; ततः ब्रह्मतीर्थं गच्छेत्। तत्र ब्रह्माणं सम्प्राप्तः दृढव्रतः पूजयेत्; तत्र राजसूयाश्वमेधयोः फलम् प्राप्नोति। ततः, तीर्थसेवी राजपुर्यां गच्छेत्; तत्र शुद्धः स दूषितवस्त्रं त्यक्त्वा प्रमुदितः भवति। तत्र यक्षिण्याः प्रसादेन, नित्यं शुद्धः यः अग्निहोत्रं कुर्यात्, ब्रह्महत्यापापात् मुक्तो भवति। ततः मणिनागं गच्छेत्; तत्र सहस्रगोदानस्य पुण्यं लभते। यः मणिनागे नित्यकं हविः भुङ्क्ते, स विषसर्पदष्टः अपि विषेण न बाध्यते, राजन्; एकरात्रिं तत्र स्थित्वा सर्वपापात् मुच्यते। ततः, राजन्, ब्रह्मर्षेः गौतमस्य वने गच्छेत्; अहल्यासरोवरे स्नात्वा परमं पदं प्राप्नोति। तत्र सौभाग्यं सम्प्राप्तः, परमं ऐश्वर्यं लभते; तत्र उपापानं त्रैलोक्ये प्रसिद्धम्। तत्र अभिषेकं कृत्वा अश्वमेधस्य फलम् प्राप्नोति; जनकस्य कूपः देवैः पूजितः, तत्र अभिषेकं कृत्वा विष्णुलोकं प्राप्नोति; ततः अविनाशनं गत्वा, सर्वपापात् विमुक्तः भवति। तत्र अश्वमेधस्य फलम् प्राप्नोति, सोमलोकं च गच्छति; गण्डकीं सम्प्राप्तः, यत्र सर्वतीर्थानि उद्भवन्ति, तत्र वाजपेयस्य फलम् प्राप्नोति, सूर्यलोकं च गच्छति। ततः, धर्मज्ञ, ध्रुवाश्रमं प्रविश्य, गुह्यकैः सह रमते—नात्र सन्देहः। ततः सिद्धैः सेवितां कर्मदां नदीं गच्छेत्; तत्र पुण्डरीकं प्राप्नोति, सोमलोकं च गच्छति। ततः महतीं विशालां नदीं गच्छेत्, या त्रैलोक्ये प्रसिद्धा। एवं तीर्थयात्रायाः महत्त्वं नारदः भगवाँस्ते कथयति, यत्र स्नानतर्पणादिभिः सर्वपापक्षयः, पुण्यलाभः, लोकप्राप्तिः च सुनिश्चितं भवति।