वाराणस्याः पुण्यभूमौ तत्र प्रजापत्यतीर्थं, स्वर्गद्वारतीर्थं, ख्यातं जम्बुकेश्वरं, धर्मतीर्थं च श्रेष्ठं प्रतिष्ठितानि। तत्रैव परं गया-तीर्थं, महानद्याः तीर्थं, नारायणतीर्थं, अप्रतिमं वायूतीर्थं च सन्ति। ज्ञानतीर्थं तत्र गूढं परमं, वराहतीर्थं च उत्तमं, यमतीर्थं समं पुण्येन, सौम्यं सम्मूर्तिकतीर्थं च विराजते। महान् राजन्, तत्र अग्नितीर्थं, श्रेष्ठं कलशेश्वरं, नागतीर्थं, सोमतीर्थं, सूर्यतीर्थं च संस्थितानि। पर्वतानाम्नि गूढं तीर्थं, अतुलं मणिकर्णिकां, श्रेष्ठं घटोत्कचतीर्थं, पितामहतीर्थं च पुण्यं तत्र दृश्यते। गङ्गातीर्थं, देवाधिपतेः तीर्थं, श्रेष्ठं ययात्याः तीर्थं, कपिलं, सोमेशं, अतुलं ब्रह्मतीर्थं च तत्र सन्ति। तत्र प्राचीनं लिङ्गं स्थाप्यते स्म, यत्र ब्रह्मा स्वयम् आगतः; तत्र विष्णुना दिव्यं लिङ्गं संस्थापितम्। स्नात्वा तत्र, एकत्र समागतौ, ब्रह्मा हरिं प्राह—"एतत् लिङ्गं मया नीतं, त्वया किमर्थं स्थापितम्?" विष्णुः तं प्रत्युवाच—"त्वत्तः अधिकं मम रुद्रभक्तिः दृढा, अतः एतत् लिङ्गं स्थापितं, तव नाम्ना ख्यातं भविष्यति।" भूतेश्वरतीर्थं, धर्मसम्भवतीर्थं, पुण्यं गन्धर्वतीर्थं, श्रेष्ठं वह्नेयतीर्थं च तत्र सन्ति। दौर्वासिकं, व्योमतीर्थं, चन्द्रतीर्थं, चिन्ताङ्गदेश्वरतीर्थं, विद्यास्वरतीश्वरं च, युधिष्ठिर, तत्र प्रतिष्ठितम्। उग्राख्यं केदारतीर्थं, अतुलं कालञ्जरं, सरस्वतं, प्रभासं, शुभं रुद्रकर्णह्रदं च तत्र दृश्यते। महत् कोकिलाख्यं तीर्थं, महालयतीर्थं, हिरण्यगर्भं, गोपरेक्षं, अतुलं तीर्थं च तत्र सन्ति। उपशान्तं, शिवतीर्थं, अतुलं व्याघ्रेश्वरं, महत्त्रिलोचनतीर्थं, लोकार्कं उत्तराख्यं च पुण्यं अस्ति। कपालमोचनतीर्थं, यत् ब्रह्महत्यानाशनं, श्रेष्ठं शुक्रेश्वरं, आनन्दपुरं च पुण्यं तत्र विराजते। एवं वाराणस्यां स्थापिता एते तीर्थाः, यानां विस्तारं लक्षकोटिकल्पेष्वपि न शक्यते वर्णयितुम्। एवं सप्तत्रिंशोऽध्यायः समाप्तः, श्रीपद्ममहापुराणस्य स्वर्गखण्डे वाराणस्यामाहात्म्ये। नारदः उवाच—"भगवन्, वाराणस्याः महिमानं तीर्थानां च संक्षेपेण उक्तम्; अन्येषां तीर्थानां कथां शृणु।" ततः गयां सम्प्राप्य, ब्रह्मचारिणः तत्र गमनमात्रेण अश्वमेधस्य फलं लभते, हे भारत। तत्र त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धं अक्षयवटं अस्ति; तत्र पितृभ्यः यत् दत्तं, तत् अक्षय्यं भवति। महतीं नदीं स्नात्वा, पितॄणां देवानां च तर्पणं दद्यात्; सः अक्षय्यां लोकान् प्राप्य, स्वकुलं उद्धरति। ततः ब्रह्मसरे यायात्, यत्र तपस्विनः रमन्ते; तत्र रात्र्याः प्रभाते पद्मं लभते। तत्र ब्रह्मह्रदे श्रेष्ठः यूपः स्थितः; तस्य प्रदक्षिणं कृत्वा, वाजपेयस्य फलं प्राप्नोति। ततः राजन्, धेनुकं गच्छेत्, यः जनैः प्रसिद्धः; तत्रैकां रात्रिं स्थित्वा, तिलगोदां दद्यात्। सर्वपापैः विशुद्धचित्तः, सः सोमा लोकं प्राप्नोति; अद्यापि, महाबाहो, अत्र निःसंशयं चिह्नम् अस्ति। पर्वते काञ्चनवर्णा धेनुः स्वपशुना सह विचरामि; अद्यापि, भारत, तस्याः पदचिह्नानि दृश्यन्ते। तत्रैव स्नात्वा, यानि पापानि, तानि नश्यन्ति, भारतश्रेष्ठ। ततः गृध्रवटं गच्छेत्, यत्र त्रिशूलधारी भगवान्; तत्र भस्मना स्नात्वा, वृषध्वजं पूजयेत्। यदि द्वादशवर्षव्रतं ब्राह्मणः तत्र आचरति, तस्य व्रतं सिध्यति; अन्येषां वर्णानां सर्वपापानि नश्यन्ति। ततः उदयाचलम् आगच्छेत्, यत्र गीतनिनादः श्रूयते; तत्र सावत्प्रतिपदं दृश्यते। तत्र दृढव्रतः ब्राह्मणः सायं प्रातः सन्ध्यां कुर्यात्; तया सन्ध्यया द्वादशवर्षव्रतं सिध्यति। तत्रैव प्रसिद्धं योनिद्वारं अस्ति; तत्र सम्प्राप्य, नरः गर्भदुःखात् विमुच्यते। यो गयायां शुक्लकृष्णपक्षयोः वसति, सः सप्तमे पितृपर्वान्तं कुलं शुद्धयति—अत्र नास्ति संशयः। पुत्राः बहवः इच्छ्याः, किन्तु एकः गयां गच्छति, वा अश्वमेधं करोति, वा नीलवृषं मोचयति, सः कृतकृत्यः भवति। ततः पुण्यतीर्थभक्तः फल्गुं गच्छेत्; तत्र अश्वमेधस्य फलं प्राप्य, परां सिद्धिं गच्छति। ततः, राजन्, एकचित्तः धर्मपृष्ठं गच्छेत्, यत्र धर्मः नित्यं वसति, महाबाहो युधिष्ठिर। तत्र धर्मं सम्प्राप्य, वाजिमेधस्य फलं लभते; ततः, राजन्, ब्रह्मणः परं तीर्थं गच्छेत्। तत्र ब्रह्माणं सम्प्राप्य, दृढव्रतः पूजयेत्; सः राजसूयाश्वमेधयोः फलं प्राप्नोति, भारतकुलोद्भव। ततः तीर्थसेवी राजा राजपुरीं गच्छेत्; तत्र विशुद्धः सन्, मलिनवस्त्रं त्यक्त्वा यथा, प्रमुदितः भवति। तत्र यक्षिण्याः प्रसादेन, नित्यं अग्निहोत्रं कुर्वन्, शुद्धः पुरुषः ब्रह्महत्या-पापात् विमुच्यते।