ततः सा तस्मात् देशात् निर्गम्य स्थावरयोनि-मवाप्तवती। तत्रापि बहुजन्मान्तरेभ्यः पशुत्वमधिगच्छति। ततो मुच्यमाना तस्मात् पशुयोनेः मानवत्वे विकलाङ्गतां प्राप्नोति। एवं पापस्य गतिं ज्ञात्वा, जनाः, तस्मात् निवर्तध्वम्। अन्यथा देहान्ते सुदारुणं नरकं गमिष्यथ, मम समीपे सुखमिच्छन्तः अपि न लभध्वम्। हि पापमेव फलम्, यत् पुरुषाणां पतनकारणम्। नारद उवाच— तस्य वचः श्रुत्वा, स्वपतिसुखं च दृष्ट्वा, ताः प्रमुख्याः नार्यः लज्जया शिरांसि नतवत्यः, यथा वातेन ताडिताः लता। तासां पूर्वनारीणां कामाग्निः, मुनिवचनाम्बुना शीतलीकृतः। सर्वाः ताः, ब्रह्मेन्द्रादीनपि मोहयन्तं कामदेवं निन्दन्त्यः, उत्तस्थुः। नार्य ऊचुः— धिक् तं दुष्टं, धर्मवृक्षच्छेदकं कुलिशं, येन सुन्दरीणां प्रियतमा कामदेवः स्वसुखाय हतः। किं वक्ष्यामः जगद्वन्द्यायै रुक्मिण्यै, या तं स्त्रीधर्मराहुं प्रद्युम्नाख्यं गर्भे धारयामास? यदि स देवाधमः अस्मद् दृष्टिपथं आगच्छेत्, वयं पुनः तं पश्यनाग्नौ क्षिपामः, हे ध्याननाथ। येन पापिनः सृष्टिः—स्वात्मरमणेन विष्णुना—षोडशसहस्रस्त्रीषु अनुरागयुक्तः कृतः, तत्र अस्माकं किं वक्तव्यम्? एवं कामदेवं निन्दन्त्यः, तं ब्राह्मणश्रेष्ठं स्तुवन्त्यः, येन स्वधर्मः स्त्रीणां च धर्मः रक्षितः, हे राजन्। धन्या सा ब्राह्मणस्य माता, येन लोके मदनजित् सृष्टः, परधर्मरक्षिता। धिक् अस्मान्, राजकुलैः उपहास्याः, कामेन जिताः, येन वाचा मनसा च पापं कृतम्। नारद उवाच— एवं चिन्तयन्त्यः, ताः अनन्ताः स्त्रियः, ब्राह्मणवचनेन शिक्षिताः, स्वगृहाणि गताः। ततः काम्पिल्यराजा तं ब्राह्मणं वस्त्राभरणैः पूजयित्वा, गृहीतात्मानं श्रेष्ठगृहं प्रेषयामास। अनन्तरं, कालान्तरात्, कारूषाधिपः बलसमेत्य काम्पिल्यपुरं परिवव्राज। तयोः मध्ये घोरः संग्रामः अभवत्; तस्मिन् युद्धे स राजा हतः, सर्वं नगरं लुटितम्, सर्वे च वीराः निपातिताः। ताः स्त्रियः विषं पीत्वा मृत्युमुपजग्मुः; किंतु तस्य पापस्य प्रायश्चित्तं न कृतवत्यः। येन पापेन ताः भीषणाङ्ग्या महासर्वाङ्ग्या राक्षस्यः तस्मिन् भीषणनाम्नि राक्षसपुरी उत्पन्नाः, तत्र हनूमता नगरेण श्रेष्ठेन ताः सर्वाः स्त्रियः निगृहीताः, विजयी यज्ञरतो ध्वजिन्यां स्थितः। पुनः ताः एव राक्षस्यः रणाङ्गणे दारुणा भूत्वा, क्षुधातृषार्ताः, स्वदर्शनमात्रेण भीतिं जनयन्त्यः। एवं तेन वाचा मनसा च कृतपापेन द्विजन्मनी प्राप्नुवन्, राक्षस्योनौ संकीर्णाः। तेन पापेन राजा च द्वे पुरी च विनष्टे; तस्मात् परदारेषु न सम्प्रयुञ्जीत। भगवन्, स्त्रियः अपि पापभीता, स्वं पतिं न परित्यजन्ति—सः रोगी वा, जडः, दरिद्रः, अन्धः वा—यदि परमश्रेयः इच्छन्ति, वाचा मनसा च। एवमेतत् मया विस्तरेणोक्तम्, वाचा मनसा च जातपापं, परदारनिष्ठायाः फलं च, हे शिबे। याः ताः विशुद्धास्त्रियः इन्द्रप्रस्थं न गताः, द्वारकायां दृश्यन्ते, यदा तस्याः शरीरात् जलबिन्दुः पतितः, तदा नगरस्त्रियः उच्चुक्रुशुः; परदारनिष्ठया वाचा मनसा च, ताः घोरं स्थूलशोणितपिशाचत्वं प्राप्य, ततः विमुक्ताः, दिव्यस्त्रियः भूत्वा देवानां मुदं जनयन्ति। एवं श्रीपद्ममहापुराणे पंचपञ्चसहस्रसंख्यायां उत्तरखण्डे कालिन्दीमाहात्म्ये द्विशतं षष्ठं चाध्यायः 'द्वारकावर्णन' नाम। नारद उवाच— तं विशुद्धब्राह्मणं द्वारकां नीत्वा, ते अत्र आगच्छन्; पुनः भगवन्निष्ठां काङ्क्षन्तः, मन्दाकिन्यां स्नात्वा, हे राजन्, मेघगम्भीरः शब्दः आकाशे श्रुतः। आकाशवाणी— शृणु, ब्राह्मणश्रेष्ठ, एषः हरितीर्थः; अस्य प्रसादेन युवां विष्णुभक्तिं प्राप्स्यथः, येन अज्ञानं भयं च संसारः त्यजति। नारद उवाच— तां देहवर्जितां वाणीं श्रुत्वा, ब्राह्मणश्रेष्ठौ परस्परं प्रोचतु— 'एषः हरिग्रहः' इति। तत्र विधिवत् स्नात्वा, परमां हरिभक्तिं लब्ध्वा, प्रणम्य विचरन्तौ, तदा परस्परं वचांसि ऊचतु। ब्राह्मणौ ऊचतुः— यथा मार्गे संयोगः अभवत्, तथा पृथिव्यां गृहपत्नीपुत्रादीनां संयोगः जायते; इदानीं वियोगः नियतः, यथा पन्थानः समागच्छन्ति। एवं पत्निपुत्रादीनामपि, कालक्रीडायाः वशात्, संयोगवियोगौ भवतः; धन्यः सः पुरुषः, यः स्त्रीपुत्रसंयोगस्य अनित्यता ज्ञात्वा, सदा भगवति शरणं गच्छति, पूजयति च। नारद उवाच— स्मर्तव्यं मया, अहं भवतां दासः, पादयोः शरणागतः। इति उक्त्वा, 'संदेशः प्रेषणीयः मया' इति, स्वगृहाणि गतवन्तौ। श्रुणु, हे राजन्, विमलासख्याः गत्यन्तरं यत् अभवत्। राक्षसीनां मोक्षः तस्य मार्गे सम्प्राप्तः; पिपासितः स ब्राह्मणः तं निर्जलदेशं प्राप। तत्र ताः राक्षस्यः पापपीडिताः, क्षुधातृषार्ताः, दूरात् तं द्विजश्रेष्ठं पन्थानं चरन्तं दृष्ट्वा। तं हस्ते कुम्भं वहन्तं दृष्ट्वा, परस्परं ऊचुः— 'पन्थान्यायि कुम्भपाणिः कश्चित् आगच्छति।' 'किञ्चित् क्षुधातृषां शमं लभेमहि; तं खादामः, यत् हस्ते तस्य तदपि पिबामः।' 'वयं शतवर्षं तृषिताः, क्षुधार्ताः; कुम्भः, जलं, तृष्णा—' नारद उवाच— 'आद्यं कश्चन अस्य शरीरात् उष्णमांसं खादतु।