हरिः, व्रतैः दानैः तपोभिः च यथासुखं न तुष्यति, तत्र केवलं यमुनायां स्नानेन एव सः परमं तुष्टिं प्राप्नोति, हे केशव। यथा सूर्यस्य तेजः समं किञ्चिदपि नास्ति, तथा यमुनास्नानस्य समं न किञ्चन कर्म विद्यते। वासुदेवस्य तुष्टये सर्वपापक्षयाय च, पुरुषः कालिन्द्यां स्नानं कृत्वा स्वर्गलाभं लभते। यदि मानवः यमुनायाः स्नानं न करोति, तर्हि स्थूलं पुष्टं च शरीरं रक्षितुं किमर्थं?— एतत् अस्थिपंजरं, स्नायुबन्धनं, मांसशोणितलेपनं, त्वगावरणं, दुर्गन्धयुक्तं, मूत्रपुरीषपूर्णं च शरीरं, जरा-शोक-दुःखैः पीडितं, रोगदुःखनिवासं, रजोगुणमूलं, अनित्यं, सर्वदोषालयं च। परपीडनं, पापं, पीडनं, विश्वासघातं, ईर्ष्या, लोभः, निन्दा, क्रूरता, कृतघ्नता, चपलता च अस्य स्वभावाः। कठोरं, दुर्नियंत्रणीयं, दुष्टं, त्रिदोषदूषितं, मलिनं, दुर्गन्धयुक्तं, त्रिविधदुःखमोहितं च। अधर्मासक्तं, अनन्तकामग्रस्तं, काम-क्रोध-महाग्रहेण नरकद्वारस्थं च। अन्ते कृमि-मल-भस्मरूपं भवति—एतादृशं शरीरं यमुनास्नानं विना निःसारमेव। यथा जले फेनः, पक्षिषु अण्डानि, तथा यः जनः यमुनास्नानं विना जायते, सः केवलं मृत्यवे एव जायते। विष्णुभक्तिहीनः ब्राह्मणः नश्यति, तर्पणं च नश्यति; वेदविहीनः क्षत्रियः नश्यति, कुलं च दुष्कृत्येन नश्यति। धर्मः दम्भेन नश्यति, तपः क्रोधेन, ज्ञानं स्थैर्याभावेन, अधीतिः प्रमादेन। स्त्री परपुरुषभक्त्या नश्यति, ब्रह्मचारी स्त्रीसंगेन; अग्निहीनः यज्ञः नश्यति, असत्यभक्तिः नित्यसेवायाः नाशः। कुमारी परपीडनेन नश्यति, स्वार्थेन पाकः, शूद्रभुक्तेन योगः, कञ्जने धनं नश्यति। अभ्यासाभावात् विद्या नश्यति, विरोधेन बुद्धिः, जीविकायात्रार्थं तीर्थं, लोभेन व्रतम्। असत्येन, निन्दया च वाणी नश्यति; षड्भिः श्रुतः मन्त्रः नश्यति, विक्षिप्तचित्तेन जपः। वेदविहीनाय दत्तं दानं नश्यति, नास्तिक्येन लोको नश्यति, श्रद्धाभावेन परत्रकर्माणि नश्यन्ति। अस्मिन्लोके, हे राजन्, दरिद्रस्य जीवितं नश्यति; यमुनास्नानं विना मानवजन्मं नश्यति। हे राजन्, लघ्वपि महत्यपि पापानि यमुनास्नानेन भस्मीकृतानि भवन्ति। यदा कश्चित् यमुनायाम् प्रविशति, तदा सर्वाणि पापानि कम्पन्ते; स्नानेन तु सर्वपापक्षयः। यमुनायां श्रेष्ठपुरुषाः अग्निवत् दीप्ताः, पापरहिताः, मेघविनिर्मुक्तचन्द्रवत् शोभन्ते। यत्किञ्चित् कर्म, वाचा, मनसा, कायेन, स्नानेन तत्र पापानि दग्धानि भवन्ति यथा अग्निना इन्धनम्। प्रमादतः, ज्ञात्वा अज्ञात्वा वा, कृतं पापं केवलं यमुनास्नानेन नश्यति, हे राजेन्द्र। पातकतमाः अपि पावनाः भवन्ति, शुद्धिं प्राप्नुवन्ति; यमुनाजले स्नाने विषये किञ्चिदपि संशयो नास्ति। अत्र सर्वेऽपि पात्राः, विशेषतः विष्णुभक्ताः; सर्वेषां, सर्वकालेषु, देवी यमुनैव पापकर्षिणी। एषा एव परमा मन्त्रः, एषा परं तपः; श्रेष्ठं प्रायश्चित्तं यमुनायाः स्नानं। बहुजन्माभ्यासेन जनाः कालिन्द्यां निमज्जनप्रवृत्तिम् आप्नुवन्ति, यथा ज्ञानाभ्यासः अपि बहुजन्मजः। यमुनास्नानं श्रेष्ठतमं, संसारमलध्वंसकुशलं, सर्वपावनानां पवित्रतमम्। ये तत्र स्नानं कुर्वन्ति, हे राजन्, सर्वकामफलानि लभन्ते; शुभान् भोगान् भुञ्जते, चन्द्रसूर्यग्रहवत् दीप्तिमन्तः भवन्ति। मोक्षप्रदा यमुनैव, विशेषतः मथुरायां संगता; मथुरायां कालिन्दी पुण्यवृद्धिम् आप्नोति। अन्यत्र अपि यमुनाः पुण्या, महापापकर्षिणी; मथुरासंयोगे देवी विष्णुभक्तिं ददाति। भक्तिपूर्वकं कालिन्द्यां निमज्जनं कृत्वा, सहस्रकोटियुगपर्यन्तं हरिसन्निधौ वसति। पुरुषाः निःसङ्ख्यं मोक्षं प्राप्नुवन्ति, सङ्ख्यायोगं विना अपि; पितरः तृप्ताः, शतयुगपर्यन्तं स्वर्गे सुखिनः तिष्ठन्ति। हे राजन्, ये पुरुषाः यमुनायाः पुण्यजलं पिबन्ति, तेषां गोपञ्चगव्ययागसहस्राणां किम् आवश्यकम्? तीर्थकोटिसहस्रेषु अपि किम् प्रयोजनम्? तत्र सर्वदानयज्ञाः कोटिगुणं फलम् ददाति। नारदः उवाच—अत्र ते पुरातनं चरितं कथयिष्यामि। कृतयुगे, हे राजन्, निषधपुरी नाम उत्तमपुरी आसीत्। तत्र हेमकुण्डल इति नाम व्यापारी आसीत्, सः कुबेरसदृशः, उत्तमवंशजः, धर्मात्मा, देवब्राह्मणाग्निपूजकः च। सः कृष्याद्यर्थं, व्यापारं च कुर्वन्, विविधवस्तुविक्रयविक्रयव्यवहारे रतः, गवाश्वमहिषादिपशुपालननिरतः च। सः दुग्धं दधि तक्रं गोमयं तृणं च विक्रीय, काष्ठफलमूललवणं शृङ्गवेरं पिप्पलीं च अपि विक्रेतुं प्रवृत्तः आसीत्।