एतस्मिन् पितृतीर्थे अहं भूमौ आरब्धस्य कर्मणः फलक्षयपर्यन्तं स्थातव्यं इति निश्चित्य, तत्र पितरं विधिवत् पूजयित्वा मुक्तिकामः राक्षससहितः तिष्ठामि स्म। इति कालीन्द्याः महिमानं वर्णयन् पद्मपुराणस्य उत्तरखण्डे चतुश्चत्वारिंशदधिकद्विशततमः अध्यायः समाप्तः। ततः सौभरीः उवाच—शिबिराजः नारदमुनिवचनं श्रुत्वा हर्षपूर्णचित्तः तं महात्मानं सम्बोधयामास। शिबिराजः उवाच—हे मुनिवर, त्वया शास्त्रेषु प्रतिपादितं तस्य तीर्थस्य महात्म्यं विस्तरेण श्रुत्वा, तस्य पापक्षयकारित्वं जानामि। हे मुने, इन्द्रप्रस्थे शतशः तीर्थानि सन्ति; यदि तव ज्ञाने अन्यदपि महात्म्यं अस्ति, तदपि ब्रूहि। नारदः उवाच—हे राजन्, इन्द्रप्रस्थे द्वारका नाम स्थलं अस्ति; तत्र यद् पुरातनं घटितं, तत् कथयामि, शृणु। कांपिल्ये पुष्पेषुर् नाम ब्राह्मणः आसीत्, यः सौन्दर्यरूपेण सर्वस्त्रियः आकर्षयन् इव सुन्दरता मूर्तिमान् आसीत्। स संगीतविद्यायाम् निपुणः, कुक्कुटशब्दसमानं मधुरं स्वरं यः वीणां गृहीत्वा पुनःपुनः वादयति स्म। स कुक्कुटसमस्वरः ब्राह्मणः नगरं सर्वेषु मार्गेषु गीतं गायन् विचरति स्म। तस्य गीतस्य रागतालसमन्वितं शब्दं श्रुत्वा, नगर्याः स्त्रियः स्वकार्याणि त्यक्त्वा तं समीपं आगच्छन्। तस्य रूपेण मोहिताः, तं गीतं श्रुत्वा, ताः कामावेगं न सहन्ते स्म, आत्मनः नियन्त्रणं हिन्वन्। स एव ब्रह्मणः मनः सरस्वत्याम् आकृष्य, शिवस्य अर्धशरीरं पार्वत्यै दत्तवान् इति प्रसिद्धः। तयोः द्वयोः विना, अन्यः कोऽपि संयमिनः वा विद्वान् वा कामदेवं न जयति; स्त्रियः स्वभावतः चञ्चलाः। ताः अपि स्त्रियः कामावेगं न सहन्ते स्म, यद्यपि प्रयत्नं कृतवन्त्यः; किं वदामि, राजन्, अस्मिन् लोके कामदेवः दुःखेन विजेयः। ततः स यत्र यत्र वीणया गीतं गायन् गच्छति, तत्र ताः स्त्रियः अनुगच्छन्ति स्म। तासां पतयः, पुत्राः, भ्रातृणः, पितरः च राजन्, ताः उपालभ्य गृहं प्रत्यागच्छन्। किन्तु ताः स्त्रियः तं अन्विष्य पुनः तस्य समीपं आगच्छन्; नगरवासिनः तद् वारं वारं राज्ञे निवेदयन्ति स्म। राजा तं ब्राह्मणं गुप्तं आह्वय्य पप्रच्छ—"हे ब्राह्मण, केन मन्त्रेण नगर्याः स्त्रियः आकर्षिताः?" "एतद् मे ब्रूहि, ब्राह्मणश्रेष्ठ, तव बहु धनं दास्यामि; अन्यथा, निःसंशयं त्वां राज्यात् निष्कासयिष्यामि।" नारदः उवाच—राज्ञः वचनं श्रुत्वा, स ब्राह्मणः, वाक्पटु गुणनिधिः, सत्यम् अवदत्। ब्राह्मणः उवाच—"हे राजन्, अहं भिक्षुः, न मन्त्रं न औषधं मम अस्ति; तव नगर्यां स्त्रियः असंयमिताः।" "राजन्, मम रूपं दृष्ट्वा, गीतं श्रुत्वा, नगर्याः स्त्रियः कामावेगं न सहन्ति। किं करोमि, महराजन्? कः दोषः मम? पूर्वं किमपि आज्ञां न उल्लङ्घितवान्।" नारदः उवाच—हे उशीनरराजन्, यदा ब्राह्मणः एवं राज्ञे अवदत्, तदा सर्वे नगरवासिनः एकत्रित्य राजानं अभ्यधुः। नगरवासिनः ऊचुः—"हे राजन्, अस्य ब्राह्मणस्य कारणात् नगर्याः स्त्रियः मोहिताः, गृहेषु न स्थिता, न च वयं ताः नियंत्रयितुं शक्नुमः।" "यदि स्त्रीषु मोहकः अस्मिन् नगर्यां स्थास्यति, तर्हि अद्य वयं अन्येषु देशेषु गच्छामः; अस्माकं यज्ञवृषभः गतः। यथा गौर्यः पापक्षेत्रं त्यजन्ति, तथा अस्याश्रयविहीनाः श्रीविहीनाः अपि गच्छन्ति, राजन्।" "यथा गावः वृषभं अनुगच्छन्ति, तथा गन्धयुक्ताः स्त्रियः तम् अनुगच्छन्ति; रिक्तगृहे श्रीः कथं स्थास्यति, यत्नेन अपि।" "धर्मः, अर्थः, गृहः—एते त्रयः स्त्रीशक्त्यधीनाः; धर्मार्थौ प्रियायाः आश्रये स्थितौ, तयोः नष्टे किम् अवशिष्यते?" नारदः उवाच—नगरवासिनः एवं उक्त्वा, नगर्याः स्त्रियः एकत्रित्य राज्ञः पुरः उपविष्टाः, स्वयम् अन्योन्यं अभ्यधुः। नगर्याः स्त्रियः ऊचुः—"हे दिवसपति, एतं सुन्दररूपं ब्राह्मणं दृष्ट्वा अस्माकं मनः कमलवत् विकसितं भवति।" "तस्य विना, हृदयम् शशिविहीनकमलवत् संकुचितं भवति; वयं सर्वाः एकत्र गत्वा तं राज्ञः पुरः गृहीत्वा आनयाम।" "न सः अप्राप्यः, न वयम्; राजा किं करिष्यति?" नारदः उवाच—एवं उक्त्वा, ताः उत्सुकाः स्त्रियः तं ब्राह्मणश्रेष्ठं गृहीत्वा राज्ञः पुरः आनयन्। स्वपतिभिः, राज्ञः पुरः अपि, ताः तम् उचुः—"हे हृदयेश, गृहं आगच्छ, अस्माकं तृष्णां शमय।" "शीघ्रं तृप्तिं कुरु, विना त्वया वयं स्थातुं न शक्नुमः।" तासां वचनं श्रुत्वा, ब्राह्मणः प्रत्यवदत्— "अहं सर्वासां पुत्रः, यूयं मातरः; किं गृहं त्यक्त्वा विचरथ? स्वपत्नीन् पूजयत, तेन उभौ लोकौ प्राप्येते; पतिसं पूजायां विष्णुः सर्वदेवानां प्रभुः तुष्टः भवति।" "यदा स तुष्टः, तदा अस्मिन् लोके किं अप्राप्यं? परन्तु या स्त्री पतिं त्यक्त्वा अन्यस्य सुखं इच्छति—" "सा निन्दां प्राप्य घोरं स्थानं गच्छति; यावत् पतिं छलयति, तावत् तत्र स्थिता भवति युगान्तपर्यन्तं।