त्रिशूलधारिणं शरणं देवदानवजगतां त्वामेव सर्वं प्रपद्यते, यतोऽयं विश्वसमुद्भवः, चराचरसमेतः त्रैलोक्यस्य सृष्टिः त्वया कृताऽस्ति। युगान्ते सर्वे प्राणी त्वय्येव प्रविशन्ति, भगवन्, देवाः अपि त्वां सम्यगवगन्तुं न शक्नुवन्ति, अहं कथं तु जानीयाम्? त्वयि सर्वेश्वर, इन्द्रादिदेवाः दृश्यन्ते, पापरहित महाभाग, त्वमेव सर्वलोकानां सर्वदा स्रष्टा च धारकश्च। भगवतः प्रसादेन सर्वे देवाः निरभयाः सन्तः अत्र मुदिताः, इति मुनिः महादेवं स्तुत्वा प्रणम्य तं जगाद। "महादेव, तव प्रसादेन मम तपः कदापि नश्यतु मा," इति प्रार्थयामास। ततः प्रसन्नः प्रभुः तं ब्राह्मणर्षिं प्रत्युवाच—"मम प्रसादेन तव तपोऽयुतगुणं वर्धिष्यते, महर्षे। अहं तवाश्रमे त्वया सह स्थास्यामि। ये सप्तसरस्वतीतीर्थे स्नात्वा मां पूजयन्ति, तेषां किञ्चिदपि दुर्लभं नास्ति अस्मिन्लोके वा परत्र। ते नूनं सरस्वतीलोकं प्राप्स्यन्ति, अत्र सन्देहः नास्ति।" इति उक्त्वा महादेवः तत्रैव अन्तर्धानमगात्। ततः प्रसिद्धं औषणसं तीर्थं गन्तव्यं, यत्र ब्रह्मा अन्ये च देवाः, महातपस्विनः ऋषयः च वसन्ति। तत्र च कार्तिकेयः, हे भारत, त्रिसन्ध्यायाम्, भार्गवस्य स्नेहान्मिलितवान्। तत्र कपालमोचनाख्यं पुण्यतीर्थं सर्वपापविनाशनं, यत्र स्नानमात्रेण सर्वपापात् विमुच्यते। ततः अग्नितीर्थं गन्तव्यं, स्नानेन अग्निलोकं प्राप्नोति, स्वकुलं चोद्धरति। तत्रैव विश्वामित्रतीर्थं, यत्र स्नात्वा ब्राह्मणत्वं लभ्यते। ब्रह्मयोनि तीर्थं प्राप्त्वा, शुद्धचित्तः स्नानं कृत्वा ब्रह्मलोकं प्राप्नोति। सप्तमं कुलान्तं अपि शुद्ध्यति, अत्र सन्देहः नास्ति। ततः त्रैलोक्यविख्यातं पुण्यतीर्थं गन्तव्यं। तद् प्रसिद्धं पृथूदकं, कार्तिकेयस्य, यत्र पितृदेवताभ्यां समर्पितस्नानं कर्तव्यम्। अज्ञानतो वा विज्ञानेन, स्त्रीणा वा पुरुषेण वा, यत्किञ्चिदपि अशुभं मनसा कृतं, तत्र स्नानमात्रेण सर्वं विनश्यति, अश्वमेधफलम् स्वर्गं च लभते। कुरुक्षेत्रं पुण्यं, तस्मात् पुण्यतरं सरस्वती, तस्याः पुण्यतराणि तीर्थानि, तेषां परमं पृथूदकं। सर्वेषु तीर्थेषु, यः पृथूदके देहं त्यजति जपपरायणः, स पुनर्जन्म न प्राप्नोति। इदं सनत्कुमारव्यासाभ्यां गीतं, वेदेषु प्रतिष्ठितं, पृथूदकं गन्तव्यम्। न पृथूदकात् पुण्यतरं तीर्थं विद्यते, अत्र सन्देहः नास्ति; एतत् विशुद्धं, पावनं, पापहारि च। तत्र पापिनः अपि स्नानात् स्वर्गं यान्ति, इति बुधैः पुरुषेषु श्रेष्ठं पृथूदकं कथितम्। तत्रैव मधुस्रवा नाम तीर्थं, यत्र स्नानं कृत्वा सहस्रगोदानं फलं लभते। ततः देवीतीर्थं गन्तव्यं, प्रसिद्धं सरस्वत्यरुणयोः संगमं। त्रिरात्रोपोष्य स्नानं कृत्वा ब्रह्महत्या पातकात् विमुच्यते, अग्निष्टोमातिरात्रयोः च फलं लभते। सप्तमं कुलान्तं शुद्ध्यति, अत्र सन्देहः नास्ति; तत्रैव अवकीर्णं नाम तीर्थं। पूर्वं ब्राह्मणानां कृपयैव कुशैः कृतं, व्रतैः, दीक्षया, उपवासेन वा द्विजः सम्प्रवेशं कुर्यात्। मन्त्रयुक्तः ब्राह्मणः निश्चितं तादृशः; मन्त्रवर्जितोऽपि स्नानं कृत्वा— व्रतान्वितो ब्राह्मणः सिद्ध्यति, एषः प्राचीनः दृष्टान्तः। चतुर्णि सागरेषु अपि तत्र कुशैः आहृतानि। तत्र स्नानं कृत्वा, न कदाचन दुष्पथं गच्छति, चतुर्गुणं सहस्रगोदानं फलं लभते। ततः शतसहस्रकं तीर्थं गन्तव्यं, तत्रैव साहस्रकं च, द्वे प्रसिद्धे तीर्थे। उभयोः स्नानेन सहस्रगोदानं फलं लभते, यत्किञ्चिद् दानं वा उपवासः तत्र सहस्रगुणं भवति। ततः श्रेष्ठं रेनुकातीर्थं गन्तव्यं, तत्र पितृदेवताभ्यां समर्पितस्नानं कुर्यात्। सर्वपापविमुक्तचित्तः, स्नानमात्रेण अग्निष्टोमस्य फलं प्राप्य, क्रोधवशान् इन्द्रियनिग्रहेण विमुक्तः। सर्वदानपातकात् मुक्तः, ततः पञ्चवटं गच्छेत्, ब्रह्मचर्येण इन्द्रियनिग्रहेण। सुपुण्यवान्, स्वर्गलोके पूज्यते, यत्र योगीश्वरः, स्थिरधीः, वृषध्वजः स्वयम् वसति। तं देवानां प्रभुं पूजयित्वा, तत्र गमनेनैव सिद्धिं लभते; तत्र तैजसं वारुणं च तीर्थं स्वतेजसा विराजते। तत्र ब्रह्मादिभिः देवैः, तपस्विभिः ऋषिभिः च, गुहः सेनापतित्वेन अभिषिक्तः। तैजसस्य पूर्वेण कुरुतीर्थम् अस्ति, यत्र स्नानं कृत्वा ब्रह्मचारी इन्द्रियनिग्रही— इति।