राजा युधिष्ठिरः धर्मज्ञः तीर्थयात्रायाः महत्त्वं श्रुत्वा तीर्थानां पुण्यकथाः पृष्टवान्। तदा भगवतः नारदस्य वचः श्रूयते— दृशद्पानतीर्थे स्नानं कृत्वा देवतानां तर्पणं च यः नरः करोति, स अग्निष्टोमस्य च अतिरात्रस्य च फलं प्राप्नोति। सर्वदेवतातीर्थे स्नात्वा, हे भरतश्रेष्ठ, सहस्रगोदानस्य पुण्यं नरः लभते। पाणिख्यायां स्नानं कृत्वा देवतानां तर्पणं यः ददाति, स राजसूयस्य यज्ञस्य पुण्यं प्राप्य, ऋषीलोकं गच्छति। ततो धर्मवित् पुरुषः मिष्रकं प्रति गन्तव्यमिति स्मर्यते, यत्र महात्मना संगमाः कृताः। व्यासेन द्विजातीनां हितार्थं तानि तीर्थानि स्थापितानि इति श्रूयते। मिष्रके यः स्नानं करोति, स सर्वेषु तीर्थेषु स्नानं कृतमिव भवति। ततः व्यासवनं गन्तव्यम्, यत्र संयतः अल्पभोजी स्नात्वा मनोजवे सहस्रगोदानस्य पुण्यं लभते। ततः मदुवनीं गत्वा, शुद्धात्मा पुरुषः देवीस्थानं द्रष्टव्यं; तत्र स्नात्वा, देवपितृपूजनं शौचेन नियमेन च कृत्वा, देवीसंमत्याः सहस्रगोदानस्य पुण्यं प्राप्नोति। कौशिकीदृशद्वत्योः संगमे स्नात्वा, नियताहारः सर्वपापैः विमुक्तः भवति। ततः व्यासस्थलीं आगच्छति, यत्र व्यासः पुत्रशोकेन तप्तः देहमुत्सृजितुम् उद्यतः, तत्रैव देवैः पुनः स्थापितः। तस्मिन्पुण्यस्थले समुपेत्य सहस्रगोदानस्य पुण्यं लभते। ऋणान्तकूपं प्राप्त्वा, तिलप्रमाणं दत्त्वा, ऋणमुक्तः परां सिद्धिं प्राप्नोति। वेदितीर्थे स्नात्वा सहस्रगोदानस्य पुण्यं लभते। अहः सुदिनाख्ये द्वे तीर्थे दुर्लभे, तत्र स्नानं कृत्वा सूर्यलोकं प्राप्नोति। ततः मृगधूमं गन्तव्यं, यत्र रुद्रपीठे स्नात्वा पूजां कृत्वा, त्रिशूलधृतमहात्मनः अś्वमेधस्य फलम् आप्नोति; कोटितीर्थे स्नात्वा सहस्रगोदानस्य पुण्यं लभते। वामनकं गत्वा, विष्णोः पीठे स्नात्वा वामनं पूजयित्वा, सर्वपापविनिर्मुक्तचित्तः विष्णुलोकं प्राप्नोति। कुलंपुने स्नात्वा स्ववंशः शुद्ध्यति। पावनसरोवरं गत्वा, तत्र स्नानात् वायुलोके पूज्यते। अमृतसरोवरे स्नात्वा, अमृतेश्वरं पूजयित्वा, अमृतशक्त्या स्वर्गलोके मान्यः भवति। शालिहोत्रशालिसूर्ययोः तीर्थयोः विधिवत्स्नानात् सहस्रगोदानस्य पुण्यं लभते। सरस्वत्याः श्रीवनं पुण्यस्थानं, तत्र स्नात्वा अग्निष्टोमस्य पुण्यं प्राप्नोति। नैमिषारण्यं प्राप्य, यत्र महर्षयः तपोबलसमृद्धाः कदाचित् समागच्छन्, तानि ऋषयः तीर्थयात्रायाः निमित्तं कुरुक्षेत्रं गतवन्तः, तस्मात् सरस्वत्याः तटे तद्वनं स्थापितम्। तद्वनं महर्षीणां तृप्तिस्थानं जातम्। तत्र स्नानं कृत्वा सहस्रगोदानस्य पुण्यं लभते। एवं नारदः उवाच— ततो धर्मज्ञः कन्यातीर्थं गन्तव्यम्; तत्र स्नानात् अग्निष्टोमस्य फलम्। ततो ब्रह्मणः परमं स्थानं गन्तव्यम्; तत्र स्नातः कश्चन जातिविशेषो ब्राह्मणत्वं प्राप्नोति। शुद्धात्मा ब्राह्मणः परं पदं प्राप्नोति। ततो सोमतीर्थं गन्तव्यम्, तत्र स्नातः सोमलोकं गच्छति। सप्तसारस्वततीर्थं गन्तव्यम्। तत्र महर्षिः मङ्कणकः, ब्रह्मर्षिसंज्ञकः, कदाचित् कुशधेन कर्तनं कृत्वा, तस्य हस्तात् शाकरक्तं निर्गतम्। तद् दृष्ट्वा, स महातपाः हर्षेण पूर्णः, विस्मयं प्राप्य, नृत्यं कर्तुं आरब्धवान्। तस्य तेजसा स्थावरजङ्गमं सर्वं नृत्ये निमग्नम्। तदा ब्रह्मादयः देवाः, तपस्विनः ऋषयः च, तस्य हितार्थं महादेवं प्रार्थयामासुः। देवः तं मुनिं हर्षेण नृत्यमानं दृष्ट्वा, स्थावराणां हितकाम्यया, उवाच— "महामुने, धर्मज्ञ, किं निमित्तं त्वं नृत्यसि? किमिदं तव हर्षकारणम्?" स मुनिः प्रत्युवाच— "द्विजश्रेष्ठ, ब्रह्मन्, पश्य कुशधेन कर्तनेन मम हस्तात् शाकरक्तं प्रवहति। धर्मनिष्ठेन तपसा स्थितेन मया एतत् दृष्ट्वा महाहर्षेण नृत्यं कृतम्।" देवः स्मितपूर्वकं तमुवाच— "ब्राह्मण, अहं तु न विस्मयं पश्यामि—मामपि पश्य।" इत्युक्त्वा, महादेवः तदा स्वाङ्गुष्ठे अङ्गुल्याः अग्रेण आहतवान्। तस्मात् हिमसदृशं भस्म निर्गतम्। तत् दृष्ट्वा मुनिः लज्जितः, पादयोः पतितः। अहं तु रुद्रात् परं देवतां न मन्ये। एवं पुण्यतीर्थयात्रायाः महिमा, पुण्यकथाः च, श्रूयते।