नरदेव! यः कश्चन तस्मिन्पुण्यस्थले उपवासं कुर्यात्, स न पुनः गर्भे जायते, नृपश्रेष्ठ। ततः, राजन्, पुरुषः तस्मात् उत्तमे वनाश्रमे गन्तव्यः; तत्र स्नात्वा सः इन्द्रस्य समीपे स्थानं प्राप्नोति। अनन्तरं, श्रृङ्गतीर्थं गन्तव्यम्—यत् सर्वपापनाशनं—तत्रापि केवलं स्नानेनैव गणेश्वरीलोकं निश्चितं प्राप्नोति। तत्रैव प्रसिद्धं संगमं अस्ति—एरण्ड्याः च नर्मदायाश्च—महापुण्यस्थानं, सर्वपापहरम्। तस्मिन्स्थाने, यः उपवासनिष्ठः सदा ब्रह्मपरायणः च स्नानं करोति, स ब्रह्महत्यापापात् विमुक्तो भवति। ततः, राजन्, नर्मदासागरयोः संगमं गन्तव्यम्, यः जमदग्नि इति प्रसिद्धः, यत्र जनार्दनः सिद्धिं प्राप। तत्र, अनेकयज्ञैः कृतैः, इन्द्रः देवतानां स्वामी अभवत्; राजन्, तस्मिन्संगमे स्नात्वा, त्रयाणां अश्वमेधयज्ञानां फलम् लभते, पश्चिमसागरसंयोगं च, मोक्षद्वारस्य उद्घाटनं अपि। तत्र, देवाः गन्धर्वैः ऋषिभिः सिद्धैः चाप्सरोगणैः सह, त्रिसन्ध्यायाम् देवेशं विमलेश्वरं पूजयन्ति। यः सर्वपापैः शुद्धात्मा भवति, स रुद्रलोकं पूज्यते; विमलेश्वरात् श्रेष्ठं तीर्थं न कदापि जातम्, न भविष्यति। ये तत्र उपवासं कुर्वन्ति, विमलेश्वरदर्शनं च, ते सर्वपापविशुद्धात्मानः रुद्रलोकं यान्ति। ततः, राजन्, उत्तमं केशिनीतीर्थं गन्तव्यम्; तत्र, यः उपवासनिष्ठः स्नानं करोति, एकरात्रं संयम्य, नियताहारः च, तस्य तस्य तीर्थस्य प्रभावात्, ब्रह्महत्यापापात् विमुच्यते। यः सागरेश्वरस्थले सर्वतीर्थानां स्नानं पश्यति, यत्र शिवः द्वयोजनपर्यन्ते वह्न्यावर्ते स्थितः, तस्य तस्य दर्शनात् सर्वतीर्थदर्शनफलं लभ्यते; स निःसंशयं सर्वपापात् मुक्तः रुद्रं गच्छति। नर्मदासंगमात् अमरकण्टकपर्यन्तं, महाभाग, तत्र कोटिपुण्यजलानि सन्ति। तीर्थयात्रा, तीर्थचर्या, यथा मुनिगणैः आचरिता, सर्वे च दिव्याग्निहोत्रविधयः ज्ञाननिष्ठैः क्रियमानाः—एते सर्वे फलप्रदाता इति, राजन्, उक्तम्। यः कश्चिदेतत् नित्यं पठति, वा भक्त्या शृणोति, तम् सर्वाणि तीर्थानि अभिषिञ्चन्ति, नर्मदा च सदा तुष्टा भवति, नात्र संशयः। रुद्रः तेन तुष्टः भवति, महर्षिः मार्कण्डेयः अपि; अपुत्रा पुत्रान् लभते, दुर्भगा भाग्यवती भवति। कन्या पतिं प्राप्नोति, यत् यत् फलम् इच्छति, तत् सर्वं सम्पूर्णं लभते, नात्र किञ्चित् संशयः। ब्राह्मणः वेदं प्राप्नोति, क्षत्रियः विजयी भवति, वैश्यः धनं लभते, शूद्रः शुभां स्थितिं प्राप्नोति। मूर्खः ज्ञानं प्राप्नोति, यः त्रिसन्ध्यायां पठति; स न नरकं पश्यति, न च अधमयोनि जन्म लभते। नारद उवाच—एवं, राजन्, नर्मदायाः परमं पुण्यस्थानं तथा प्राचीनकाले गन्धर्वकन्याभिः उत्पन्नं भयानकं शापजन्यं भयम् अपि उक्तम्। तत्, महाभाग, रेवाजलबिन्दूनां वह्निना नाशितम्; रेवाजलस्पर्शात् मनुष्यः विमुक्तो भवति। युधिष्ठिर उवाच—भगवन्, कथं किमर्थं च ताः कन्याः शप्ताः? कस्य कन्याः, किम् नामानि, कति वा वयः? कथं रेवाजलस्पर्शेन शापान्मुक्ताः, कुत्र स्नाताः? सर्वं विस्तरेण कथय। नर्मदातीर्थस्य महिमा अद्भुतः, यस्य श्रवणमात्रेण पापराशयः नश्यन्ति। यः कश्चिद् ‘नर्मदा’ वा ‘नर्मदानदी’ इति नाम उच्चारयति, तस्य चिरकालं मुक्तिः स्यात्, यावत् चन्द्रतारकाः सन्ति। पूर्वं त्वया रेवायाः परमं माहात्म्यं वर्णितम्; पुनः, भगवन्, तदाख्यानं यथावत् शृणोमि। परमाख्यानं हि बुद्धिमद्भिः साध्यते; तस्मात् त्वां पृच्छामि, द्विजश्रेष्ठ, रेवायाः परमं माहात्म्यं, कन्यानां पुण्याख्यानं कथय। नारद उवाच—शृणु, नृपशार्दूल, धर्मपूर्णं तदाख्यानं; यथा काष्ठे अग्निः निहितः, तथा धर्मो ब्रह्मबीजसमः। शुकसंगीतनामकस्य गन्धर्वस्य कन्या प्रमोहिनी, तथा सुशीला नाम्नी सुशीलस्य कन्या, या गानविद्यायाः निपुणा। चन्द्रकान्तस्य कन्या सुतरा, सुप्रभायाः चन्द्रिका; एतानि तासां अप्सरसां उत्तमानि नामानि, नृप। सर्वाः पञ्च कन्याः, यौवनसमुज्ज्वलाः, सदा भगिन्यः इव सह संवदन्ति। ताः शशिसम्पुटितचन्द्रिकेव विराजमानाः, चन्द्रवदनाः, सुकेशयः, चन्द्रांशुसमप्रभाः। देवेषु ताः क्रीडमानाः, कुमुदेषु चन्द्रिकेव, सौन्दर्यसारसमुत्पन्नाः, दिव्यरूपसमन्विताः। विकसितकुमुदसमस्तन्यः, वसन्ते केतकिपुष्पवत्, नूतनयौवनसम्भूताः, नवपल्लववल्ल्यः इव शोभमानाः। सुवर्णवर्णाः, सुवर्णाभाः, सुवर्णाभरणभूषिताः, सुवर्णचम्पकपुष्पमाल्यधारिण्यः, सुवर्णवस्त्रवसानाः। स्वरशास्त्रनिपुणाः, नानाविकारैः गीतिषु, तालवाद्यरमणीयाः, वेणुवीणावादनकुशलाः। एवं तासां कन्यानां दिव्यरूपसम्पन्नानां, नर्मदातीर्थस्य माहात्म्यं, उपवासस्नानादिनां च पुण्यफलानि, भक्त्या श्रवणपठनयोः च महिमानं, सम्यक् वर्णितम्।