संस्मराम्य अहं पूर्वं तत्त्वं यथाक्रमं। एकदा धर्मपत्नी विषं घोरमाश्रित्य त्वरया मृत्युमुपगत। तां रात्रौ मध्यरात्रे तमसि मृत्युमुपगतम् दृष्ट्वा, भयभीतः अहं तत्रतः पलायितवान्। पलायनकाले राजसेवकैः त्वरितं गृहीतः, चौरमिव मन्यमानैः शिरः शस्त्रेण छिन्नम्। मम मृत्यौ यमदूतैः दुःखमय शरीरं दत्तम्, यमस्य आज्ञया रौरवघोरनरके क्षिप्तः। तत्र षट्सहस्रवर्षाणि तीव्रं दुःखं अनुभूय, तस्यैव पापस्य कारणात् राक्षसत्वे जातः। शतवर्षाणि राक्षसभावे अत्र गतानि, हे नरपतिन्, तव समक्षं मोक्षोपायं कथयिष्यामि। धर्मज्ञ, तवाग्रतः पुण्यकर्म यथासम्मानं कथयामि, यस्य प्रभावात् अस्य तीर्थजलस्य मुखे प्रविष्टम्। तस्मिन्नेव जन्मनि, हरिदिने व्रतमकरवं, व्यापारेण, न चाहं इच्छया, व्यापारीसहायेन रात्रौ जागरणं कृतम्। ततः द्वादशीदिने स्नानानन्तरं भोक्तुं सज्जः, गृहे विष्णुरूपधारी वैष्णवः आगतः। तं दृष्ट्वा क्रुद्धः, तस्याग्रतः कठोरवचनानि उक्तवान्—"क्व गच्छसि, पापिन्, मिथ्याचारिन्, स्त्रीषु मध्ये?" मया एवं उक्तः, स धर्मिष्ठः, मानापमानयोः समः, मौनं गृहं त्यक्त्वा निर्गतः। ततः पत्नी, तं समीपं गत्वा, पादौ स्पृश्या, तं पुण्यपुरुषं गृहे आनयत्। मया अपमानितः स महात्मा कोपं न कृतवान्, तस्याः श्रद्धया स सन्तुष्टः मित्रमिव अभवत्। पत्नी तं सम्यक् पूजयित्वा, उत्तमासनं दत्त्वा, "प्राणनाथ, त्रैलोक्यविजयी, अन्नं भुङ्क्ष्व," इत्युक्त्वा। ततः अहं, मुखं नमयन्, तं महात्मानं नम्रभावेन, "उत्तिष्ठ, क्षुधां शमय," इत्युक्तवान्। ततः सा सुकुमारी तस्य पादौ प्रक्षाल्य उत्तमासनं दत्त्वा पुनः स्थापयत्। तस्य बुद्धिमतः अन्नपात्रं दत्त्वा, पत्नी पुनः पुनः प्रेरयित्वा, जलं अपि दत्तवान्। स धर्मात्मा, अन्नं भुक्त्वा, निर्व्यग्रः, "हरे राम, हरे कृष्ण," इति जपन् निर्गतः। एतत् पुण्यं मया न स्वतः कृतं, किन्तु तया स्त्रिया, यस्य प्रभावात् अस्मिन जन्मनि तीर्थजलं प्राप्तम्। शिवशर्मा आह—विष्णुशर्मा तद्वचनं उक्त्वा राक्षसस्य समीपे स्थितः; तव पूर्ववाहकाः दिव्यदेहधारिणः आकाशे तव समक्षं भाषन्ते। ते यात्रिकाः उक्तवन्तः—"हे नरपतिन्, हे धर्मज्ञ, अकालमृत्युम् प्राप्ताः वयं तव कृपया, तीर्थजलम् पीत्वा, दिव्यत्वम् प्राप्ताः। धनलोभेन तव साहाय्ये वयं मार्गभ्रष्टाः, किन्तु मृत्युकाले अपि धनलोभो नष्टः। तीर्थराजस्य जलं उदरे स्थितम्, मृत्युकाले तस्य प्रभावेन, धनाधिपतेः सख्यं प्राप्तम्। वयं तव नमः कृत्वा, धनराज्यं गच्छामः, दिव्यरत्नभूषितैः विमानैः आगत्य।" "त्वं तीर्थराजे विलम्बं मा कुरु, वेदप्रकाशे तीर्थे तेन सह शीघ्रं पारं गच्छ, तं अपि शीघ्रं पारं आनय।" शिवशर्मा आह—एवं उक्त्वा, ते उत्तरदिशं दिव्यविमानध्वन्या आकाशे निर्गताः। ततः मम पिता, व्यापारी, रात्रिचरराक्षसं प्रति उक्तवान्—शरभः आह—"उत्तिष्ठ, वेदप्रकाशे तीर्थे शीघ्रं मां आनय।" "ज्वरपीडितः अहं पादयात्रां कर्तुं न समर्थः, त्वं एव मां तीर्थे आनयितुं शक्यः।" शिवशर्मा आह—"एवं भवतु," इति रात्रिचरः व्यापारीं सान्त्व्य, स्कन्धे स्थाप्य, तीर्थे शीघ्रं अगच्छत्। तत्र उभौ नरपतिराक्षसौ केवलं स्नानं कृत्वा तस्मिन उत्तमतीर्थे स्थितौ। ततः पितुर्महाज्वरकष्टं श्रुत्वा, मातृप्रेषितः गृहं त्यक्त्वा आगतः। तत्र आगत्य, पितरं ज्वरपीडितं दृष्ट्वा, शिरः नमित्वा, आशीर्वादं प्राप्त्वा, तेन संवादं कृतम्। शरभः आह—"किमर्थं, प्रियपुत्र, दीर्घमार्गे आगतः? किञ्चिद् दिवसान् स्थित्वा स्वकार्यं कुरु।" "मम मित्रं विकटः नाम राक्षसः आगच्छति, त्वं उत्थाय तस्य पादौ प्रणम्य पतितुम्। तस्य कोपं न भवति, हिंसाकर्म त्यक्तम्, तीर्थे आगत्य मम समीपे स्थितः।" शिवशर्मा आह—पितुः वचनं श्रुत्वा, महात्मनः शरभस्य, उत्थाय तस्य पादौ साष्टाङ्गं प्रणम्य पतितः। ततः राक्षसः बाहुभ्यां उत्थाप्य, आलिङ्ग्य, "स्वागतं, मित्रपुत्र," इति आशीर्वादं दत्तवान्। राक्षसः आह—"प्रिय, तव पितुः ज्वरकष्टं श्रुत्वा आगतः, पुण्यं तस्य तिलोदकं दत्त्वा प्राप्तम्। स्नानं कृत्वा स्वकर्म कुरु, पूर्वजन्मस्मृतिर्भविष्यति।" शिवशर्मा आह—एवं उक्त्वा, तीर्थस्य उत्तमजलं स्नानाय प्रविष्टः, पूर्वजन्मस्य शुभाशुभकर्म स्मरन्। तत्र सम्यक् स्नानं कृत्वा, पितुः समीपं आगत्य, राक्षसस्य धर्मकथां पृष्टवान्—"कथं तव धर्मशीलता?