स ब्राह्मणः तं वृषभं प्रति क्रुद्धः स्वरेण व्याहरन्, "क्व गच्छसि, हे वृषभ? अद्य तव साक्षात् संहारं करिष्यामि, पापात्मन्!" इति। एवं तस्य वचनं श्रुत्वा, तेन आहतः स ब्राह्मणः तं वृषभं दिवं गच्छन्तं दृष्ट्वा, विस्मितः तं दिवि स्थितं विलोकयामास; एषा हि परमाश्चर्या बभूव। ततः रुद्रः हास्यं कृत्वा तत्र स्थितः; स मुनिः तस्य समीपे स्थित्वा, तृतीयं नेत्रं दृष्ट्वा, लज्जया भूमौ पतितः। स भूमौ प्रणिपत्य, परं देवं स्तोतुं प्रचक्रमे—"नमस्कृत्य त्वां, भूतनाथं, जगदुत्पत्तिस्थितिलयकारणं, दिव्यरूपं, संसारभीतः, किञ्चिद् वक्तुमिच्छामि। हे भगवन्, तव गुणसमूहं मनुष्यैः कः कथयितुं समर्थः? वासुकिरपि यदि सहस्रवदनः स्यात्, तर्हि तव यशः वक्तुं न शक्नुयात्। भक्त्या अपि, हे शंकर, जगन्नाथ, मम स्तुतिः केवलं बाल्यप्रलापः; क्षमस्व, भगवन्, तव पादयोः पतितं मां कृपया अनुगृहाण। त्वं रक्षणे सत्त्वं, सृष्टौ रजः, संहारे तमः; त्वत्तोऽन्यः देवो नास्ति, हे लोकनाथ। यमः नियमः यज्ञः दानं वेदाध्ययनं ध्यानं च—एतेषां सहस्रांशोऽपि तव भक्तेः तुल्यं न भवति। तव भक्तानां लक्षणानि—रससंपदा, रसायनानि, खड्गः, अञ्जनं, पादत्राणानि, अन्यानि च—अस्मिन्नेव लोके साक्षात् दृश्यन्ते। यः कपटेन अपि नमति, तस्य धर्मं ददासि, हे भगवन्; किन्तु केवलं भक्तिरेव संसारबंधनच्छेदिनी, सा मोक्षाय कल्पिता। परमेश्वर, रक्ष मां—योऽहं परदारद्रव्यासक्तः, अवमानदुःखतापदग्धः, पराननं न पश्यन् स्थितः। दम्भदाहदग्धं, क्षणिकदुर्लभसमृद्ध्यालोलं, क्रूरं, विपथगं, पतितं च मां उद्धर। मम आशाः केवलं दुःखदायिनः इन्द्रियबन्धुना एव पूर्यन्ते; किं त्वं, हे शङ्कर, मम मोहिनं हास्यसि? शीघ्रं मम तृष्णां निवारय, लक्ष्मीः हृदि नित्यं वासय, मदमोहबंधनं छिन्धि, मां चोद्धर, महादेव। एषा स्तुतिः 'दयासंभावना' नाम, दिव्या, सिद्धिदा; यः भक्त्या पठति, तं शिवः तुष्टः भवति, यथा भृगुम्। तदा ईश्वरः उवाच—"तुष्टोऽस्मि ते, ब्राह्मण, यद्वाञ्छसि वरं वृणु; उमया सहितः देवो वरं दास्यति।" भृगुरुवाच—"यदि तुष्टः असि, भगवन्, यदि मे वरः दातव्यः, तर्हि रुद्रवेदी भूयात्—एतत् मम साधय।" ईश्वरः उवाच—"एवं भविष्यति, ब्राह्मणश्रेष्ठ; एषा क्रोधस्थानं भविष्यति; पितरः पुत्रैः सह वाक्साम्यं न प्राप्स्यन्ति।" ततः प्रभृति, ब्रह्माद्याः सर्वे देवा, किन्नरैः सहिताः, तत्र भृगुतीर्थे, यत्र महेश्वरः तुष्टः, पूजां चक्रुः। तस्य तीर्थस्य दर्शनात्, साक्षात् पापमुक्तिः स्यात्; स्वेच्छया वा, परवशेन वा, तत्र प्राणी मृत्युमुपैति। तेषां परमगुह्यः मार्गः निःसंशयं लभ्यते; एतत् क्षेत्रं विशालं, सर्वपापनाशनं च। ये तत्र स्नानं कुर्वन्ति, स्वर्गं यान्ति; ये तत्र म्रियन्ते, पुनर्जन्म न प्राप्नुवन्ति। तत्र काले, पादत्राणं, छत्रं, अन्नं, सुवर्णं च दातव्यम्। यदन्नं शक्त्या दीयते, तत् अक्षय्यं भवति; यः सूर्यग्रहणे यथाशक्ति दानं ददाति—यद् दत्तं, तद् अक्षय्यं भवति; चन्द्रसूर्यग्रहणे वृषदानं श्रेष्ठम्। मूढाः, विष्णोर्मायया मोहिताः, दिव्यं वृषतीर्थं नर्मदायाः स्थितं न जानन्ति, राजन्। योऽपि एकवारं भृगुतीर्थस्य माहात्म्यं शृणोति, सर्वपापात् विमुक्तः रुद्रलोकं प्राप्नोति। ततः, राजन्, गौतमेश्वरं श्रेष्ठं गन्तव्यं; तत्र स्नात्वा, उपवासपरायणः, ब्रह्मलोकसम्मानं प्राप्नोति, सुवर्णरथमारूढः। स पापमुक्तः, वृषशुद्धं स्थानं गच्छति; नर्मदायाः स्थितं तद् सर्वपापनाशनं, तत्र स्नानात् ब्रह्महत्यापि नश्यति। यः तत्र प्राणां त्यजति, स चतुर्भुजः, त्रिनेत्रः, रुद्रसमबलः भवति। स दशसहस्रकल्पपर्यन्तं रुद्रतेजसाऽन्वितः निवसति; दीर्घकालेन, पृथिव्याः एकाधिपः भवति। ततः, राजन्, एरण्डीतीर्थं श्रेष्ठं गन्तव्यम्; यत् फलं प्रयागे दृष्टं, मार्कण्डेयेन उक्तं, तत् स्नानमात्रेण लभ्यते, विशेषतः भाद्रपदशुक्लाष्टम्यां। एकरात्रोपवासं कृत्वा तत्र स्नात्वा, यमदूतैः न बाध्यते, इन्द्रलोकं प्राप्नोति। ततः, राजन्, यत्र जनार्दनः सिद्धः, हिरण्यद्वीपं नाम, सर्वपापनाशनं, तत्र गन्तव्यम्। तत्र स्नात्वा, धनवान् रूपवान् च भवति; ततः, राजन्, महत् कनखलतीर्थं गन्तव्यम्। तत्र, राजन्, गरुडः तपः अकरोत्; तत् सर्वलोकेषु प्रसिद्धं, योगिनी तत्र वसति। सा योगिभिः सह क्रीडति, शिवेन सह नृत्यति; तत्र स्नात्वा, राजन्, रुद्रलोके सम्मानं लभते। ततः, राजन्, परमं ईषातीर्थं गन्तव्यम्; तत्र ईश्वरः मोक्षं प्राप्य, निःसंशयं ऊर्ध्वं याति। ततः, राजन्, यत्र जनार्दनः वराहरूपं धारयन् सिद्धः, तं परमं स्थानं गन्तव्यम्। एवं, राजन्, एतेषु पुण्यतीर्थेषु स्नानदानादिभिः, जीवः पापात् विमुक्तः, दिव्यलोकान् प्राप्नोति, शिवस्य च अनुग्रहं लभते।