सः स्थिरचित्तः मां तस्मिन्पलङ्के स्थापयित्वा स्वगृहं प्रति प्रस्थितवान्। स यात्री च तस्य वाहकाः च अद्य ग्रसिता इति मया उक्तम्। त्वया पीतम् एतत् जलम्—शृणु, एतस्य तीर्थस्य नाम—इन्द्रस्य खाण्डववने या उत्तमा यमुना नदी। तस्याः तटे हरिप्रस्थं नाम परमपवित्रं क्षेत्रं विद्यते; तत्र देवगुरोः तीर्थं सर्वकामफलप्रदं स्थितम्। तस्य जलस्य पानात् ते स्मृतिरेवोत्थिता, वेदान् अपि प्रबोधयामास; एतत् सर्वं यथापृष्टं त्वां प्रति मया निवेदितम्। इदानीं त्वामपि अहं किञ्चित् पृच्छामि—त्वं शीघ्रं मे ब्रूहि, निशाचर! किं त्वं पूर्वजन्मनि कृतानि कर्माणि स्मरसि? कथं पापं कृतवान् येन राक्षसत्वं प्राप्तवान्? राक्षसः उवाच—पूर्वं अहं ब्राह्मणः आसम्, पुण्यकुले वेदविदां मध्ये जातः; किन्तु दुष्टाचारः, धर्महीनः च आसीत्। नित्यं द्यूतक्रियायां प्रवृत्तः, तत्र निपुणैः सह क्रीडन्, स्वधनं पितृधनं च नष्टवान्। पितरः मम कर्माणि राज्ञे तैः जनैः निवेदितवान्; ततो नगरात् बहिष्कृतः, निर्धनः, ग्रामस्य अन्तर्भूमौ गतः। तत्र देवकः नाम मम मित्रं, उत्तमः ब्राह्मणः, तेन गृहे रक्षितः, स्नेहेन चिरकालं पालितः। तत्र सुखेन वसन्, अहं कामवशात् तस्य सुन्दरीं पत्नीं मित्रस्य अनुपस्थितौ बलात् गृहीत्वा दुष्कर्म अकरवम्। सा साध्वी स्त्री विषं पीत्वा तत्क्षणमेव मृत्युमुपागता; तां रात्रौ मध्यरात्रे तमसि दृष्ट्वा अहं पलायितवान्। पलायमानं मां राजपुरुषाः गृहीत्वा, चौर इति मत्वा, शस्त्रेन शिरः छिन्नम्। मृतस्य मे यमदूताः कष्टदेहे स्थापयित्वा, यमस्य आज्ञया भीषणं रौरवं नरकं प्रक्षिप्य। तत्र षट्सहस्रवर्षाणि घोरं दुःखं अनुभूतम्; तेनैव पापेन राक्षसत्वं प्राप्तवान्। शतवर्षाणि इदानीं राक्षसयोनेः व्यतीतानि, नृपश्रेष्ठ; तव समीपे मोक्षोपायं वक्ष्यामि। धर्मज्ञ! तवाग्रे निवेदयामि यत् पुण्यकर्म यदेनं तीर्थजलं मम मुखे प्रविष्टम्। तस्मिन् जन्मनि, हरिवासरे व्रतमकरवं; अनिच्छया अपि, वणिजा सह रात्रौ जागरणं कृतम्। द्वादश्यां स्नात्वा भोजनाय उद्यतः, मम गृहे विष्णुरूपधारी कश्चित् वैष्णवः आगतः। तं दृष्ट्वा क्रुद्धः, तस्य पुरतः कठोरवचनानि उक्तवान्—‘क्व गच्छसि, पाप, कपटिन्, स्त्रीषु मध्ये?’ इति। मया एवमुक्तः स धीरः, सममान्य मानापमानयोः, मौनं गृहात् निर्गतः। ततः मम धर्मपत्नी तं उपगम्य पादयोः पतित्वा तं पुण्यात्मानं गृहं नीतवती। मया तिरस्कृतोऽपि, स महात्मा न किञ्चित् कोपं कृतवान्; सा श्रद्धया तं सख्यवत् प्रहृष्टः आसीत्। सा तं सम्यक् पूजयित्वा, उत्तमासने उपवेश्य, उवाच—‘प्राणनाथ, त्रैलोक्यविजयिन्, अन्नं भुङ्क्ष्व।’ इति। सा धर्मपत्नी एवं उक्त्वा, अहं लज्जितमुखः, सान्नत्येन तं महात्मानं प्रार्थितवान्—‘उत्तिष्ठ, क्षुधां निवर्तय।’ इति। ततः सा तन्वी स्वयमेव तस्य पादौ प्रक्षालयित्वा, पुनः उत्तमासने उपवेश्य। अहं तस्मै बुद्धिमते अन्नपूर्णं पात्रं दत्तवान्; सा पुनः पुनरपि जलं दातुं मां प्रेरयामास। स तु धर्मात्मा, अन्नं भुक्त्वा, प्रशान्तचित्तः, ‘हरे राम, हरे कृष्ण’ इति कीर्तयन् निर्गतः। एवं मया कृतं पुण्यं, वणिक्, न स्वयमेव, किन्तु तया स्त्रिया; येन अस्मिन्नेव जन्मनि तीर्थजललाभः जातः। शिवशर्मा उवाच—एवं विष्णुशर्मा तानि वचनानि उक्त्वा, राक्षसस्य पुरतः स्थितः। तदा ते यात्रिकाः, पूर्वं यः तव वाहकाः आसन्, दिव्यशरीरधारिणः, आकाशात् त्वां संबोधितवन्तः। यात्रिकाः ऊचुः—नृपते, आर्य, अकालमृत्युम् अपि प्राप्ताः स्मः, तव प्रसादेन एतत् जलं पीत्वा दिव्यत्वं प्राप्तवन्तः। वित्तलोभेन, वणिजां नाथ, तव सहवासं प्राप्नुवन्; मृत्युक्षणे अपि, वित्तेच्छा नष्टा। अस्य तीर्थराजस्य जलं यत् अस्माकं उदरे स्थितम्, तस्य प्रभावेन, मृत्युकाले, धनाधिपतेः सख्यं प्राप्तम्। त्वां नमस्कृत्य वयं यान्ति, वित्तनाथ, तव नगरीं प्रति, तव सेवकैः अनयद्भिः विमानैः, नानाविधानरत्नालङ्कृतैः। गच्छ त्वं, वेदप्रकाशकस्य तीर्थस्य विलम्बं मा कुरु; त्वं, आर्य, अस्य साहाय्येन तीर्थं तर, तमपि शीघ्रं पारय। शिवशर्मा उवाच—एवं उक्त्वा ते दिव्ययानरवैः व्योम्नि निर्गताः, उत्तरदिशं प्रति प्रस्थिताः। ततः मम पिता, वणिक्, रात्रौचरं राक्षसं प्रति उवाच—शरभ उवाच—उत्तिष्ठ, शीघ्रं मां वेदप्रकाशकं तीर्थं प्रति नय। तप्तः अस्मि, पादयात्रया गन्तुं न शक्नोमि; त्वां विना अन्यः कोऽपि मां तत्र नेतुम् अर्हति। शिवशर्मा उवाच—‘एवमस्तु’ इति रात्रौचरः तं वणिजं सान्त्वयन्, स्कन्धे आरोप्य, शीघ्रं तस्मिंस्तीर्थे अगच्छत्। तत्र तौ, नृपश्रेष्ठः राक्षसश्च, केवलं स्नानं कृत्वा, तस्मिन्सर्वतीर्थश्रेष्ठे स्थितवन्तौ। तदा मम पितुः महतीं तीव्रपीडां श्रुत्वा, जननीया प्रेषितः, स्वगृहात् निर्गतः।