शिवशर्मा उवाच—एवं तेन उक्तः स पुरुषः तस्य पित्र्यं धनं स्वीकृत्य त्रिणि सुवर्णमुद्राणि दत्तवान्। ततः स लवणनगरं प्रति जगाम। तत्रैकां रजनीं व्यतीत्य, सः पालकीं सह परिचारकैः वाहकैश्च आनयत्। द्वे सुवर्णमुद्रे दत्त्वा, पुत्रं स्वगृहं प्रति आनयत्। तदनन्तरं, स दुष्टबुद्धिः पुरुषः द्वे मुद्रे स्वीकृत्य, श्रेष्ठं वैश्यं शरभं पालक्याम् उपवेश्य, शीघ्रं वाहकान् प्रेरयन्, तं यात्रिकः काञ्चनकुब्जं प्रति प्रस्थितः। यात्रायाः मध्ये, पुण्यस्थले, तेन कूपोदकं गृहीतम्। तृषार्तं शरभं किञ्चित्किञ्चित् जलं दत्त्वा, यात्रिकः मार्गे अग्रे गच्छति स्म। ततः सरसः तटे विश्रान्त्यै तत्र स्थिता, स्नात्वा भोजनं कृत्वा पुनः शीघ्रं प्रस्थिताः। किञ्चित् दूरीं गत्वा, तृष्णार्ताः ते कूपोदकं पित्वा, तदपि शरभाय दत्तम्। तस्मिन्नेव समये, विकट इति नाम्ना भीषणः राक्षसः, कानने विचरन्, तान् यात्रिकान् दृष्टवान्। सः तान् दृष्ट्वा, तृष्णया पीडितः, वेगेन विकटमुखः तत्राभ्येत्य, भूमिं कम्पयन्, वाहकान् यात्रिकं च गृहीत्वा, तेषां सहितं वस्त्रादिकं चाकर्षन्, आकाशे परिभ्रम्य, तान् भूमौ पातयामास। तेन वेगेन तेषां प्राणाः निष्क्रान्ताः। तेषां मांसं खादित्वा, रुधिरं पिबन्, अग्रे स्थितं रोगार्तं शरभं दृष्ट्वा चिन्तयामास—"क्व गच्छेत् एष रोगी?" इति। "अहं एनं खादिष्यामि, ततः जलं पिबामि" इति निश्चित्य, सः कूपोदकं गृहीत्वा नदीतीरं गतः। तत्र निशाचरश्रेष्ठः तदुदकं मुखे क्षिप्त्वा, यदा तद् जलं पिबन्, तदा तस्य पूर्वजन्मस्मृतिरेव समुत्पन्ना। तेन हिंसाकर्मणा जातः, मृगस्य वधात् निवृत्तः, पूर्वजन्मकृतं पापं अपि स्मृतमगात्। ब्राह्मणकुले जातोऽपि, तेन पापेन राक्षसत्वं प्राप्तम्। तद् पापं स्मृत्वा, शीघ्रं मृगस्य समीपं गतः, ज्ञानं पुनः प्राप्तवान्। तदा स राक्षसः मम पितरं प्रति इदं वचनमुवाच— "कः त्वं, के चेमे मया भीषणरूपेण राक्षसेन भक्षिताः? केषां कृतं पापं, केषां कुले जाताः?" इति। "कस्य तीर्थस्य इदम् उदकं, यस्य प्रभावेन अहं पापात्मा अपि पूर्वजन्मस्मृतिं प्राप्तवान्?" तदा वैश्यः उवाच—"अहं वैश्यः, श्रेष्ठ राक्षस, मम गृहं काञ्चनकुब्जे। पुण्यस्थलेषु भ्रमन्, अद्य इन्द्रप्रस्थं प्राप्तः। तत्र दैवयोगात् ज्वरपीडितः अभवम्। तदा मम मनसि कुत्सितेन मार्गे स्वगृहं प्रतिगन्तुम् अभिलाषः उत्पन्नः। तत्र कश्चित् यात्रिकः वर्षेण पीडितः आगतः। तम् अहं याचितवान्—'पालकीं आनय, मां गृहं नय' इति। तेन शीघ्रं पालकी आनितम्। सः मां तत्र उपवेश्य, गृहं प्रति प्रस्थितः। स यात्रिकः च पालकीवाहकाः च त्वया भक्षिताः। त्वया पीतं यदिदं जलं, तस्य तीर्थस्य शृणु। इन्द्रस्य खाण्डववने यमुनानदी अस्ति। तस्याः तटे हरिप्रस्थं श्रेष्ठं पुण्यस्थानम्। तत्र देवगुरोः तीर्थं, सर्वकामफलप्रदं। तस्य जलस्य पानात् ते स्मृतिरेव समुत्पन्ना, वेदबोधनं जागरूकम् अभवत्। एतद् सर्वं तुभ्यं उक्तम्।" "अद्य अहं त्वां पृच्छामि—पूर्वजन्मकृतं कर्म स्मरस्य वा? किं पापं कृतं येन राक्षसत्वं प्राप्तः? वद शीघ्रं।" तदा राक्षसः उवाच—"पूर्वं ब्राह्मणः अहं, वेदविदां कुले जातः, किंतु दुष्टाचारः, अधार्मिकः। शृणु यथावत् वदामि। सदा द्यूतक्रीडायां रतः, स्वधनं पितृधनं च नष्टवान्। पितरं मम तेषां जनानां द्वारा राज्ञे निवेदितवान्। तेन नगरे निर्वास्य, निर्वित्तः ग्रामस्य सीम्नि अगच्छम्। तत्र देवक इति मे मित्रं ब्राह्मणश्रेष्ठः। स मां गृहे रक्षितवान्, दीर्घकालं स्नेहेन पालितः। तत्र सुखेन वसन्, कामवशात् तस्य सुन्दरीं भार्यां मित्रस्य सति अभावे बलात् गृहीत्वा दूषितवान्। सा साध्वी स्त्री विषं पीत्वा तत्क्षणमेव मृत्युमुपगता। तामर्धरात्रे तमसि दृष्ट्वा, अहं पलायितः। पलायमानं मां राजपुरुषाः गृहीत्वा, चौरं मन्यन्तः, शिरश्छेदं कृत्वा हत्वा। मृत्युपरान्तं यमदूतैः ताम्यन्तं शरीरं प्राप्तः। यमस्य आज्ञया रौरवनाम्नि घोरे नरके क्षिप्तः। तत्र षट्सहस्रवर्षाणि तीव्रं दुःखं भुक्तम्। तस्मात् एव पापात् राक्षसत्वं प्राप्तम्। शतवर्षाणि अत्र राक्षसत्वे व्यतीतानि। मोक्षोपायं वक्ष्यामि।" "हे पुण्यशालिन्, यत् पुण्यकर्म तेन तीर्थोदकं मम मुखे प्रविष्टं, तत् त्वां श्रद्धया वदामि। तस्मिन् एव जन्मनि, हरिवासरे व्रतमकरवम्। व्यापारेण, अनिच्छया अपि, रात्रौ वैश्येन सह जागरणं कृतम्। ततः द्वादश्यां स्नात्वा, भोजनाय उद्यतः, तदा मम गृहे विष्णुरूपधारी कश्चित् वैष्णवः आगतः। तम् दृष्ट्वा, क्रुद्धः, तं प्रति कटुवचनानि उक्तवान्—'क्व गच्छसि, पाप, कपटिन्, स्त्रीषु संचारन्?' इति। मया एवं उक्तः स धर्मनिष्ठः, समदुःखसुखः, मौनं कृत्वा, गृहेनिष्क्रान्तः।" एवं शिवशर्मा कथां सम्यक् निवेदयामास।