हरस्य कोपेन तेषां बलं बुद्धिश्च विनष्टं जाता। ततः संवतर्को नाम महावायुः कल्पान्तसदृशः प्रवर्तते। स उत्तेजितः, अग्ने श्रेष्ठ, उच्चस्थानानि ताडयति; तत्र वृक्षा दीप्तिमन्तः ज्वलन्ति, शिखराणि पर्वतानां पतन्ति। सर्वं च सञ्चलितं, क्रन्दनैः च मूर्छया च पूर्णं, सर्वाणि उद्यानानि शीघ्रं दह्यन्ते। तेनैव ज्वलनाग्निना सर्वं प्रज्वलितं, तीक्ष्णशिखाभिः दग्धं—वृक्षाः, उद्यानवाटिकाः, विविधगृहाणि च। दशसु दिशासु यज्ञाग्निः प्रज्वलति; ततो दशसु दिशासु शिलाः क्षिप्यन्ते, विभक्ताः। स आग्निः सहस्रशः भीष्णजिह्वाभिः प्रज्वलति; सम्पूर्णा नगरी किम्शुकवनसदृशी दीप्तिमती दृश्यते। धूमेन गृहात् गृहम् गतुं न शक्यते; हरस्य कोपाग्निना दग्धाः ते महात्यागेन क्रन्दन्ति। सर्वतः दग्ध्वा त्रिपुरा विनष्टा; सहस्रशः राजप्रासादशिखराणि विदीर्णानि। विविधरत्नभूषितानि आश्चर्यपूर्णानि प्रासादाः, रम्यगृहाणि च, ज्वलनाग्निना दग्धानि। ज्वलनः वृक्षवाटिकाः जनस्थानानि च पीडयति; सर्वेषु देवालयेषु सर्वं प्रज्वलितं दग्धं च। अग्निस्पर्शेन ते बहुधा रुदन्तः भूमौ पतन्ति; तत्र अंगारपर्वताः शिखराणि इव दृश्यन्ते। दग्धाग्निना पीडिताः, ते परस्परं आलिंग्य, देवेशं स्तुवन्ति—"रक्ष मे, भगवन्!" इत्युक्त्वा। तत्र शतशः सहस्रशः दानवाः दग्धाः; हंसबकयुक्तं पद्मसरोवरं अपि दग्धं। नगरीयवनानि दीर्घसरोवराणि, शतयोजनविस्तृतानि, ताजिलवद् नवपद्मैः आच्छादितानि, अग्निना दग्धानि। तत्र रत्नमालिनः प्रासादशिखराणि पर्वतशिखरसदृशानि, अग्निना दग्धानि, निर्जलमेघवत् पतन्ति। हरस्य कोपेन प्रेरितः अग्निः नारीबालवृद्धपशुपक्ष्यश्वैः सह निर्दयतया ज्वलति। अनेकाः जनाः पत्नीसहिताः, सुतान् आलिंग्य, सुप्ताः, त्रिपुरनाशकाग्निना दग्धाः। तदा ज्वलितायां नगरीं अप्सरसाम् इव रम्याः स्त्रियः, ज्वलनजिह्वाभिः ताडिताः, भूमौ पतन्ति। एक कन्या, विशालाक्षी, मुक्ताहारभूषिता, धूमेन आवृता, ज्वलनशिखाभिः दग्धा। पुत्रं चिन्तयन्ती भूमौ पतति; अन्याः कन्या सुवर्णसदृशी, नीलमणिभूषिता, धूमेन आवृता भूमौ पतति; अन्याः मित्रहस्तम् गृहीत्वा, बालैः सह दग्धा। एताः दिव्यरूपाः स्त्रियः, विमूढाः, व्याकुलाः, दृष्ट्वा, एकाः अञ्जलिं कृत्वा, शिरः नमत्या, अग्निं प्रार्थयति—"यदि पापपुरुषेषु प्रतिकारं इच्छसि, स्त्रीषु का दोषः? गृहेषु पञ्जरस्थकोकिलवत् स्त्रियः।" "हे निर्दय, लज्जाहीन, दुष्ट, स्त्रीषु कोपः ते किमर्थम्? न दया, न लज्जा, न सत्यं, न शुद्धता ते।" "नानारूपवर्णयुक्तः त्वं—किं न श्रुतं जगति, सर्वाः स्त्रियः न वध्याः?" "स्त्रीदाहपीडनस्य ते का पुण्यता? न दया, न करुणा, न सौम्यता स्त्रीषु।" "विदेशेषु अपि स्त्रीदाहदर्शनं कृपां जनयति; त्वं विदेशेषु अपि निर्दयः, दुःसाध्यः, अज्ञः।" "दाहविनाशे ते गुणाः; यदि एताः स्त्रियः दुष्टाः, तर्हि किमर्थं ताः पतयति?" "हे दुष्ट, निर्दय, लज्जाहीन, अल्पभाग्य, निराश, दुष्टाचारी, युवतिषु निर्दयतया दग्धः।" एवं विलपन्त्यः, बहुधा रुदन्त्यः, अन्याः शोकविह्वलाः, पुत्रशोकात् क्रोधेन विलपन्त्यः। निर्दयः अग्निः, सर्वशत्रुसदृशः कोपितः, पद्मसरोवरेषु जलमपि दहति, कूपेषु अपि। "दग्ध्वा, हे विदेशिन्, कं भाग्यं दास्यसि?" इत्युक्त्वा विलपन्त्यः, अग्निः उवाच—"वैश्वानरः—न स्वेच्छया दहामि; आज्ञाकारः अहम्, न अनुग्रहदाता।" "अत्र कोपवशात् यथेष्टं संचरामी;" ततः बाणः, महातेजाः, त्रिपुरं ज्वलन्तं दृष्ट्वा—"आसीनः उवाच—'देवैः नष्टः अस्मि—अल्पगुणा दुष्टाचाराः मनुष्याः—ईश्वराय समर्पितः।'" "निष्कारणं महात्मना शंकरः दग्धः; अन्यः शत्रुः मां न हन्ति, केवलं महेश्वरः।" "उत्तिष्ठन्, त्रिलोकनाथलिङ्गं शिरसि स्थापयित्वा, नगरद्वारात् निर्गत्य, स्वमित्रान् त्यक्त्वा।" "रत्नानि रम्याः स्त्रियः च गृहीत्वा, लिङ्गं शिरसि स्थापयित्वा, नगरीमध्ये स्थापयामास।" "देवेशं शिवं त्रिलोकनाथं स्तुत्वा—'हे हर, यदि त्वया दग्धः अस्मि, तर्हि त्वं अपि शंकरः वध्यः।'" "महादेव, तव कृपया मम लिङ्गं न विनश्यतु; सदा मया पूजितं, परमभक्त्या, महादेव।" एवं हरस्य कोपाग्निना त्रिपुरनगरी विनष्टा, दानवाः दग्धाः, स्त्रियः शोकविह्वलाः, बाणः शिवलिङ्गं स्थापयित्वा शिवं स्तुत्वा कृपां याचते।