अथ कथा प्रवर्तते— अग्रे अग्निम् स्थापयित्वा, मुखे वायुं समर्प्य, चत्वारः वेदाः अश्वाः अभवन्, सर्वैः देवैः रथः निर्मितः। अश्विनौ चक्रे अभवतः, चक्रधारी स्वयम् अक्षे स्थितः, इन्द्रः धनुषः अग्रे, वैश्रवणः शरे स्थितः। दक्षिणे यमः, वामे भीषणः कालः, गन्धर्वाः प्रसिद्धाः चक्रार्गेषु स्थापिताः। प्रजापतयः उत्तमः रथः आसीन्, ब्रह्मा स्वयं सारथिः अभवत्; एवं देवानां प्रभुः सर्वैः देवैः रथं निर्मितवान्। स देवः स्तम्भवत् तत्र सहस्रवर्षाणि स्थितः; त्रिपुराणि त्रयाणि मिलित्वा आगच्छन्ति। ततः त्रिशिरः शरेण तानि त्रिपुराणि विदारितानि; रुद्रः त्रिपुरे तं शरं सन्ददात्। तेषां तेजः नष्टम्, स्त्रियः उत्पन्नाः, बलं भग्नम्, सहस्राणि अपशकुनानि नगरे प्रादुरभवन्। त्रिपुरविनाशाय स कालरूपः अभवत्; ते हासं विसर्जयन्ति, काष्ठरूपाणि अपि प्रकटितानि। ते निमील्य च नेत्राणि उद्घाटयन्ति, अद्भुतानि कर्माणि कुर्वन्ति, स्वप्ने रक्तवस्त्राभरणं स्वं पश्यन्ति। स्वप्ने विपरीतानि अपशकुनानि अपि पश्यन्ति; तत्र तैः जनैः तानि लक्षणानि दृश्यन्ते। तेषां बलं बुद्धिः च हरस्य कोपेन विनष्टम्; महावायुः संवर्तकः, युगान्तसदृशः, उत्पन्नः। स वायुः अग्निस्रेष्ठ, उत्तमानि स्थानानि कम्पयति; तत्र वृक्षाः दह्यन्ति, शिखराणि पतन्ति। सर्वं कम्पितम्, क्रन्दनैः च मूर्च्छया पूर्णम्; सर्वे उद्यानानि शीघ्रं दह्यन्ति। तेन अग्निना सर्वं ज्वलितम्, तीक्ष्णशिखाभिः दह्यमानम्—वृक्षाः, उद्यानवाटिकाः, गृहाणि च। दशसु दिशासु यज्ञाग्निः प्रज्वलितः; ततः दशसु दिशासु शिलाः क्षिप्ताः, विभक्ताः। सहस्रशः तीक्ष्णजिह्वाभिः अग्निः प्रज्वलितः; नगरी सर्वा दह्यमाना किंशुकवनसदृशी दृश्यते। धूमेन गृहात् गृहं गन्तुं न शक्यते; हरस्य कोपाग्निना दग्धाः, महाक्लेशेन क्रन्दन्ति। सर्वतः दह्यमाना त्रिपुरा विनष्टा; सहस्रशः प्रासादशिखराणि भग्नानि। विविधरत्नमण्डिताः अद्भुतप्रासादाः, रम्यगृहाणि, ज्वलिताग्निना दग्धानि। अग्निः वृक्षवाटिकाः, वासस्थानानि च पीडयति; सर्वेषु देवालयेषु सर्वं ज्वलितं दह्यते। अग्निस्पर्शेन ते पतन्ति, बहुधा क्रन्दन्ति; तत्र अंगारपर्वताः दृश्यन्ते। दग्धाग्निपीडिताः, परस्परम् आलिङ्ग्य, देवेशं स्तुवन्ति—"रक्ष मे, भगवन्!" इत्युक्त्वा। तत्र शतशः सहस्रशः दानवाः दग्धाः; पद्मसरः, हंसकादम्बसमाकुलः, अपि दग्धः। नगरीय उद्यानानि, दीर्घसरोवराणि, शतयोजनविस्तृतानि, तानि अपि अग्निना दग्धानि। रत्नमण्डिताः प्रासादशिखराणि पर्वतसदृशानि, अग्निना दग्धानि जलरहितमेघवत् पतन्ति। स्त्रियः, बालकाः, वृद्धाः, गौः, पक्षिणः, अश्वाः च, हरस्य कोपप्रेरितः अग्निः निर्दयतया दह्यति। बहवः जनाः पत्नीसहिताः, बालकान् आलिङ्ग्य, सुखेन सुप्ताः, त्रिपुरविनाशिना दग्धाः। तत्र ज्वलितायां नगरी, दिव्यरूपाः स्त्रियः, अग्निजिह्वाभिः आहताः, भूमौ पतन्ति। काचित् युवती, विशालाक्षी, मुक्ताहारविभूषिता, जागृता, धूमच्छन्नरूपा, अग्निशिखया दग्धा। पुत्रं चिन्तयन्ती, भूमौ पतिता; अन्यया, सुवर्णसदृशी, नीलरत्नमण्डिता, धूमेन आवृता, भूमौ पतिता; अपरया, मित्रहस्तं गृहीत्वा, बालकैः सह दग्धा। ताः दिव्यरूपाः स्त्रियः, विमूढाः, विक्षिप्ताः, एकया, अञ्जलिं कृत्वा, शिरः नमयन्त्या, अग्निम् अभ्यर्थितम्। "यदि पुरुषदोषे प्रतिकृत्य इच्छसि, स्त्रियः गृहे पञ्जरस्थकोकिलवत्, तासां कः दोषः? हे निर्दय, निर्लज्ज, दुष्ट, किम् स्त्रीषु कोपः? न ते दया, न लज्जा, न सत्यं, न शुद्धिः। नानारूपवर्णयुक्तः, वद, किम् सर्वत्र स्त्रीघातं न श्रुतम्? किम् तव पुण्यं स्त्रीदाहे, पीडने? न दया, न करुणा, न मृदुता स्त्रीषु। परदेश्याः अपि स्त्रीदाहे दया दर्शयन्ति; त्वं तु परदेशेषु अपि निर्दयः, दुर्निवार्यः, अज्ञः। दाहविनाशे एते ते गुणाः; यदि अपि स्त्रियः दुष्टाः, किम् ताः पतयति? हे दुष्ट, निर्दय, निर्लज्ज अग्ने, अल्पभाग्य, निराश, दुष्टाचार, युवतीदाहे निर्दया।" एवं तासां विलपन्तीनां, बहुधा क्रन्दन्तीनां, अन्याः, पुत्रशोकात् विमूढाः, रोषे विलपन्।