सर्वं श्रुत्वा, पुण्यश्लोकः सन्तुष्टः, तव सौभाग्येन यथोक्तं आचरिष्यसि। अहं काञ्चकुब्जनिवासी शरभः नाम वणिक् अस्मि। पत्नी, शत्रवः, पुत्राः च मया निषिद्धाः, तथापि पुत्रात् अस्य तीर्थस्य माहात्म्यं श्रुत्वा, अहं अत्र आगतः। आगमनात् अनेकाः मासाः अतीतानि, त्रिदिनानि ज्वरपीडितः अस्मि। प्राणः मम गच्छित्वा, अद्य पुनः आगतः; धर्मज्ञ, कियत् आयुः शेषं मम, सत्यम् वद। शमनस्य गृहं दृष्ट्वा पुनः आगतः अस्मि; सौभाग्येन त्वं मम समीपं आगतः। मित्र, गृहं प्रति मां नय; बहुं धनं तुभ्यं दास्यामि। गृहे आगम्य धनं दास्यामि; करुणया मां पालय, दयानिधे। अत्र भूमिं उत्खन्य धनं गृहाण। शिवशर्मा उक्तवान्—एवं श्रुत्वा, तद् लोभी ग्रामवासिन् दुष्टबुद्धिः, धनलुब्धः उक्तवान्—"यथोक्तं करिष्यामि।" ततः तेन भूमिं उत्खन्य धनं तस्मिन्काले आदत्त। धनं शरभस्य पुरतः स्थापयामास। यात्रिकः उक्तवान्—"एष धनं, नराधिप, तव भूमेः मया गृहीतम्।" शीघ्रं देहि, यथा पालकीं आनयामि। ज्वरपीडितं त्वां स्थापयित्वा गृहं नयामि। शिवशर्मा उक्तवान्—एवं तेन उक्तः, त्रीणि सुवर्णमुद्राः दत्तवान्। पितुः धनं गृहीत्वा सः लवणनगरं गतः। एकं रात्रिं उपयोज्य, पालकीं सेवकैः वाहकैः च आनयामास, द्वे सुवर्णमुद्रे दत्त्वा पुत्रं आनयामास। अधर्मबुद्धिः तेन द्वे मुद्रे गृहीत्वा शरभं श्रेष्ठं वणिजं पालकीमध्ये स्थापयामास। यात्रिकः शीघ्रं वाहकान् काञ्चकुब्जं प्रति प्रेरयामास। तीर्थे तस्य कुम्भात् जलं गृहीत्वा, तृषिताय शरभाय अल्पं अल्पं दत्तवान्। यात्रायाः मार्गे सरसि तटे भोजनार्थं विश्रामम् अकरोत्। स्नानं कृत्वा भोजनं च, पुनः शीघ्रं प्रस्थानम् अकरोत्। किञ्चित् दूरीं गत्वा, तृषिताः तस्य कुम्भात् जलं पिबन्ति, शरभाय अपि दत्तवन्तः। तदा कश्चित् भीषणः राक्षसः विकटः नाम, कानने विचरन्, तान् गच्छतः अपश्यत्। दृष्ट्वा, तृष्णया प्रेरितः, शीघ्रं मुखं प्रसार्य, भूमिं कम्पयन्, तेषां समीपं अभ्यागत्। वाहकान् यात्रिकं च गृहीत्वा, तान् सर्वान् सामानैः सह आकाशमार्गे घूर्णयामास। तस्य घूर्णनात् प्राणाः निर्गताः, भूमौ पतित्वा मांसं खादित्वा रक्तं पिबामास। "एष ज्वरपीडितः कुत्र गमिष्यति?" इति चिन्तयित्वा, "अयं खादिष्यामि, ततः जलं पिबामि," इत्येव निश्चित्य, नदीतीरे कुम्भं गृहीत्वा अगच्छत्। तदा निशाचरश्रेष्ठः कुम्भं मुखे स्थापयामास; जलं पिबन्तः, पूर्वजन्मस्मृतिरेव उदभूत। तेन हिंसा-जन्येन, मृगवधं वर्जयामास; पूर्वजन्मकृतं पापं अपि स्मृतम्। तेन राक्षसत्वं प्राप्तम्, ब्राह्मणकुले जातः अपि। पापं स्मृत्वा, शीघ्रं मृगं समीपं गत्वा, ज्ञानं पुनः प्राप्तवान्; राक्षसः मम पितरं प्रति उक्तवान्— राक्षसः उक्तवान्—"नरशार्दूल, त्वं कः, एते जनाः के, ये मया घोररूपेण पापेन राक्षसेन भक्षिताः?" "कस्य तीर्थस्य जलं, यस्य प्रभावेन अहं पापी अपि पूर्वजन्मस्मृतिं प्राप्तवान्?" वैश्यः उक्तवान्—"अहं वैश्यः अस्मि, राक्षसश्रेष्ठ, काञ्चकुब्जनिवासी। पुण्यस्थलेषु भ्रमन्, इन्द्रप्रस्थं प्राप्तः।" "तत्र भाग्यवशात् ज्वरेण पीडितः अभवम्; ततः गृहं प्रति अनविधिपूर्वकं मार्गं गन्तुं चिन्तितवान्। तत्र यात्रिकः वर्षेण क्लिष्टः आगतः।" "तं प्रार्थितवान्—'पालकीं आनय, गृहं नय'—यात्रिकः शीघ्रं पालकीं आनयामास।" "सः दृढः मां पालकीमध्ये स्थापयित्वा गृहं प्रति प्रस्थितः; यात्रिकः च वाहकाः च तव भक्षिताः।" "त्वया एतत् जलं—शृणु, कस्य तीर्थस्य इति—इन्द्रस्य खान्डववने उत्तमा यमुनानदी अस्ति।" "तस्या तटे हरिप्रस्थं श्रेष्ठं तीर्थं; देवगुरोः तीर्थं सर्वकामफलदं।" "तत् जलं पिबन्तः वेदस्मृतिरेव जागृता; यद् पृष्टं, सर्वं उक्तवान्।" "अधुना अहं त्वं पृच्छामि—शीघ्रं वद निशाचर—किम् पूर्वजन्मकृतं कर्म स्मरसि? किं पापं कृतं येन राक्षसत्वं प्राप्तः?" राक्षसः उक्तवान्—"पूर्वं ब्राह्मणः अस्मि, वेदविदां कुलजः; किन्तु दुष्टाचारः अधर्मिष्ठः। सर्वं वक्ष्यामि।" "सदा क्रीडायां, द्यूते, कुशलैः सह, मम धनं, पितृधनं च, नष्टम्।" "पिता मम कर्म राज्ञे निवेदितवान्; तेन नगरे निष्कासितः, निर्धनः ग्रामसीमायां गतः।" "तत्र देवकः नाम मित्रम्, श्रेष्ठब्राह्मणः, दीर्घकालं मम रक्षणं कृतवान्, महाकृपया।" "तत्र सुखेन वसन्, कामेन अभिभूतः, तस्य सुन्दरीं पत्नीं मित्रस्य अनुपस्थिते बलात् दूषितवान्।