स धर्मज्ञ, कोटितीर्थं स्पृष्ट्वा अश्वमेधस्य फलमवाप्नोति। ततः उमापतेस्तीर्थं गन्तव्यं, यत्र भद्रवट इति त्रिलोक्यविख्यातं स्थानं नाम्ना प्रसिद्धम्। तत्र प्राप्य ईशानं समुपेत्य सहस्रगवां फलमवाप्नोति। महादेवस्य प्रसादेन च गणपतिपदं प्राप्नोति—स ऐश्वर्यसम्पन्नः, प्रतिद्वन्द्वशून्यः, समृद्धिमान् भवति। नर्मदां नदीं त्रिलोक्यविख्यातां समुपेत्य, तत्र पितृदेवताभ्यां तर्पणं कृत्वा, अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलमवाप्नोति। एतेषां तीर्थानां माहात्म्यं श्रोतुमिच्छन् युधिष्ठिरः नारदमृषिं पप्रच्छ—“भगवन्, वसिष्ठेन दिलीपाय या नर्मदा परमतीर्थरूपेण वर्णिता, या पापपर्वतं नाशयति, तस्याः माहात्म्यं विस्तरेण श्रोतुमिच्छामि। कथं सा पुण्यश्लोका सर्वत्र प्रसिद्धा नदी नर्मदेति विख्याता जाता?” इति। नारदः प्रत्युवाच—“नर्मदा सर्वतीर्थेषु श्रेष्ठा, सर्वपापहरिणी, स्थावरजङ्गमानां सर्वेषां प्राणिनां मोक्षदायिनी। अहं वसिष्ठवचनात् नर्मदायाः माहात्म्यं श्रुत्वा त्वां सर्वं कथयामि। गङ्गा कनखले पुण्या, सरस्वती कुरुक्षेत्रे, किन्तु नर्मदा ग्रामे वा वने वा सर्वत्र पुण्या। सरस्वत्याः जलं त्रिदिने शुद्ध्यति, यमुनायाः सप्ताहे, गङ्गायाः तु साक्षात्, नर्मदायाः तु केवलदर्शनात् एव शुद्ध्यति। कलिङ्गदेशस्य पश्चिमभागे अमरकण्टकपर्वते सा नर्मदा त्रैलोक्ये पुण्या रम्या च विराजते। तत्र देवाः, असुराः, गन्धर्वाः, महर्षयः च तपः कृत्वा परमं सिद्धिं प्राप्तवन्तः। यः तत्र नियमेन संयतात्मा स्नानं कृत्वा, एकरात्रोपवासं कुर्यात्, स शतकुलानां उद्धारकः भवति। जनेश्वरतीर्थे विधिवत् स्नात्वा पिण्डप्रदानं कृत्वा, पितरः सृष्ट्यन्तपर्यन्तं तृप्तिमभ्युपैष्यन्ति। रुद्रकोटिः पर्वतस्य सर्वत्र स्थितः। यः तत्र सुगन्धिद्रव्याभ्यक्तः पुष्पमाल्यविभूषितः स्नानं करोति, तस्मिन् सर्वे रुद्रकोटिवासिनः तुष्टाः भवन्ति। पर्वतस्य पश्चिमे भागे महेश्वरः स्वयं स्थितः। तत्र स्नात्वा शुद्धः ब्रह्मचर्येण संयतात्मा कृत्स्नकर्माणि पितृकार्याणि विधिवत् कुर्यात्। तत्र तिलयुतजलेन पितॄन् देवताश्च तर्पयेत्; सप्तमे कुलपर्यन्तं स्वकुलं स्वर्गे वासयति। षष्टिसहस्रवर्षाणि स्वर्गे अप्सरसां गणैः परिवृतः दिव्यस्त्रीसमेतः पूज्यते। दिव्यगन्धानुलेपितः दिव्याभरणविभूषितश्च, स्वर्गात्पतनानन्तरं महाकुले जातः भवति। स धनवान्, दानशीलः, धर्मात्मा च भवति, तत्र तीर्थयात्रां पुनः स्मरति। शतकुलानां उद्धारकः रुद्रलोकं प्राप्नोति। एषा नदी शतयोजनाधिकं विस्तीर्णा, द्वियोजनविस्तीर्णा, षष्टिसहस्रतीर्थयुक्ता, षष्टिकोटिपर्यन्तं तीर्थानि तत्र सन्ति। अमरकण्टकपर्वतस्य सर्वतो ब्रह्मचर्येण शुद्धः, कुपितः रहितः, जितेन्द्रियः भवेत्। सर्वहिंसां परित्यज्य, सर्वभूतहिते रतः, सर्वथा एव क्षेत्रपालान् सम्पूज्य तिष्ठेत्। एवं यः करोति, स शृणु मे—सः लक्षवर्षाणि स्वर्गे सुखानि अनुभूय, अप्सरसां गणैः परिवृतः, दिव्यगन्धानुलेपितः, दिव्याभरणविभूषितः, देवलोके देवैः सह रमते। स्वर्गात्पतितः सः वीर्यवान् राजा भवति। नारदः पुनः उवाच—“नर्मदा त्रिषु तीर्थेषु श्रेष्ठा, महर्षिभिः धर्मकामैः विभक्ता। तस्याः तीर्थानि यज्ञसूत्रपरिमाणानि, तत्र स्नानं कृत्वा सर्वपापैः विमुच्यते। जलेश्वरनाम तीर्थं त्रैलोक्यविख्यातं तस्य उत्पत्तिकथां शृणु। कदाचित् सर्वे महर्षयः इन्द्रमारुतैः सह महात्मानं देवदेवं महेश्वरं स्तोतुं गतवन्तः। स्तुवन्तः ते यत्र महेश्वरः तत्र आगतवन्तः। इन्द्रः मारुतैः सह देवाधिदेवं प्रार्थयामास—‘भगवन्, वयं भीताः स्मः, रक्षस्व नः।’ तदा प्रभुः उवाच—‘स्वागतं मुनिवर्याः! किमर्थं आगताः? किम् दुःखं, किम् आपद्वा, किम् भयं वा संवृत्तम्? ब्रूत, ज्ञातुमिच्छामि।’ एवं रुद्रेण प्रोक्ताः, ते दृढव्रता ऋषयः ऊचुः—‘अस्ति भीषणः महाबलवान् दैत्यः बाणः नाम, त्रिपुरनगरे स्थितः, स्वबलदर्पितः। स आकाशे स्थित्वा तेजसा सञ्चरति; तस्मात् वयं भीताः, त्वां शरणं प्रपन्नाः। अस्मान् महतीं आपदं त्रातुमर्हसि, देवत्वं हि परं शरणम्। देवेश, सर्वेषां कृते त्वं प्रसादं दातुमर्हसि। येन देवाः सन्तुष्टाः स्युः, सुखेन वसन्ति, शङ्कर, स परमानन्दः त्वया दातव्यः।