शिवशर्मा कथयति — काञ्चनकुब्जे स्थितः शारभः नाम वैश्यः, बुद्धिमान् कामरहितः स्वधर्मानुष्ठानपरः, स्वगृहे साधारणवासे निवसन् एकदा भीषणतमया ज्वरव्याध्याऽभिहतः। तेन महता वेदनया पीडितः, चेतनां हान्याऽपगतमनाः किञ्चित्कालं तत्र स्थितवान्। पश्चात् जीवः पुनरागतः, स तद्व्यापारमालोक्य चिन्तयामास— 'हाहा, विपत्तौ पतितः अस्मि, धर्मात्मा पुत्रः च दूरस्थः।' 'स पुत्रः मे ज्वरदग्धशरीरस्य सान्त्वनं करिष्यति; किन्तु अहं महान् अपराधः अकृत्यगमनं कृतवान्।' 'तस्य प्रायश्चित्तं न कृतम्; सम्भवति मे शुभगतिर्न भविष्यति। पुत्रः आगमिष्यति, तस्मै सम्पदं दास्यामि।' 'यद् गृहे गुप्तं, यद् अदृष्टं, तत् अपि दास्यामि।' शिवशर्मा इत्युक्तवान्— एवं चिन्तयतः तस्य, वर्षाभिः क्लिष्टः यात्रिकः तत्र आगतः। शीतवर्षाभिः कम्पमानः, तत्र प्रविष्टः यात्रिकः शारभं शयानं दृष्ट्वा समीपं गतः। स तं मुनिं ज्ञात्वा, शीषं नमयित्वा, 'हे मुने, किमर्थं शयानोऽसि? सन्ध्याकालः प्राप्तः,' इत्युक्तवान्। 'सूर्यः अस्तं गच्छति; निद्रायाः समयः नास्ति।' यात्रिकस्य वचनेन शारभः, ज्वरदग्धशरीरः, किञ्चित् वचनं कृतवान्— 'शृणु मे वचनानि यात्रिक, यानि तव पुरतः वदामि।' 'श्रुत्वा, सौभाग्येन, त्वं धर्मज्ञः यथायोग्यं आचर। अहं शारभः नाम वैश्यः, काञ्चनकुब्जे गृहम्।' 'पत्नी, शत्रवः, पुत्राः— तैः निषिद्धः अपि, पुत्रस्य तीर्थमहत्वश्रवणेन अहं अत्र आगतः।' 'अत्र आगत्य अनेके मासाः गताः; अधुना त्रिदिनानि ज्वरेण पीडितः।' 'मम प्राणः निर्गतः, अद्य पुनः आगतः; धर्मज्ञ, कियत् आयुः शेषम्?' 'शामनस्य गृहम् दृष्ट्वा पुनः आगतः; सौभाग्येन त्वं मम समीपं आगतः।' 'सखे, मां गृहम् नय; तव बहुं धनं दास्यामि। गृहम् आगत्य तव दास्यामि— कृपां कुरु, दयासागर।' 'अत्र भूमिं उत्खन्य धनं गृहाण।' शिवशर्मा इत्युक्तवान्— तद् श्रुत्वा, लोभयुक्तः ग्रामजनः, 'यथोक्तं करिष्यामि,' इति लोभेन उक्त्वा तत्र भूमिं उत्खन्य धनं आदाय शारभस्य पुरतः स्थापयामास। यात्रिकः उक्तवान्— 'एतत् धनं, नराधिप, तव भूमेः मया प्राप्तम्।' 'शीघ्रं ददातु, यथा पालकीं आनयामि। ज्वरग्रस्तं त्वां तत्र स्थापयित्वा गृहम् नयामि।' शिवशर्मा इत्युक्तवान्— तेन वाक्येन शारभः त्रीणि सुवर्णमुद्राणि दत्तवान्। पितुः धनं गृह्य, सः पुरुषः लवणनगरं गतः। एकं रात्रिं तत्र स्थित्वा, पालकीं सेवकैः वाहकैः सहितां आनयामास, द्वे सुवर्णमुद्रे दत्त्वा पुत्रं आनयामास। स दुष्टचित्तः द्वे मुद्रे गृह्य, शारभं श्रेष्ठं वैश्यं पालक्यां स्थापयित्वा, यात्रिकः शीघ्रं वाहकान् काञ्चनकुब्जं प्रति प्रेरयामास। तीर्थस्थले, कूपात् जलं आदाय, शारभाय किञ्चित् किञ्चित् तृषार्ताय दत्तवान्। मार्गे सरसि उपविष्टाः, भोजनाय तत्र स्थित्वा, स्नात्वा भोजनं कृत्वा पुनः शीघ्रं प्रस्थिताः। किञ्चित् दूरं गत्वा, तृषार्ताः कूपात् जलं पीत्वा, शारभाय अपि दत्तवन्तः। तदा विकटः नाम भीषणः राक्षसः, कानने विचरन्, तान् गच्छतः दृष्टवान्। तान् दृष्ट्वा, तृष्णया प्रेरितः, जिह्वां प्रसार्य, पृथिवीं पदाघातेन कम्पयन्, तीव्रं तेषां समीपं गतः वाहकान् यात्रिकं च गृहीत्वा। सः तान् सहितसंपत्तिं आकाशे घूर्णयामास। तस्य घूर्णनेन तेषां प्राणाः निर्गतः, भूमौ पतितः। सः तेषां मांसं खादित्वा, रुधिरं पात्रेभ्यः पानं कृतवान्। 'एष ज्वरग्रस्तः कः, कः मम पुरतः गच्छेत्?' 'अयं खादिष्यामि, पश्चात् जलं पिबामि,' इति निश्चित्य, नद्याः तटे कूपं गत्वा, जलं मुखे क्षिप्तवान्। जलं पिबित्वा, पूर्वजन्मस्मृतिरेव तस्य अभवत्। तेन हिंसा कारणेन मृगहत्या विरतः, पूर्वपापं अपि स्मृतवान्। तेन राक्षसत्वं प्राप्तम्, ब्राह्मणजन्मनः अपि; तद् पापं स्मृत्वा, शीघ्रं मृगस्य समीपं गत्वा, ज्ञानं पुनः प्राप्तः, राक्षसः पितरं प्रति उक्तवान्— राक्षसः उक्तवान्— 'नरश्रेष्ठ, त्वं कः, एते के, ये मया घोररूपेण राक्षसेन भक्षिताः?' 'कस्य तीर्थस्य जलं, यस्य प्रभावेन अहं पापी पूर्वजन्मस्मृतिं प्राप्तवान्?' वैश्यः उक्तवान्— 'अहं वैश्यः, राक्षसश्रेष्ठ, काञ्चनकुब्जे गृहम्। पुण्यतीर्थेषु भ्रमन्, इन्द्रप्रस्थं प्राप्तः।' 'तत्र भाग्येन ज्वरग्रस्तः अभवम्; तत्र मम मनसि गृहम् गमनाय दूषितमार्गः उत्पन्नः। तत्र यात्रिकः वर्षाभिः क्लिष्टः आगतः।' 'तं याचितवान्— "पालकीं आनय, मां गृहम् नय।" यात्रिकः शीघ्रं पालकीं आनयामास।