ब्राह्मणश्रेष्ठाः, तत्र महानदी अस्ति, मणिजलानदी च, तथा इक्षुवर्धनिका नदी अपि मुनिप्रसिद्धा स्मर्यते। तस्मात् पवित्रनद्यः, अतीव रम्याः, शतसहस्रशः प्रवहन्ति, यत्र यत्र इन्द्रः वर्षं करोति। तेषां नामानि सम्पूर्णतः स्मर्तुं न शक्यन्ते, संख्या अपि न गण्यते; ताः पुण्यनद्यः खलु अनन्ताः सन्ति। तत्र चत्वारः पुण्यप्रदेशाः, विश्वविख्याताः, मृगाः, मशकाः, मानसाः, मल्काः इति जनाः सह अस्ति। मृगेषु ब्राह्मणाः स्वधर्मनिष्ठाः निवसन्ति; मशकेषु धर्मिष्ठाः क्षत्रियाः सर्वकामपूरकाः सन्ति। मानसाः महाभाग्यवन्तः, वैश्यधर्मेण जीवन्ति, सर्वभोगसम्पन्नाः, धर्मार्थनिष्ठाः च। मल्काः सदा शूद्राः, सदाचारिणः; तत्र, ब्राह्मणश्रेष्ठ, न राजा, न दण्डः, न दण्डकर्तारः अस्ति। ते स्वधर्मज्ञानात् परस्परं रक्षन्ति; केवलं तावत् तस्य द्वीपस्य वर्णनं कर्तुं शक्यते। एतावद् एव महाशाकद्वीपे श्राव्यं; अन्यद् न कथ्यते। सूतः उवाच— ब्राह्मणाः, उत्तरद्वीपेषु काचित् कथा श्रूयते; अतः, महाभागाः, यथाक्रमं शृण्वन्तु। तत्र घृतसागरः अस्ति, अन्यः दधिसागरः च; सुरोदसागरः, क्षीरसागरः अपि। प्रतिद्वीपं, द्विजश्रेष्ठाः, पूर्वद्वीपात् द्विगुणं विस्तीर्णम्; पर्वताः अपि सागरैः परिवृताः सन्ति। मध्यद्वीपे मनःशिलानाम्ना महापर्वतः रक्तगौरचूर्णमयः स्थितः; पश्चिमे कृष्णपर्वतः नारायणसखा अस्ति। तत्र दिव्यरत्नानि केशवेन स्वयं रक्षितानि; सः प्रसन्नः तत्र जनान् सुखं दत्तवान्। शाकद्वीपे कुशस्तम्भः प्रदेशमध्यस्थः पूज्यते; शाल्मलीद्वीपे शाल्मलीवृक्षः ब्राह्मणैः पूज्यते। क्रौञ्चद्वीपे क्रौञ्चमहापर्वतः रत्ननिधिः सर्ववर्णैः सदा पूज्यते। गोमन्तपर्वतः विस्तीर्णः, सर्वधातुसम्पन्नः; तत्र पद्मलोचनः भगवाः नित्यं निवसति। नारायणः हरिः मोक्षकामैः सदा सह अस्ति; कुशद्वीपे प्रवालमण्डितः पर्वतः अस्ति। प्रथमः सुनामः, दुराराध्यः; द्वितीयः हेमपर्वतः, दीप्तिमान्; तृतीयः कुमुदनाम्ना पर्वतः। चतुर्थः पुष्पवान्, पञ्चमः कुशेशयः, षष्ठः हरिगिरिः—एते षडुत्तमाः पर्वताः। प्रत्येकयोः मध्ये द्विगुणं प्रदेशविस्तारः, तदनुसारं विभागः—प्रथमं औद्भिदः, द्वितीयं रेणुमण्डलम्; तृतीयं सुरथः, चतुर्थं लम्बनम्; पञ्चमं धृतिमत्, षष्ठं प्रभाकरः; सप्तमं कापिलाः—एते सप्तप्रदेशाः पर्वतान्तरम्। एषु, द्विजश्रेष्ठाः, देवाः, गन्धर्वाः, प्रमुदितजनाः रमन्ति; तत्र कश्चन न म्रियते। तत्र न चौराः, न बाह्यजातयः; सर्वे जनाः शुभवर्णाः, सौम्याः, उत्तमस्वभावाः। शेषप्रदेशेषु वर्णयिष्यामि, द्विजश्रेष्ठाः; शृण्वन्तु, यथा श्रुतम्। क्रौञ्चद्वीपे महापर्वतः क्रौञ्चः; तस्योपरि वामनकः, ततोऽधिकं अन्धकारकः। अन्धकारकात् परं मुख्यः पर्वतः मेनकः; मेनाकात् परं गोविन्दपर्वतः। गोविन्दात् परं पुंडरीकपर्वतः, पुंडरीकात् परं दुन्दुभिस्वनः। तेषां पुरतः द्विगुणं प्रदेशविस्तारः; तत्र प्रदेशान् वर्णयिष्यामि। क्रौञ्चप्रदेशः कुशलः; वामनकस्य मनोनुगः; मनोनुगात् परं उष्णः। उष्णात् परं प्रावरकः; प्रावरकात् अन्धकारकः; अन्धकारकात् परं मुनिप्रदेशः। मुनिप्रदेशात् परं दुन्दुभिस्वनः, सिद्धचारणनिवासः, शुभवर्णजनाः। एते प्रदेशाः देवगन्धर्वसम्बद्धः वर्णिताः। पुष्करे पुष्करनाम्ना पर्वतः रत्नमणिविभूषितः। तत्र स्वयं प्रजापति नित्यं निवसति; सर्वे देवाः, महर्षयः, तं सततं उपासते। ब्राह्मणश्रेष्ठाः प्रियवाक्यैः पूजयन्ति; जम्बूद्वीपात् विविधरत्नानि उत्पद्यन्ते। सर्वेषु द्वीपेषु, ऋषिश्रेष्ठाः, जनाः, विशेषतः ब्राह्मणाः, ब्रह्मचर्येन, सत्येन, आत्मसंयमेन जीवन्ति। आरोग्यायुः प्रमाणेन तेषां प्रदेशाः द्विगुणं, पुनः द्विगुणं, विस्तीर्णाः; तत्र ब्राह्मणाः, उत्तमजीवाः सन्ति। यत्रैकधर्मः प्रवर्तते, तानि प्रदेशानि वर्णितानि; भगवाञ् दण्डधारणेन स्वयं जनानां राजा अस्ति। सः शिवः, सः पिता, सः पितामहः, ब्राह्मणाः। सः जनान्, ब्राह्मणविद्यान्, रक्षति; तत्र, ब्राह्मणश्रेष्ठ, जनानां भोजनं तैः स्वयमेव समर्प्यते। एवं, ब्राह्मणश्रेष्ठाः, द्वीपानां, नदीनां, पर्वतानां, प्रदेशानां, तत्र धर्मनिष्ठजनानां, भगवतोः रक्षणस्य, पुण्यस्य, सुखस्य, वर्णनं कृतम्।