गङ्गां देवैः पूजितां समीपस्थितां मा तु अवमन्यथाः। यदि इच्छसि, हे भाग्यशालिन्, सा भक्तानां कामान् ददाति। गङ्गाजले यः पशुः अपि अज्ञानवान् म्रियते, स ब्रह्म भवति—तर्हि कथं त्वं तां परित्यजेत्? एवं श्रुत्वा मम सत्यप्रियः पिता ततो गृहे निवसन् सर्वेषु लौकिकेषु विषयेभ्यः मनः अपाक्रान्तवान्। स प्रतिदिनं त्रिसन्ध्यायां गङ्गायां स्नानं कृत्वा, यत्र गृहे पुराणं तत्र सदा गच्छति स्म। एकदा तु स धर्मात्मा यमुनातीर्थस्य माहात्म्यं श्रुत्वा, तस्य पवित्रस्थलस्य कीर्तिं शुश्राव। अविमुक्ताद् हरिद्वारात् प्रयागात् पुष्करात् अयोध्यायाः द्वारकायाः काञ्च्याः मथुरायाः च अन्येषु च तीर्थेषु—एष स्थानस्य पुण्यं सर्वतीर्थरसयुक्तं शतगुणं श्रुत्वा तेन विदुषा पुत्रेण उक्तं, तत् मम पितरः अपि श्रुत्वा। स गृहम् अनवधृत्य, सर्वैः अप्रतिपन्नः, अस्मिन् पुण्यस्थले आगतः—स महानात्मा गोविन्दपाददासः इव यथा वयम्। अत्र आगत्य मोक्षकाम्यया, स वेदप्रबोधकतीर्थे त्रिसन्ध्यं स्नानं कृतवान्। अस्मिन् उत्तमे तीर्थे स मासान् कियान् अपि कालं निवसन्, निःस्पृहः स्वकर्माणि कुर्वन्, तुच्छे गृहे स्थितः, एकदा तु स महतीना तापेन आकृष्टः। स महात्ययेनेन शूलदुःखेन पीडितः, चेतनां हित्वा किञ्चित्क्षणं तत्र अवस्थितः। पश्चात् चेतना पुनः प्राप्ता, स चिन्तयामास—“हा, दुःखं प्राप्तवान्, धर्मात्मा पुत्रः च दूरस्थः। स बुद्धिमान् मम तापदग्धशरीरं सान्त्वयेत्; अहं तु अकार्यगमनपापं कृतवान्। न च प्रायश्चित्तं कृतवान्; नूनं न मे शुभगतिर्भविष्यति। पुत्रः आगमिष्यति, तस्मै दास्यामि धनं। यत् गृहे गोपितं, यन्न दृष्टं—तदपि दास्यामि।” एवं चिन्तयतः, वर्षेण पीडितः कश्चित् यात्री तत्र आगतः। स शीतार्तः कम्पमानः, तं शयानं दृष्ट्वा, समीपं गतः। तं मुनिं विज्ञाय, यात्री सस्नेहम् प्रणम्य उवाच—“हे मुने, किमर्थं शेषसे? सायंप्रत्युषः कालः आगतः। अस्तं गतः सूर्यः, नायं निद्राकालः।” एवं श्रुत्वा, तु शरभः ताम्रज्वरपीडितः, कष्टेन तस्मै उवाच—“मम वचनानि शृणु, यात्री, यानि तव पुरतः वदामि। श्रुत्वा, सौभग्येन, त्वं साधु कर्म कुरु। अहं शरभः नाम वणिक्, मम गृहम् काञ्यकुब्जे। पत्नीभिः, शत्रुभिः, पुत्रैः च निषिद्धः अपि, अहम् अत्र आगतः, पुत्रस्य वचनेन अस्य तीर्थस्य माहात्म्यं श्रुत्वा। अत्र आगत्य कियन्तः मासाः अतीतान्, अधुना त्रिदिनं ज्वरेण पीडितः। प्राणः मां त्यक्त्वा अद्य पुनः प्राप्तः; कियत् आयुः शेषम्, न जानामि। शमनेन गृहं दृष्ट्वा पुनरागतः, दैवयोगात् त्वं मम समीपं आगतः। मित्र, मां गृहं नय; बहु धनं दास्यामि। गृहे प्राप्ते दास्यामि—दयां कुरु, करुणासिन्धो। अत्र भूमौ खनित्वा धनं गृहाण।” एवं श्रुत्वा, स लोभपरायणः ग्रामवासी तस्मै उवाच—“यथोक्तं करिष्यामि।” इति उक्त्वा, तस्मिन् स्थले भूमिं खनित्वा धनं नीत्वा, शरभस्य पुरतः स्थापयामास। यात्री उवाच—“इदं धनं, नराधिप, तव भूमेः मया गृहीतम्। शीघ्रं देहि, यथा तव कृते पालकीं आनयामि। ज्वरेण पीडितं त्वां तत्र स्थापयित्वा गृहे नयामि।” एवं उक्तः, तदा स त्रयः सुवर्णमुद्राः दत्तवान्। पितुः धनं गृहीत्वा, स पुरुषः लवणनगरे गतः। एकं रात्रिं तत्र याप्य, पालकीं च वाहकैः सह आनयित्वा, द्वे सुवर्णमुद्रे दत्त्वा, पुत्रम् आनयामास। स अधार्मिकः द्वे मुद्रे गृहीत्वा, शरभं श्रेष्ठवणिजं पालक्यां स्थाप्य, यात्री शीघ्रं वाहकान् प्रेरयन् काञ्यकुब्जं प्रति प्रस्थितः। तीर्थे जलकुम्भात् जलं गृहीत्वा, तृषिताय शरभाय किञ्चित् किञ्चित् दत्तवान्। अनन्तरं तटाकतीरे विश्रान्त्य भोजनाय तस्थुः। स्नात्वा भोजनं कृत्वा, पुनः शीघ्रं प्रस्थिताः। किञ्चित् मार्गं गताः, तृषिताः जलं पीत्वा, शरभाय अपि दत्तवन्तः। ततः, विकटः नाम भीषणः राक्षसः, कानने विचरन्, तान् मार्गे गच्छतः दृष्टवान्। स तान् दृष्ट्वा, क्षुधार्तः, वेगेन विवृतास्यो भूधरघातेन भूमिं कम्पयन्, तेषां समीपं समुपेत्य, वाहकान् यात्रीं च जग्राह। तान् च तेषां सामानि च गृहीत्वा, विहायसि भ्रमयन्, तस्य भ्रमणेन तेषां प्राणाः त्यक्ताः, भूमौ अपातयत्।