तत्र, तपस्विन्, प्रभया नाम तेजस्विनी देवी नित्यं निवसति। तस्याः शिखरस्य उत्तरदिशि, सागरतीरे, सा विराजते, विप्रश्रेष्ठ। तस्य शिखरस्य परं गच्छन्, ऐरावताख्या देशः दृश्यते। तत्र न सूर्यस्य गमनात् क्षयः, न जनानां जरापि जायते। चन्द्रः स्वनक्षत्रैः सह प्रकाशमानः, दीप्यमान इव, तत्र दृश्यते; तेषां प्रभा कमलसमाना, वर्णः च कमलोपमः, नेत्राणि अपि कमलदलसदृशानि। तत्र जनाः कमलपत्रगन्धसम्पन्नाः जन्म लभन्ते; यः तं गन्धं न प्राप्नोति, स गन्धहीनः, निराहारः, इन्द्रियनिग्रहे स्थितः भवति। तत्र सर्वे देवलोकात् पतिताः, तथैव शुद्धब्राह्मणाः अपि; तेषां आयुः तु त्रयोदशसहस्रवर्षपरिमितम्, विप्रश्रेष्ठ। धर्मात्मानः तावदायुषः वसन्ति; तथैव, प्रभो, क्षीरसागरस्य उत्तरदिशि अपि। हरिः तु वैकुण्ठे विराजते, स्वर्णरथे स्थितः; तस्य वाहनस्य अष्टचक्राणि, स प्राणिभिः पूर्णः, मनोगतिसमः गच्छति। स हरिः अग्निवर्णः, महातेजाः, सुवर्णाभरणैः भूषितः; सः प्रभुः सर्वभूताधिपतिः, विप्रश्रेष्ठ। सः संक्षेपेण च विस्तारतः च स्रष्टा च कारणं च; पृथिवी, आपः, आकाशः, वायुः, तेजश्च, आर्याः। सः सर्वभूतानां यज्ञः, तस्य मुखं हविर्भुजाग्निः। एवम् उक्ते, मुनयः ऊचुः—"एषा भारतभूमिः पुण्या, पुण्यदायिनी च; तां सम्पूर्णं वद, यतः त्वं अस्माभिः प्राज्ञः मन्यसे।" सूतः उवाच—"अत्र अहं वः कथयिष्यामि भारतस्य उत्तमं देशं, यः दिव्यसखायाः मनोः, विवस्वतः पुत्रस्य, प्रियः। तथा प्रथोः, प्राज्ञस्य, एवं महात्मनः इक्ष्वाकोः, ययातेश्च, अम्बरीषस्य, मन्धातुः, नहुषस्य च। एवं मुचुकुन्दस्य, कुबेरस्य, शिनेरपि, ऋषभस्य, इलायाः, तथा नृगस्य च। राजर्षेः कौशिकस्य, महात्मनः गाधेः, राजर्षेः सोमस्य, तथा दिलीपस्य च। अन्येषां च महाभागानां, वीर्यवन्तां क्षत्रियाणां च; सर्वेषां प्राणिनां भारतं प्रियं देशः। अहं तु वर्णयिष्यामि तं देशं, यथा श्रुतम्, द्विजोत्तम; महेन्द्रः, मलयः, साह्यः, शुक्तिमान्, ऋक्षश्च—विन्ध्यः, परियात्रश्च—एते सप्त मुख्याः पर्वताः; तेषां समीपे, विप्राः, सहस्रशः अन्ये पर्वताः सन्ति। कतिचित् अज्ञाताः, रसायनसमृद्धाः, विशालाः, नानाशिखरयुक्ताः; अन्ये तु विख्याताः, लघवः, लघून् पालयन्ति। तत्र, द्विजश्रेष्ठ, आर्याणां म्लेच्छानां च मिश्रजीवनं दृश्यते; ते गङ्गायाः, सिन्धोः, सरस्वत्याः च शुद्धजलानि पिबन्ति। गोडावरी, नर्मदा, बहुदा महती, शतद्रु, चन्द्रभागा, यमुना महती च। दृशद्वती, वितस्ता, पावनसंध्या नदी, वेत्रवती, कृष्णा, वेणी च प्रवहन्ति। इरावती, वितस्ता, पयोष्णी, देविका च; वेदस्मृति, वेदशिरा, त्रिदिवा, सिन्धुला, कृमि च। करिषिणी, चित्रवाहा, त्रिसेना प्रवहति, गोमती, धूतपापा, चन्दना महती च। कौशिकी, त्रिदिवा रम्या, नचिता, रोहितराणी, रहस्य, शतकुम्भा, सरयू विप्रश्रेष्ठ। चर्मवती, वेत्रवती, हस्तिसोमा, दिशा, शरावती, पयोष्णी, भीमा, भीमरथी च। कावेरी, चुलुका, तापी, शतमाला, निवारा महती, सुप्रयोगा च नदी। पवित्रा, कृष्णला, सिन्धु, वजिनी, पुरमालिनी, पूर्वाभिरामा, वीरा, भीमा, मालवती च। पलाशिनी, पापहारी, महेन्द्रा, पातलवती, करिषिणी, असिक्नी, कुशचिरा महती। मेना, मरुतां श्रेष्ठा, हेमा, घृतवती, अनवती, अनुर्ष्णा, सेव्या कपि, श्रेष्ठाः। सदा अजिता वीरा, कुशचिरा महती, रथचित्रा, ज्योतिरथा, विश्वामित्रा, कपिंजला। चन्द्रावहा, फलद्या, कुचिरा अपि, वारिवहा नदी, वैनदी, पिङ्गला, वेणा, तुङ्गवेगा महती। विदिशा, कृष्णवेणा, ताम्रा, कपिला; धेनु, सकामा, वेदस्वा, हविःस्रावा, महापथा। शिप्रा, पिच्छला, भारद्वाजी प्रवहन्ती, कौरिणी, शोणा प्रवहन्ती, बाहुदा, चन्द्रमा। दुर्गामन्तःशिला, ब्रह्ममेध्या, दृशद्वती, परोक्षा, रोही, जम्बूनदी च। सुनासा, तमसा, दासी, सामान्य, वरनामसी, नीला, धृतिकरी, पर्णाशा महती। मानवि, वृषभा, भासा, ब्रह्ममेध्या, दृशद्वती; एवं अन्याः अपि बह्व्यः महतीः नद्यः, द्विजश्रेष्ठ। सदा शुद्धा कृष्णा, मन्दगा, मन्दवाहिनी, ब्राह्मणी, महागौरी, दुर्गा, श्रेष्ठाः। चित्रोत्पला, चित्ररथा, अतुला, रोहिणी, मन्दाकिनी, वैतरणी, कोका महती। शुक्तिमती, मनंगा, वृषसाह्वया च; लोहित्या, करतोया, वृषकात्वया अपि। एवं भारतस्य पुण्यदेशे सप्त मुख्यपर्वतानां समीपे, नानाविधाः पुण्यनद्यः प्रवहन्ति, यत्र आर्या अपि म्लेच्छा अपि, सह जीवन्ति, पुण्यजलानि पिबन्ति, धर्मेण वसन्ति, यत्र नानाश्रेयसः प्राप्तव्यानि।