यथा अग्निना दग्धानि बीजानि यत्नं कृत्वापि न प्रसवाय यान्ति, तथा विश्वेश्वराय निष्कामभावेन अर्पितानि कर्माणि फलं न जनयन्ति। सुखदुःखजनकानां कर्मणां लय एव मोक्षः, तेषां उत्पत्तिः बन्धः—एषा शास्त्रस्य निर्णयोऽस्ति। अतः, वेदविहितानि कर्माणि फलाभिलाषं विना कृत्वा, हृदि हरेः भक्ति स्थापयित्वा, तीर्थेषु विचरिष्यामि। आरभ्यमानानि कर्माणि सहनं, अन्येषां निग्रहं च कृत्वा, सत्सङ्गरूपं औषधं पानं विधाय, संसाररोगं नाशयिष्यामि। एवं पितुः वचनानि श्रुत्वा अहं विष्णुशर्मा तस्मै उक्तवान्—तत् श्रृणु। व्यापारीपुत्रः अब्रवीत्—एषः जनः दुष्प्रसादः, स मम कीर्तिं न वदिष्यति; दुष्टकुलात् पलायित्वा स गच्छित्वा दूरं गतः। एषा विष्णुजन्मा नदी, तीनां लोकानां पावनी, दूरात् पापं हरति इति श्रूयते—किं त्वं तां त्यजसि? पापी जनः अपि यदि मगधदेशे म्रियते, गङ्गायां मृते स्वर्गं याति, दोषान् विना। सगरस्य महात्मनः षष्टिसहस्रपुत्राः कपिलक्रोधेन दग्धाः, गङ्गास्पर्शेन स्वर्गं प्राप्तवन्तः। एषा दिव्यनदी मोक्षदायिनी, मुक्ति इच्छन्तः तया सेव्यमानाः—किं तां त्यक्त्वा अन्यत्र गच्छसि? गङ्गां देवैः पूजितां समीपस्थां अवमानं मा कुरु; यदि इच्छसि, सा तव भक्तानां कामान् ददाति। ज्ञानेन विना पशवः अपि तस्यां मृते ब्रह्मत्वं यान्ति—किं तां त्यजसि? एवं वचनानि श्रुत्वा सत्यप्रियः पिता गृहस्थे स्थित्वा सर्वेषु विषयेषु विरक्तः अभवत्। त्रिसन्ध्यायां प्रतिदिनं गङ्गायां स्नानं कृत्वा, यत्र पुराणं गृहस्थले, तत्र सदा गच्छति। एकदा, यमुनातीर्थस्य माहात्म्यं श्रुत्वा, स दृढनिश्चयः तस्य पुण्यस्थलस्य कीर्तिं श्रुतवान्। अविमुक्त, हरिद्वार, प्रयाग, पुष्कर, अयोध्या, द्वारका, काञ्ची, मथुरा, अन्यत्र च—सर्वतीर्थसारं अस्य स्थानस्य पुण्यं पुत्रेण उक्तं श्रुत्वा, पिता तत्तोऽधिकं शतगुणं मन्यते। तदनन्तरं, गृहम् अप्रकाश्य सर्वेभ्यः त्यक्त्वा, स महात्मा गोविन्दपाददासः इव अत्र आगतः। अत्र आगत्य, मोक्षकाम्यया, वेदप्रबोधकतीर्थे त्रिसन्ध्यं स्नानं कृत्वा, मासान् किञ्चित् अत्र उत्तमतीर्थे स्थितवान्। ज्ञानी, निष्कामः, स्वकर्माणि कृत्वा, साधारणगृहे स्थितः, एकदा तिव्रज्वरः तं आकृष्य, स महती पीडया मूर्छितः अभवत्। क्षणं मूर्छितः स पिता अचेतनः अभवत्। पश्चात् चेतनायाः आगमने, स यत् घटितं चिन्तयन्—'हाय, दुःखं प्राप्तवान्, धर्मज्ञः पुत्रः दूरस्थः।' 'स ज्ञानी, ज्वरदग्धं शरीरं मे सान्त्वयेत्; परंतु, अहं अनवश्यकं गमनं कृत्वा पापं कृतवान्।' 'प्रायश्चित्तं न कृतं, अतः शुभगति न स्यात्; पुत्रः आगमिष्यति, तस्मै धनं दास्यामि।' 'गृहे गुप्तं यत्, यत् न दृष्टं, तत् अपि दास्यामि।' एवं चिन्तयन्, वर्षात् पीडितः यात्रिकः तत्र आगतः। तस्य शरीरं वर्षात् कम्पितं, शीतात् कम्पमानः, यात्रिकः तत्र प्रविश्य, शरभं शयानं दृष्ट्वा समीपं गतवान्। तं ऋषिं विज्ञाय, यात्रिकः शिरसा प्रणम्य उक्तवान्—'हे ऋषे, किम् शयानः असि? सायंकालः आगतः।' 'सूर्यास्तमयः समीपः; निद्रायाः समयः नास्ति।' यात्रिकस्य वचनं श्रुत्वा, ज्वरदग्धः शरभः किञ्चित् उक्तवान्—'हे यात्रिक, मम वचनानि शृणु।' 'श्रुत्वा, तव सौभाग्येन, त्वं यथोचितं कुरु। अहं शरभः व्यापारी, काञ्यकुब्जे गृहं मम।' 'पत्नी, शत्रु, पुत्रैः निषिद्धः, अहं अत्र आगतः, पुत्रस्य तिर्थमाहात्म्यं श्रुत्वा।' 'मासान् किञ्चित् अत्र स्थितवान्, त्रिदिनं ज्वरात् पीडितः।' 'प्राणः गतः, अद्य पुनः आगतः; तव धन्यतायाः, कियत् आयुः शेषम्?' 'शमने गृहं दृष्ट्वा पुनः आगतः; सौभाग्येन त्वं मम समीपे आगतः।' 'मित्र, गृहं नेतुम् मां स्वीकुरु; तव बहुं धनं दास्यामि। गृहे प्राप्ते दास्यामि—दया दर्शय, हे करुणासिन्धो।' 'अत्र भूमिं उत्खन्य धनं गृह्णीयाः।' एवं श्रुत्वा, लोभात् तद् ग्राम्यः पापबुद्धिः उक्तवान्—'यथोक्तं करिष्यामि।' ततः तस्मिन्नेव भूमौ धनं उत्खन्य तस्मै दत्तवान्। तत् शरभस्य पुरतः स्थापयित्वा, यात्रिकः उक्तवान्—'एतत् धनं भूमेः मया गृहीतम्।' 'शीघ्रं ददातु, यथा पालकीं आनयामि। ज्वरात् पीडितं त्वां स्थापयित्वा, गृहे नेतुम्।