शृणुत, ब्राह्मणाः, मम वचः पुण्यम्। पूर्वसागरेण पश्चिमसागरेण च समावृताः हिमवान्, हिमकूटः, निषधश्च, एते पर्वतश्रेष्ठाः स्थिताः। तेषां मध्ये नीलः वैडूर्यमयो, श्वेतः चन्द्रसदृशः, शृङ्गवान् सर्वरत्नसम्बद्धः इति नामानि प्रसिद्धानि। एतेषु पर्वतेषु सिद्धचराणां गन्धर्वाणां च आवासः; तेषां मध्ये सहस्रयोजनविस्तीर्णा निम्नगाः अन्तः संचरन्ति। तत्र पुण्यप्रदेशाः, उत्तमानि च क्षेत्राणि; तेषु सर्वप्रकाराः प्राणिनः सर्वत्र वसन्ति। एषा भूमिः भारतनाम्ना विख्याता; तस्या उत्तरतः हिमालयप्रदेशः, हिमकूटात् परं हरिवर्षेति ख्यातम्। नीलस्य दक्षिणे, निषधस्य उत्तरतः, पूर्वदिशि प्रसारितः महान् पर्वतः माल्यवान् नाम प्रतिष्ठितः। माल्यवतः परे गन्धमादनः पर्वतः पूर्णमण्डलरूपेण स्थितः; तयोः मध्ये मेरुः सुवर्णमयः पर्वतराजः विराजते। सः मेरुः प्रभातसूर्यसङ्काशः, धूमरहितानलसदृशः, चत्वारिंशदधिकचत्वार्युत्सहस्रयोजनानाम् उच्चतया विराजते। अधस्ताच्च, ब्राह्मणश्रेष्ठाः, तावत् एव व्याप्नोति; ऊर्ध्वतः, अधः, तिर्यग् च, सः लोकत्रयं व्याप्य स्थितः। तस्य पार्श्वयोः चत्वारः द्वीपाः संस्थिताः—भद्राश्वः, केतुमालः, उत्तमः जम्बूद्वीपश्च, तथा उत्तरकुरवः पुण्यकर्मणां निवासः। तत्र सुपार्श्वस्य पुत्रः विहङ्गसुमुखः सुवर्णकाकान् दृष्ट्वा चिन्तयामास; मेरुः एव विहङ्गानां उच्चतमः, मध्ये, अधमश्च। सः भेदं न कुर्वन्, तस्मात् त्यजामि इति; तं सदा आदित्यः ज्योतिषां श्रेष्ठः अनुगच्छति। चन्द्रमा नक्षत्रैः सहितः, वायुः अपि, तं दिव्यपुष्पशोभितं महापर्वतं परितः परिक्रामन्ति। तस्य सर्वमन्दिराणि शुद्धजम्बूनदेन आवृतानि; तत्र देवगन्धर्वासुरराक्षसगणाः वसन्ति। तत्र अप्सरसां समूहैः सदा सहिताः, पर्वते रमन्ते; तत्रैव ब्रह्मा, रुद्रः, शक्रः च देवाधिपतिः संनिहिताः। ते समागत्य, नानाविधानि यज्ञानि बहुदानानि च कुर्वन्ति; तत्र तु तुंबरुः, नारदः, विश्वावसुः, हाहा, हूहू च वर्तन्ते। ते अमृतश्रेष्ठं सम्प्राप्य, विविधैः स्तवैः स्तुवन्ति; सप्तर्षयः महात्मानः कश्यपः च प्रजापतिः तत्रैव निवसन्ति। ते, हे ब्राह्मणाः, सर्वेषु उत्सवेषु सदा तत्र गच्छन्ति; तस्यैव शिखरे उशना काव्यः दैत्यैः पूज्यते। तस्य रत्नानि सुवर्णमयानि, तानि एव रत्नपर्वताः; तस्मात् कुबेरः भगवतः चतुर्थांशं भुङ्क्ते। तस्मात् सः मनुष्येभ्यः धनभागं ददाति; पर्वते दिव्यवनं सर्वर्तुपुष्पशोभितं वर्तते। तत्र रमणीयः कर्णिकारवनः शिलाशृङ्गोन्नतः अस्ति; तत्र भगवाञ् पशुपतिः स्वयम् दिव्यगणैः परिवृतः रमते। सः भगवाञ् प्रजापतिः उमा सहितः, कर्णिकारहारं पादपर्यन्तम् धारयन्, तत्र रमते। त्रिभिः नेत्रैः उदितसूर्यसदृशैः, तपस्विनः, शुभव्रताः, सत्यव्रताः च तं पश्यन्ति। किन्तु दुष्टैः सः महेश्वरः न दृश्यते; तस्य पर्वतस्य शिखरात् क्षीरधाराः स्रवन्ति। अपरिमेयस्वरूपा, भीषणगर्जितयुक्ता, शुभा गङ्गा भागीरथी पुण्यफलसमृद्धा तत्र प्रवहति। सा शीघ्रगामिनी, शशिसरः सुन्दरं प्रति प्रवहन्ती, तया तत् पुण्यम् सरः सागरसमानम् उत्पादितम्। तदा अपि पर्वताः तां सोढुं न शेकुः, पिनाकधृक् तां शिरसि लक्षवर्षपर्यन्तं बिभ्रत् स्थितः। मेरोः पश्चिमे केतुमालः, जम्बूद्वीपे तत्र महान् देशः अस्ति, द्विजाः। तत्र, उत्तमाः, दशसहस्रवर्षायुः; पुरुषाः सुवर्णवर्णाः, स्त्रियः अप्सरसामिव शोभनाः। तत्र मानुषाः रोगशोकविवर्जिताः, सदा प्रमुदितचित्ताः, अमलसुवर्णप्रभया देहाः विराजन्ति। गन्धमादनस्य शिखरेषु, कुबेरः राक्षसैः अप्सरसां समूहैः च सहितः, गुह्यकाधिपतिः सदा रमते। गन्धमादनस्य पार्श्वे, पापरहिताः अन्ये वसन्ति, येषां परमा एकादशसहस्रवर्षायुः। तत्र पुरुषाः श्यामवर्णाः, ऊर्जस्विनः बलवन्तः ब्राह्मणाः, स्त्रियः सर्वाः शीलसम्पन्नाः, नीलोत्पलदलप्रभाः। नीलोत्पलाख्यं प्रदेशं श्वेतद्वीपात् हिरण्यकात् च श्रेष्ठम्; ऐरावताख्ये देशे बहवः जनाः निवसन्ति। धनुखण्डे दक्षिणोत्तरद्वे पुण्यक्षेत्रे स्तः; मध्ये इलावृताख्यं क्षेत्रं, पञ्च प्रदेशाः तत्र वर्तन्ते। उत्तरप्रदेशः प्रत्येकः पूर्वस्मात् गुणैः—आयुषा, आकृत्या, आरोग्येण, धर्मेण, कामेन, वित्तेन च—अधिकः। तेषु प्रदेशेषु सर्वे प्राणीणः एभिः गुणैः सम्पन्नाः; एवं एषा पुण्या पृथिवी पर्वतैः शोभिता। हैमकूटः महान् पर्वतः, कैलासः इति च कथ्यते; तत्र वैश्रवणः देवः गुह्यकैः सहितः रमते। कैलासस्य उत्तरतः, मैनाकस्य समीपे, दिव्यः हिरण्यशृङ्गः रत्नमयः पर्वतः प्रतिष्ठितः।