अतीव रम्येषु तेषु स्थलेषु, यत्र द्राक्षावाटिकाः, इक्षुवाटिकाः, ताम्बूलवनानि, नाग, केसर, चम्पकवृक्षाश्च विराजन्ते, यत्र च क्रीडन्ति कुमारा गजानाम् ऋष्याश्च, मयूराश्च गणशः नृत्यन्ति, तत्र कश्चन राजा विरज्य संसारसुखेभ्यः, गम्भीरया भक्त्या तत्राश्रमे स्थितस्य द्विजर्षेः समीपं प्राप्य, सस्नेहम् प्रणम्य पृष्टवान्—"भगवन्, केन हेतुनाऽश्वो मम स्वर्गमुपगतः?" इत्युक्ते, द्विजर्षिः तस्य वचः श्रुत्वा प्रत्युवाच—"पूर्वकृतस्य कस्यचित् पापस्य परिणामेन चिरकालानन्तरं स अश्वः तत्र जातः; किन्तु कुतश्चित् पञ्चदशाध्यायस्य अर्धश्लोकः लिखितः आसीत्। ततः त्वया तस्य पाठनश्रवणेन स अश्वः स्वर्गमगच्छत्, तत्र च स्वपार्षदैः परिवृतः।" एवं श्रुत्वा राजा रोमाञ्चिताङ्गः द्विजर्षिं प्रणम्य, पञ्चदशाध्यायलिखितपत्रिकाम् आदाय निर्गतः। स राजा हृष्टलोचनः तस्य पाठं कृत्वा, मन्त्रिभिः पुरोहितैः सह स्वपुत्रं स्वयमभिषिच्य राज्ये स्थापयामास। सिंहसदृशं पुत्रं सिंहासने स्थाप्य, स शुद्धात्मा राजा मोक्षं प्राप्तवान्। एतदाख्यानस्य समापनम्, श्रीपद्ममहापुराणे उत्तरखण्डे गीतामाहात्म्ये पंचपञ्चाशत्सहस्रसंहितायां षडशीत्यधिकशतानां नवत्युत्तरशततमोऽध्यायः। अनन्तरं, शिवशर्मणा कथितम्—तदा विष्णुशर्मा नाम वणिक् स्वपत्नी शरभया सह पूजार्थद्रव्याणि गृहीत्वा श्रीचण्डिकामन्दिरं प्रायात्। तत्र नियतविधिना स्नात्वा, पुष्पधूपदीपैः, पुत्रकाम्यया भक्त्या चण्डिकां सम्पूजयामासतुः। सप्ताहं श्रद्धया पूजिता अंबिका तयोः प्रत्यक्षं प्रहृष्टचेतसा वाक्यमब्रवीत्—"वणिक्! तव दृढया भक्त्या तुष्टास्मि, यं पुत्रं प्रार्थितवानसि, तं दास्यामि। त्वं शीघ्रं न विलम्ब्य, इन्द्रखाण्डववनं गच्छ, तत्रेन्द्रप्रस्थं परमं पुण्यस्थानमस्ति। तत्र वेदप्रबोधकं सर्वकामदं तीर्थं बृहस्पतिना निर्मितं, तत्र पुत्रकाम्यया स्नात्वा, पुत्रं लप्स्यसे। अहं अपि तत्र स्नात्वा स्कन्दं देवानां शत्रुनाशकं प्राप्तवती।" एवं देवीवचनं श्रुत्वा, मम पिता स्वपत्नीया सह तं पुण्यदेशं गत्वा स्नात्वा, द्विजातिभ्यः शतं गावः पात्रसम्पन्नाः दत्त्वा, देवपितृभ्यश्च यथाविधि तर्पणं कृत्वा, सप्तरात्रं तत्र स्थित्वा, कृतार्थभावेन हृष्टमुखौ गृहं प्रत्येताम्। तस्मिन्नेव वर्षे जननी गर्भिणी जाता, नवमासानन्तरं दशमे मासि अहं जातः। एतदाख्यानं यथावत् पितुः मुखात् विंशतिवर्षपूर्वं श्रुत्वा त्वां कथितवानस्मि। एकदा, मम गृहेषु कुशलं दृष्ट्वा, पिता वैराग्यं प्राप्तः, गृहकार्ये मामनुशास्य, धर्मात्मा गोविन्दभक्तः स मां प्रोवाच—"वत्स! वृद्धिं प्राप्तोऽस्मि, शिरसि पलितानि, अहं साधुभिः सेव्यमानं गोविन्दपादाम्बुजं सेविष्ये। तया सेवया चित्तं विशुद्धं स्थिरं च भवति, तादृशः पुरुषः आत्मन्येव तुष्टः, न किञ्चिदिच्छति। कामरागविवर्जितः, सुखदुःखयोः, शुभाशुभयोः भोगे, अन्ते च शरीरत्यागे, स अजन्मा भवति। यावत् वस्तुविषयाणां सुखलाभः, न तावत् चैतन्यसुखस्य लाभः; यदा तद् लभ्यते, सर्वं तुक्षीरवत्, अमृतस्य तुल्यं न भवति। एषा हरिमायाशक्तिर्देहिनां मोहाय, यः हितं न वेत्ति मद्यपः इव। स एव संयोगवियोगौ, ज्ञानमज्ञानं च, यथाकालं यथेष्टं करोति; स हि भगवान् बालवत् क्रीडति।" "वेदोक्तकर्मणि फलकाम्यया प्रवृत्तिः परमा प्रवृत्तिरुच्यते, तस्या इश्वरार्पणं भवति। यथा दग्धबीजानि नोत्पद्यन्ते, तथा निष्कामकर्माणि विश्वेश्वराय समर्पितानि न फलं जनयन्ति। सुखदुःखजनककर्मणां नाशः मोक्षः, तेषां उत्पत्तिः बन्ध इत्येष शास्त्रनिश्चयः। अतः वेदविहितानि कर्माणि निष्काम्य कृत्वा, हरिभक्तिं हृदि धृत्वा तीर्थयात्रां करिष्यामि। प्रवृत्तकर्माणि सहन्य, अपराणि नियम्य, सत्सङ्गौषधं पीत्वा संसाररोगं नाशयिष्यामि।" एवं पितुर्वचनं श्रुत्वा, अहं विष्णुशर्मा तं प्रत्युवाचम्—"एषः जनः दुर्लभः, स मम कीर्तिं न वक्ष्यति, दुष्टकुलात् पलाय्य गतवान्। एषा विष्णुजाता नदी, त्रैलोक्यपावनी, दूरात् पापं हन्ति—किं त्वं तां परित्यज्य अन्यत्र गच्छसि? योऽपि पापी मगधे मृतः, स गङ्गायां मृतः स्वर्गमियात्, दोषान् परित्यज्य। सगरस्य षष्टिसहस्रपुत्राः कपिलक्रोधाग्निना दग्धाः, तस्या स्पर्शेन स्वर्गं गताः। एषा दिव्यनदी मोक्षदा, मुक्तिकामैः सेविता—त्वं तां परित्यज्य अन्यत्र न गच्छ।" एवं श्रीपद्ममहापुराणे उत्तरखण्डे गीतामाहात्म्ये च पुण्यतीर्थमहिम्नि च, गङ्गायाः पावन्याः स्तुतौ च, धर्मनिष्ठस्य पितुः उपदेशः पुत्रस्य च संवादः सम्यग् वर्णितः।