सः प्रतिदिनं ऋग्वेदं देवताभ्यो दुग्धार्पणैः पठेत्, यथाकालं काम्यैः हविभिः तान् तुष्ट्वा संतुष्ट्य च। यः यजुर्वेदं नियमितः पठति, सः देवतान् दध्ना तुष्ट्वा संतोषयति; यः सामवेदं पठति, सः प्रतिदिनं घृतार्पणैः तान् तुष्ट्वा संतुष्ट्य च। अथ यः अथर्वाङ्गिरसः वेदम् पठति, सः देवतान् मधुना तुष्ट्वा संतुष्ट्य च; धर्माङ्गैः पुराणैः च मांसस्य हविः द्वारा देवतान् संतोषयति। प्रातः सायं च, नियमेन, नित्यकर्मानुष्ठानं अनुसृत्य, एकाग्रचित्तः वनं गत्वा, गायत्रीं पठेत्। गायत्री सा परा देवी सहस्राक्षरा, मध्यभागे शताक्षरा, अन्ते दशाक्षरा, सदा पठनीया; एषा जपयज्ञः इति कथ्यते। भगवान् गायत्रीं वेदान् च तुलायाम् तौलयामास; एकस्मिन पक्षे चतुर्वेदाः, अन्यस्मिन पक्षे गायत्री एकैव स्थापिता। पूर्वं ओंकारं उच्चार्य, ततः व्याहृतयः, पश्चात् सावित्रीं एकचित्तया श्रद्धया च पठेत्। प्राचीनयुगे त्रयः महाः नित्याः व्याहृतयः उत्पन्नाः—भूः, भुवः, स्वः—याः सर्वदोषनाशिनीः। प्रधानं, पुरुषः, कालः, विष्णुः, ब्रह्मा, महेश्वरः, त्रिगुणानि—सत्त्वं, रजः, तमः—एतानि क्रमशः व्याहृतिरूपेण स्मरणीयानि। ओंकारः परं ब्रह्म; सावित्री तस्य अनन्तरं। एषा मन्त्रः महायोगः, सारसारः इति कथ्यते। यः प्रतिदिनं गायत्रीं वेदजननीं पठति, तस्य अर्थं च वेद, ब्रह्मचर्यव्रती सन्, सः परमं पदम् आप्नोति। गायत्री वेदानां माता; गायत्री लोकान् शुद्धयति; गायत्र्याः जपात् परं नास्ति—एतत् ज्ञेयम्। द्विजश्रेष्ठ, वेदाध्ययनस्य उपनयनं श्रावणपूर्णिमायां, अथवा आषाढी वा प्रोष्टपदी दिवसेषु विधीयते। सूर्यस्य दक्षिणायनं प्रविष्टे, पञ्चमासान्, शुद्धस्थले, श्रद्धया शिष्यः पठेत्। पुष्ये, द्विजः छन्दः निष्कासनं बहिः कुर्यात्; अथवा शुक्लपक्षे, प्रथमदिने पूर्वाह्णे। शुक्लपक्षे द्विजः छन्दः पठेत्; कृष्णपक्षे वेदाङ्गानि पुराणानि च पठनीयानि। सर्वदा निषिद्धकालं वर्जयेत्—पठने, अध्यापने वा—यद्यपि श्रमः विधीयते। कर्णशब्दे, वाते, रात्रौ, दिवा च धूलिवेगे, विद्युत्पाते, गर्जने, अतिवृष्टौ, उल्कापाते च। प्रजापतिः एतानि अध्ययनाय अनुपयुक्तानि घोषितवान्; एतेषु कालेषु, अग्निप्रादुर्भावे, अध्ययनं वर्जनीयम्। अप्राक्कालिके मेघे, भूकम्पे, गर्जने, तारेषु अपशकुन्ये च, एतानि निषिद्धकालानि ज्ञेयानि। एतानि अप्राक्कालानि अपि निषिद्धानि; अग्निप्रादुर्भावे, गर्जने, विद्युत्पाते च। विद्युत्पाते, रात्रौ अध्ययनं निषिद्धं यथा दिवा; ग्रामे नगरे च एतानि सर्वदा निषिद्धकालानि। धर्मकौशलकामानां, दुर्गन्धे, मृतशवयुक्ते ग्रामे, चाण्डालसन्निधौ, अध्ययनं सर्वदा निषिद्धम्। मेघोदयकाले, वर्षकाले, जलस्थले, मध्यरात्रौ, मूत्रत्यागे, पुरीषत्यागे वा, अध्ययनं वर्जनीयम्। अशुद्धः, श्राद्धभुक्तः, मानसिकः अपि, अध्ययनं न चिन्तयेत्; विद्वान् द्विजः, कर्मविशेषस्य दक्षिणा गृह्य, अध्ययनं न कुर्यात्। राजपुत्रस्य जन्मे, राहुग्रहे, त्रिदिनानि, वा एकभोजनावशेषे, वा तैलनपूरणे, वेदपाठः वर्जनीयः। यावत् ब्राह्मणस्य शरीरम् अशुद्धम्, तावत् वेदपाठः न कुर्यात्; न शयनावस्थायाम्, न पादौ प्रसार्य, न ऊरून्नतय। मांसभुक्ते, शूद्रश्राद्धभुक्ते, तुषारकाले, शरशब्दे, संध्ययोः, अध्ययनं वर्जनीयम्। अमावास्यायां, चतुर्दश्यां, पूर्णिमायां, अष्टम्यां, उपनयने, निष्कासने, त्रिरात्रं पाठविरामः विधीयते। अष्टकायां, दिनरात्रौ, तासु रात्रिषु, मार्गशीर्षे, पौषे, माघे, अध्ययनं वर्जनीयम्। त्र्यष्टका व्रतानि कृष्णपक्षे, श्लेष्मातक, शाल्मली, मधुकच्छायायाम्, विद्वद्भिः विधीयन्ते। कदम्बे, कपित्थे, अध्ययनं न कुर्यात्; शिष्यमृत्यौ, ब्रह्मचरिमृत्यौ च। आचार्यस्य मृत्यौ, त्रिरात्रं विरामः विधीयते; एते ब्राह्मणानां पाठविरामाः इति कथ्यन्ते। एतेषु कालेषु राक्षसाः विघ्नं कुर्युः; तस्मात् वर्जनीयम्। नित्यकर्मणां, संध्योपासनायाः च, विरामः नास्ति। अध्ययनारम्भे, यज्ञान्ते, यज्ञमध्ये, एकं ऋचं, एकं यजुः, एकं साम पुनः पठनीयम्। अष्टकादीनि पाठ्यग्रन्थानि तीव्रवायौ न पठनीयानि; वेदाङ्गाङ्गेषु, इतिहासे, पुराणे च विरामः नास्ति। धर्मशास्त्रे, अन्यग्रन्थेषु च, सर्वे विरामाः वर्जनीयाः। एष नियमः संक्षेपेण ब्रह्मचारीणां विधीयते। एतत् पूर्वं ब्रह्मणा शुद्धचित्तर्षिभ्यः उक्तम्—द्विजः वेदाध्ययनं विना अन्यत्र यत्नं कुर्याद्, सः दोषवान्। सः मोहितः, न संभाषणीयः, द्विजैः वेदबाह्यः इति गणनीयः। द्विजः केवलं वेदपाठे तुष्टः न भवेत्। यः केवलं पाठे स्थाति, सः गोः मृद्भागे पतितः इव; यः वेदं यथावत् पठति, अर्थं न चिन्तयति, सः तद्वत्।