नृपः स विस्मयस्मितलोचनः, परमया भक्त्या विनयेन च साष्टाङ्गं प्रणम्य तं ब्राह्मणं सादरं पप्रच्छ। "ब्रूहि मे, ब्रह्मन्, तां कथां यथा श्वा च शशकश्च, हीनयोनिजौ मूढावपि, स्वर्गं प्राप्तौ?" इति स नृपः पृष्टवान्। ततः शिष्यः प्रत्युवाच— "वत्स, द्विजः कश्चित् तस्मिन्वने नियम्यात्मा गीता-चतुर्दशोऽध्यायं नित्यं पठति स्म। अहं तस्य शिष्यः, राजन्, ब्रह्मविद्याविशारदः; अहमपि प्रतिदिनं चतुर्दशोऽध्यायं पठामि। मम पद्मपादप्रक्षालनतोयेन लुठित्वा शशकः श्वा च तौ स्वर्गं प्राप्तवन्तौ, नृपते।" एवं श्रुत्वा नृपतिः पुनः स ब्राह्मणं पप्रच्छ— "किमर्थं त्वं हसितवान्? किमर्थं च गोप्यं किञ्चित् सादरं चिन्तयन् दृश्यसे?" इत्युक्ते, शिष्यः पुनरुवाच— "महाराष्ट्रेति नाम महानगरी नदीतीरे स्थिताऽस्ति। तत्र केशवो नाम ब्राह्मणो जुआरिवर्यः वसति स्म। तस्य भार्या व्यभिचारिणी सन्, कामातुरा जाता। स ब्राह्मणः कोपेन ताम् अहन्यत्, पूर्वजन्मनः वैरभावात्। स्त्रीवधपापेन स ब्राह्मणः शशकत्वं प्राप्तः; सा च स्वकर्मवशात् शुन्यां जाताऽभूत्; उभौ च मिथ्याचारकृत्यफलेन तां गतिं प्राप्नुतः। पूर्वजन्मन्युपचितं वैरं न कदापि विस्म्रियते, यद्यपि नानायोनिषु नानारूपेषु गम्यते।" एवं सर्वं विज्ञाय, स राजा श्रद्धया युक्तः, समग्रां गीतां अधीत्य परमां गतिं प्राप। इति श्रीपद्मपुराणे उत्तरखण्डे गीतामाहात्म्ये अष्टाशीत्यधिकशततमोऽध्यायः समाप्तः। ततः ईश्वरः हिमगिरिसुतां प्रहृष्टलोचनां प्रति उवाच— "शृणु, शुभे, गीतायाः पञ्चदशोऽध्यायस्य माहात्म्यं समाख्यास्यामि।" गौडेषु कश्चित् कृपालुर्नाम राजा बभूव, यो नरसिंहसमानः। स युद्धे स्वस्य खड्गधारेण देवसेनां निहत्य प्रख्यातः। तस्य मदोत्कटगजदानधारासूर्यतापमपि ग्रीष्मे शमयन्ति स्म। युद्धवेगेन व्याकुलिताः मदोत्कटगजाः तस्य शरणं गत्वा, गिरिशिखरवत् शोभन्ते स्म। तस्य करुणया संरक्षिताः गिरयः मदगजगर्जितमिव प्रतिध्वनयन्ति स्म। तस्य तुरङ्गमपदप्रहारैः विकीर्णा वसुंधरा, न विस्मयः। तत्र पुनः नागाधिपतिना उज्ज्वलः भाष्यः विरचितः। तस्य सेनायां शस्त्रशास्त्रविशारदः, महाबाहुः, शरभभेरुण्डो नाम धीरः सैनिकः आसीत्। स राजा समः कोषाश्वबलसम्पन्नः दुर्गेष्वपि दुर्गमे। स एकदा राज्यलाभकामनया, पापबुद्धिः, बलात् राजानं पुत्रैः सह हन्तुम् उद्यतः। किंतु तद्भावनां कतिपयदिनेषु साधयितुमिच्छन्, हठात् हैरम्ब्यया पीडितः मृत्युमुपेयाय। तस्य पापकर्मणः फलात्, स अल्पकाले सिन्धुदेशे तनूत्राणः, स्फिग्दरः तुरङ्गमोऽभवत्। तं च महतीं मूल्येन अश्वविदा क्रीत्वा, कश्चित् वणिक्पुत्रः महता प्रयत्नेन आनयत्। तस्मिन्वणिक्पुत्रे मृते, राजा स्वपौत्रपौत्रादिभिः कालक्रमेण वृद्धिं गतः, स्वं राज्यं पालयन्। स वणिक्पुत्रः तं तुरङ्गमं नृपतये दातुम्, राजद्वारे स्थित्वा, साक्षात्करणाय प्रतीक्षां चकार। परिचितोऽपि स वणिक् द्वारपालेन प्रवेशितः; पृष्टः "किमर्थं?" इति, स स्पष्टं प्रत्युवाच— "भगवन्, एष अश्वः त्रैलोक्यरत्नमिव, गुणसम्पन्नः, महता मूल्येन मया क्रीतः।" ततः राजा समीपस्थानां मुखानि निरीक्ष्य, "वणिक्पुत्रस्याश्वः आनयताम्" इति आज्ञापयत्। अश्वलक्षणविदां शिरःकम्पनैः, वीराणामपि चेतांसि प्रेरयन्, स महाश्वः सर्वान् विस्मापयामास। स पृथिवीं वेगेन बहुशः सञ्चलयन्, स्वच्छफेनक्रीडया तेजः प्रसारितवान्। गुणेन स उच्छैःश्रवसमिव, नम्रग्रीवः शोभनः। श्वेतचामरवातैः सततं सेव्यमानः, तस्य श्वासः क्षीरसागरतरङ्ग इव। नीलातपत्रद्वयेन घनच्छायया, हिमगिरिशिखरमिव वर्षमेखलया शोभते। भूमण्डलं स्फुलिङ्गवत् स्पृशन्, पुनः पुनः सुग्रीवं कम्पयन्। सर्वान् शत्रून् विदारयन्, विजययशः घोषयन्, महाहेहेन स्वकीर्तिं दिशोऽखिलाः व्याहरन्। तेजःसमूह इव, लक्षणानां सागरः, सौन्दर्यनिवासः। वणिक्पुत्रेण नीतः स अश्वः मन्त्रिवृन्दपरिवृतस्य नृपतेः समीपे दर्शितः, नानाविधैः प्रशंसितः। यथेष्टं वणिक्पुत्रस्य, राजा सुवर्णं दत्त्वा, परमसन्तोषपूर्णः, वेगेन तमश्वं स्वीकृतवान्।