सूतः ब्राह्मणैः समवेतैः, योगस्य कर्मणः रूपयुक्तस्य वर्णनं श्रुतुम् उत्सुकैः, समुपस्थितः अभ्यर्थितः आसीत्। तेषां जिज्ञासायाः उत्तरं दातुं सूतः उक्तवान्—“यथा पूर्वे, सत्यवतीपुत्रः व्यासः अपि ऋषिभिः तेजस्विभिः पृष्टः आसीत्। तेन व्यासेन यद् उक्तं, तत् शृणुत। व्यासः ऋषीन्प्रति उवाच—‘हे ऋषयः, सर्वे शृणुत। ब्राह्मणानां परमफलप्रदं, सनातनं कर्मयोगं वक्ष्यामि। यद् ब्राह्मणार्थं परम्परागतं, प्रजापतिः मनुः पूर्वं श्रोतृभिः ऋषिभिः उक्तवान्। एषः सर्वरोगापहः, पुण्यः, ऋषिसंघैः आचरितः; शान्तचित्तैः शृणुता इदानीं वचनम्। उपनीयसंस्कारं कृत्वा, द्विजश्रेष्ठः वेदान् अध्ययनं कुर्यात् गर्भाष्टमासे अथवा अष्टमे वर्षे, स्वस्य सूत्रे निर्दिष्टानुसारम्। दण्डं मेखलां यज्ञसूत्रं कृष्णाजिनं च धारयन्, भिक्षया जीवन्, आचार्ये भक्तः, आचार्यस्य मुखं पश्यन् स्थातव्यः। त्रिसूत्रं, तन्तुना वा वस्त्रैः कृतं, ब्रह्मणः यज्ञोपवीतार्थं ब्रह्मणा पूर्वं निर्मितम्। द्विजः यज्ञसूत्रं यदा न धारयति, शिखां च न बद्ध्वा तिष्ठति, तदा तस्य कृतं कर्म निष्फलम् भवति। परिष्कृतं वस्त्रं, वा काषायं तन्तुवस्त्रं, शुभ्रं उत्तमवस्त्रं एव धारयेत्। उपरि कृष्णाजिनं शुद्धं उपवस्त्रं विधीयते; तस्य अभावे गोचर्म वा रुरुचर्मं धारयेत्। दक्षिणं भुजं उत्तोल्य, यज्ञसूत्रं वामस्कन्धे स्थापयन् ‘उपवीतम्’ इति कथ्यते; कण्ठे स्थापयन् ‘निवीतम्’ इति। यदि वामं भुजं उत्तोल्य, सूत्रं दक्षिणे स्थापयेत्, तत् ‘प्राचीनावीतम्’ इति ज्ञेयम्; पितृकार्येषु तत् उपयोज्यम्। अग्निशाले, गोशाले, होमकाले, तपस्याम्, अध्ययनसमये, भोजनकाले, ब्राह्मणसन्निधौ च—सर्वदा उपवीतं धारयेत्। आचार्यसेवायाम्, सन्ध्ययोः, सत्संगतौ च, उपवीतं धारयेत्; एषा सनातनी विधिः। ब्राह्मणः मेखलां त्रिसमुज्ज्वलितां मुञ्जतृणेन कर्तव्यः; मुञ्जस्य अभावे कुशेन, एकत्रिंशत्कोटिभिः वा कर्तव्यः। द्विजः द्वौ दण्डौ धारयेत्—एकं वंशदण्डं, एकं पलाशदण्डं, केशसममायामम्; यज्ञार्हवृक्षात् निर्मितं, कोमलम्, दोषरहितम्। सन्ध्योपासना द्विजेन प्रातः सायं च मनसैकाग्र्येण कर्तव्या; यदि कामात्, लोभात्, भयात्, मोहात् वा त्यजति, पतितः भवति। ततः स्नात्वा, अग्निहोत्रं प्रातः सायं च शुद्धचित्तः कुर्यात्; देवर्षिपितृगणान् तर्पयेत्। पुष्पैः, पत्रैः, यवैः, जलैः देवताः पूजयेत्; वृद्धजनान् नमस्कारं कर्तव्यम्। ‘अहं अमुकः, भगवन्’ इति नमस्कृत्य, सुप्रसन्नः, निद्राद्यरहितः, दीर्घायुष्यम् आरोग्यं च प्राप्नोति। प्रतिनमस्कारं ब्राह्मणः ‘दीर्घायुष्मान् भव, सौम्य’ इति कृत्वा, नाम उच्चार्य, अन्त्याक्षरं पूर्वाक्षरेण दीर्घं कृत्वा वदेत्। यदि ब्राह्मणः प्रतिनमस्कारं न जानाति, तं पण्डितैः नमस्कृतुं न अर्हति; सः शूद्रवत् इव। आचार्यपादौ गृहीत्वा, विपरीतहस्तेन—वामं वामेन, दक्षिणं दक्षिणेन स्पृशेत्। लौकिकं, वैदिकं, आत्मविद्यां वा ज्ञानं प्राप्त्वा, पूर्वं आचार्यं नमेत्। देवकार्येषु जलं, भिक्षां, पुष्पं, समिधं वा अन्यं किमपि न वहेत्। ब्राह्मणं कुशलं पृच्छेत्, क्षत्रियं आरोग्यं, वैश्यं समृद्धिं, शूद्रं केवलं आरोग्यं पृच्छेत्। आचार्यः, पिता, ज्येष्ठभ्राता, संकटे रक्षकः, मातुलः, श्वसुरः, मातामहः, पितामहः—एते पुरुषाः गुरवः। श्रेष्ठवर्णः, पितृव्यः, माता, मातामही, पितृमातृस्वज्यः—एते गुरवः। स्त्रीणां मध्ये श्वसुरा, पितामही, ज्येष्ठा भगिनी, धायिका; मातृपक्षात् पितृपक्षाच्च, एषा गुरुगणः द्विजातिभिः ज्ञेयः। एतेषु गुरुषु, मनसा, वाचा, कर्मणा अनुसरणीयम्; दृष्ट्वा, उत्तिष्ठेत्, अञ्जलिं कृत्वा, नमस्कारं कुर्यात्। सहैवैः न उपविशेत्, स्वार्थाय न विवादं कुर्यात्; जीवितार्थेऽपि, द्वेषेऽपि, गुरुषु न कठोरं वदेत्। अन्येषु गुणेषु श्रेष्ठः अपि, यदि गुरुद्वेषी, पतितः भवति; सर्वेषु गुरुषु, पञ्च विशेषतः पूजनीयाः। तत्र प्रथमाः त्रीणि उत्तमाः—जन्मदात्री, बीजदाताः, ज्ञानदाताः; एते विशेषतः पूजनीयाः। ज्येष्ठभ्राता, पतिः अपि गुरुस्मृतौ; स्वस्य, सर्वयत्नेन, प्राणत्यागेन अपि, पञ्च गुरवः पूजनीयाः। समृद्ध्यर्थी, एतान् पञ्च गुरून् विशेषतः पूजयेत्; यावत् पिता माता च स्थितौ। तावत् पुत्रः सर्वं त्यक्त्वा, तयोः सेवा कुर्यात्; यदि पिता माता पुत्रस्य गुणैः तुष्टौ। तस्य पुत्रस्य कर्मणा सर्वधर्मलाभः; न मातुः तुल्यं देवताः, न पितुः तुल्यं गुरुः। तयोः कृतज्ञता न कस्यापि संभवति; तयोः प्रियं सर्वदा, कर्मणा, मनसा, वाचा च कुर्यात्। अन्यं कर्तव्यं, तयोः अनुमतिं विना, न कुर्यात्; केवलं नित्यं, नैमित्तिकं, मोक्षकारणं कार्यम्।