यत्र कर्पूरः कदली मृगः शार्दूलस्य च पदानि दृश्यन्ते, यत्र च वायुः वस्त्रपल्लवेषु भूषणभूषितगण्डेषु च सुघोषं वहति, तत्र किञ्चित् विशिष्टं वनं बभूव। तत्र केतकीकुसुमपुष्परजसा लिप्तनेत्राणां जनानां छायाः स्वेच्छया प्रदीयते, यत्र च शीतलसुखदं विश्रामस्थानं लभ्यते। तस्मिन्नेव स्थले नारिकेलफलानि स्वयमेव पतन्ति, शाखासु वसन्तः पशवः पक्काम्रफलैः तृप्तिम् आप्नुवन्ति। तत्र सिंहाः गजानां सह क्रीडन्ति, अहयः च मयूरकुलानि निर्भयेन प्रविशन्ति। तस्मिन्नेवाश्रमे ब्राह्मणो वत्सनाम्ना, जितेन्द्रियः शान्तचित्तः, सततम् एकचित्तेन भगवद्गीतायाः चतुर्दशमं अध्यायं जपन् उपविश्यति। तत्र तस्य शिष्यपादोदकस्नानेन शुद्धः शशकः, मरणासन्नः सन्, बहुधा श्वासन्, पङ्के पतितः। केवलं तेन पङ्कस्पर्शेन तस्य संसारचक्रं समाप्तं जातम्; दिव्यरथारूढः शशकः स्वर्गं गतः। ततः शुना अपि, या पङ्कबिन्दुभिः लिप्ताङ्गी, निराहारा निर्तृष्णा च सन्, स्वं शुनिरूपं त्यक्त्वा, दिव्यरथमाधिरूढा, सुरसुन्दरीभिः शोभिता गन्धर्वैः च भूषिता, स्वर्गं ययौ। तदा स्वकन्धरनामकः तस्य ब्राह्मणस्य शिष्यः, पूर्वजन्मवैरीभावकारणं विस्मयेन चिन्तयन्, हसितवान्। तं दृष्ट्वा राजा, विस्मितस्मितलोचनः, अत्यन्तभक्त्या विनयेन च प्रणम्य, सादरं पप्रच्छ— "ब्राह्मण, कथय मे कथा—कथमिमौ शशकः श्वा च नीचयोनिजौ, मूढावपि, स्वर्गं प्राप्तवन्तौ?" इति। तदा शिष्यः उवाच—"वत्सो नाम द्विजः, जितेन्द्रियः, तस्मिन्वने भगवद्गीतायाः चतुर्दशमं अध्यायं सदा जपन् आसीत्। अहं तस्य शिष्यः, हे राजन्, ब्रह्मविद्यायाम् निपुणः, अहमपि प्रतिदिनं चतुर्दशमं अध्यायं पठामि। मम पद्मपादोदकपरिपाते पतित्वा शशकः श्वा च सह स्वर्गं गतौ।" राजा पुनः पप्रच्छ—"ब्राह्मणश्रेष्ठ, किमर्थं त्वं हसितवान्? किमर्थं रहस्यमिव चिन्तयन्, सादरं तिष्ठसि?" शिष्यः प्रत्युवाच—"महाराष्ट्रनाम्नि महापुरी, नदीतीरे स्थिते, केशवो नाम ब्राह्मणः, द्यूतश्रेष्ठः, निवसति स्म। तस्य भार्या, स्वैरिणी, काममोहिता, तं कोपेन स ब्राह्मणः हत्वा, पूर्वजन्मवैरीभावात्, तस्यां द्वेषं चकार। तस्याः स्त्रीहत्या-पापेन ब्राह्मणः शशकत्वं प्राप्तः; सा अपि स्वकर्मदोषात् शुन्याः रूपे जाताऽभवत्। उभयोरपि मिथ्याचारात् तत्फलं प्राप्तम्। पूर्वजन्मार्जितो वैरभावः न कदापि नश्यति, यावत् बहूनि योनिरूपाणि यातानि अपि। एवं सर्वं विज्ञाय, राजा श्रद्धालुः सन्, समग्रां गीता-अधिगम्य, परां गतिम् अवाप।" एवं श्रीपद्मपुराणे उत्तरखण्डे गीतामाहात्म्ये अष्टाशीत्यधिकशतानां अध्यायानां मध्ये अष्टाशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः समाप्तः। अथ परमेश्वरः हिमगिरिसुतां विशाललोचनां प्रति उवाच—"शृणु, गीता-पञ्चदशाध्यायस्य माहात्म्यं ते कथयामि।" गौडदेशे कश्चित् कृत्पालुर्नाम राजा बभूव, स नरसिंहसमः, युद्धे तु तस्य खड्गधारेण देवगणाः अपि निहताः। तस्य मदमत्तगजदत्तदानधाराः, ग्रीष्मेऽपि सूर्यतापं सहन्ते स्म। युद्धवेगेन त्रस्ताः गजाः, गिरिशिखरवत् चलन्तः, तस्य शरणं ययुः, शोभमानाः। तस्य करुणया रक्षिताः पर्वतानि, मत्तगजानां गर्जनध्वनिना प्रतिध्वनितानि इव बभूवुः। तस्य तुरङ्गमाणां वेगेन भूमिः भग्ना, तद् अद्भुतं नासीत्। पुनः नागेश्वरः तस्य तेजस्विनः राजा-गुणान् स्तुत्वा, दिव्यं भाष्यं चकार। तस्य राज्ञः सेनायाम् एकः सुबुद्धिः सैनिकः आसीत्, शस्त्रशास्त्रकुशलः, सरभभेरुण्डनाम्ना, महाबाहुः। सः धनदश्वबलसम्पन्नः, दुर्गेषु अपि राज्ञः समः आसीत्। स कदाचित् राज्यलालसया, पापबुद्धिः, बलात् राजानं पुत्रैः सहितं हन्तुं निश्चितवान्। सः स्वकृत्यं कतिपयदिनेषु साधयितुम् इच्छन्, अकस्मात् विषूचिका-रोगेण हतः। तस्य पापकर्मणः फलात्, क्षिप्रमेव सः सिन्धुदेशे तुङ्गपृष्ठः अश्वः जातः। तं तु अश्वविद्या-विशारदात् महत्या मूल्येन क्रीत्वा, कश्चन वणिजः पुत्रः बहुश्रमात् आनयत्। तस्य मृत्युपर्यन्तं राजा स्वपौत्रैः स्वपुत्रैश्च कालक्रमेण वृद्धिं गत्वा, स्वं राज्यं पालयन् स्थितवान्। तदनन्तरं स वणिजः पुत्रः तं अश्वं राज्ञे दातुम् इच्छन्, राजद्वारे स्थित्वा, सन्दर्शनं प्रतिक्षन् आसीत्। परिचारकेण ज्ञातोऽपि, सः अन्तः प्रवेशितः। राज्ञा पृष्टः—"किं कार्यम्?" इति—सः स्पष्टं प्रत्यवदत्—"राजन्, एष अश्वः त्रैलोक्यरत्नवत् गुणसम्पन्नः, महान् मूल्येन क्रीतः।" ततः राजा समीपस्थितान् निरीक्ष्य, 'वणिजः अश्वः आनय्यताम्' इति आज्ञापयामास।