एवं श्रीपद्मपुराणस्य स्वर्गखण्डे द्विचत्वारिंशोऽध्यायः समाप्तः। ततः युधिष्ठिरः मुनिं प्राञ्जलिरुवाच— “भगवन्! यथा त्वया प्रयागस्य माहात्म्यं निरूपितम्, तथा अहं निश्चितं सर्वपापात् विमुक्तोऽस्मि, अस्य न संशयः। किं तत्र धर्मनिष्ठया गन्तव्यं? प्रयागयात्रायाः विधिं विस्तरेण ब्रूहि, महामुने।” मार्कण्डेयः प्रत्युवाच— “शृणु राजन्! प्रयागयात्रायाः यथाविधिं कथयामि। यो देवैः सह प्रयागं याति, वृषभे समारूढः, तस्य परिणामं शृणु। स दुर्गमायां नर्कायां गोक्रोधात् स्थित्वा तिष्ठति। तस्य पितरः तस्योदकं न गृह्णन्ति। यः स्नानं कृत्वा पुत्रेभ्यः शिशुभ्यश्च उदकं ददाति, ब्राह्मणेभ्यः स्वात्मवत् दानं ददाति, स शुभं फलं प्राप्नोति। किंतु यः लोभात् वा मोहात् वा वाहनं समारूढः प्रयागं याति, तस्य यात्रा निष्फला। तस्माद् वाहनमारोहणं त्यजेत्। यो गङ्गायमुनयोः मध्ये कन्यादानं ऋषिप्रदत्तविधिना, यथाशक्ति, करोति, स न यमस्य भयमपि न पश्यति। उत्तरेषु कुरुषु गतः अनन्तकालं सुखं भुङ्क्ते, धर्मयुक्तान् पुत्रान् पत्नीं च प्राप्नोति। तत्र यथाशक्ति दानं कर्तव्यं; तेन तीर्थयात्राफलं वर्धते, नात्र संशयः। स स्वर्गे महाप्रलयपर्यन्तं वसति। यः वटमूलस्य समीपे प्राणत्यागं करोति, स सर्वलोकातिगः रुद्रलोकं गच्छति। तत्र द्वादशादित्याः रुद्रं शरणं गत्वा तपः कुर्वन्ति। ते सर्वलोकान् दहन्ति, वटमूलं तु न दह्यते। चन्द्रसूर्यवायवः लुप्ते, लोकः एकमाहसागरः भवति, तत्र विष्णुः पुनः पुनः जन्मान्तरं प्राप्य शय्यां करोति। देवाः, दानवाः, गन्धर्वाः, ऋषयः, सिद्धाः, चारणाः प्रयागतीर्थं नित्यं सेवन्ति। तत्र ब्रह्मा देवाः दिशः, लोकपालाः, साध्याः, पितरः, सनत्कुमारः, ब्रह्मर्षयः अङ्गिरसाद्याः, नागाः, सिद्धाः, सुपर्णाः, व्योमचराः, नद्यः, समुद्राः, पर्वताः, विद्याधराः, श्रीहरिः सर्वे प्रजापतिपूर्वकः उपस्थिताः। गङ्गायमुनयोः मध्ये भूमेः गर्भः इति प्रसिद्धम्। राजर्षे! प्रयागः त्रैलोक्ये विख्यातः, तस्मात् पवित्रतरं स्थलं नास्ति। तस्य केवलं श्रवणेन, नामस्मरणेन, भूमिस्पर्शेन वा, मनुष्यः पापात् विमुक्तः भवति। यः दृढव्रतः संगमस्थले स्नानं करोति, स राजसूयाश्वमेधयोरपि समं फलं प्राप्नोति। प्रयागगमनाय दृढनिश्चयं कृत्वा, वेदवाक्यैः वा लोकमतैः वा विचलितुं न अर्हसि। दशसहस्रतीर्थानि षष्टिकोट्यधिकानि च तत्र स्थितानि, तेषां स्तुत्या योगिनः प्रयागसंगमे प्राणत्यागं कृत्वा यत् पदं प्राप्नोति, तदेव योगी सिध्यति। तस्मात्, प्रयागं दृष्ट्वा, तद् परमं स्थानं, सर्वपापेभ्यः विमुक्तः भवति, यथा चन्द्रः राहोः बन्धनात् विमुक्तः। दक्षिणे यमुनातटे कंबलः अश्वतरः च द्वौ नागौ स्थितौ; तत्र स्नानपानाभ्यां सर्वपापात् विमुक्तिः। महादेवस्य ज्ञाने स्थले गत्वा, जातानजातान् पितृन् उद्धरति। तत्र स्नानात् अश्वमेधस्य फलं प्राप्नोति, स्वर्गे प्रलयपर्यन्तं तिष्ठति। पूर्वे गङ्गातटे, त्रिलोक्ये प्रसिद्धं समुद्रनामकं कूपं, प्रतिष्ठानं च स्थानं, विख्यातं। ब्रह्मचारी, जितेन्द्रियः, क्रोधरहितः, तत्र त्रिरात्रं स्थित्वा, सर्वपापविमुक्तः, अश्वमेधस्य फलं प्राप्नोति। प्रतिष्ठानस्य उत्तरतः, भागीरथ्याः पूर्वे, हंसप्रपातनं नाम तीर्थं त्रैलोक्ये प्रसिद्धम्। तत्र स्नानं कृत्वा, अश्वमेधस्य फलं प्राप्नोति, चन्द्रसूर्ययोः स्थित्यावधि स्वर्गे पूज्यते। यः द्वेषरहितः, उर्वशीतीरस्य श्वेतरेणुतटे पितृभ्यः उदकं ददाति, स पितृभिः सह षष्टिसहस्र षष्टिशतवर्षाणि स्वर्गे भुङ्क्ते। तत्र सदा ऋषिभिः, गन्धर्वैः, किन्नरैः च पूज्यते; ततः पुण्यक्षये स्वर्गात् पतति। स उर्वशीसमानां शतं कन्याः लभते, शतसहस्रं गोः भुङ्क्ते। सुवर्णघण्टानिनादेन सुप्तः जागर्ति, महाभोगान् भुङ्क्त्वा, पुनः तं पवित्रं स्थानं प्राप्नोति। इति प्रयागतीर्थस्य अद्भुतं माहात्म्यं मार्कण्डेयेन युधिष्ठिराय श्रद्धया समुपदिष्टम्।